Avukat Alperen Eren olarak, Kayseri Boşanma Avukatı ve Kayseri Hukuk Bürosu çerçevesinde Aile Hukuku alanında faaliyet göstermekte ve avukatlık hizmeti ile hukuki danışmanlık hizmeti verilmektedir. Kayseri Boşanma Avukatı, Kayseri En İyi Boşanma Avukatı, Kayseri Mal Paylaşımı Avukatı, Kayseri Velayet Avukatı, Kayseri Nafaka Avukatı için iletişime geçebilirsiniz.
Boşanma davası, evlilik birliğinin mahkemenin boşanma kararıyla sona erdirilmesi için açılan inşai nitelikte bir dava türüdür. Boşanma davaları, anlaşmalı boşanma davası ve çekişmeli boşanma davası olmak üzere iki farklı şekilde açılabilir.
Boşanma davasının nasıl açılacağı, anlaşmalı veya çekişmeli boşanma davalarından hangisinin tercih edildiğine göre değişir. Ancak, her iki tür boşanma davası da Aile Mahkemesi’nde açılır. Boşanmak isteyen taraflardan biri, iki nüsha dava dilekçesi, varsa eklemek istediği belgeleri ve nüfus cüzdan fotokopisini ekleyerek Aile Mahkemesi’nde boşanma davası açabilir.
Boşanma davası dilekçesi, boşanma sebeplerini, bu sebeplerin nasıl ispat edileceğini, tanıkların ad-soyad ve adreslerini, bazı kurumların elinde olup mahkemeden yazı yazılarak getirtilmesi talep edilen belge veya kayıtlara ilişkin açıklamaları da içermelidir.
Çekişmeli Boşanma Davası Nasıl Açılır?
Çekişmeli boşanma davaları, taraflar arasında boşanmaya esas teşkil eden vakıaların çekişmeli olduğu boşanma davalarıdır. Çekişmeli boşanma davası, Türk Medeni Kanunu m.161 ile m.166 arasında düzenlenen hem genel boşanma sebepleri hem de özel boşanma sebeplerine dayanılarak açılabilir.
1. Çekişmeli Boşanma Davasında Genel Boşanma Sebepleri
Örneğin;
- Şiddetli geçimsizlik
- Mizaç uyuşmazlığı nedeniyle sürekli tartışma
- Tehdit, hakaret, şiddet
- Güven sarsıcı davranışlar
- Cinsel ilişkiden kaçınma
- Eşi doğal olmayan yoldan cinsel birleşmeye zorlama
- Eşlerin aile bireylerine kötü davranması
- Hakaret etmesi
- Evlilik yükümlülüklerini yerine getirmeme gibi nedenler
Bu gibi nedenler, her olayda ayrı ayrı değerlendirilmesi gereken, evlilik birliğini temelinden sarsan sınırsız sayıda olay olabilir ve bunlar genel boşanma nedenleri arasında yer alır.
2. Çekişmeli Boşanma Davasında Özel Boşanma Sebepleri
Özel boşanma sebepleri, Medeni Kanun’da sınırlı sayıda belirlenmiştir. Bu nedenler dışında özel boşanma sebebine dayalı dava açılamaz. Çekişmeli boşanma davası açan eş, sadece özel boşanma sebebini ispatlamakla yükümlüdür; karşı tarafın kusurlu olduğunu ispat yükümlülüğü bulunmaz.
Özel boşanma sebepleri şunlardır:
- Zina (aldatma) nedeniyle çekişmeli boşanma davası
- Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış nedeniyle çekişmeli boşanma davası
- Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme
- Terk nedenine dayalı çekişmeli boşanma davası
- Akıl hastalığı nedenine dayalı çekişmeli boşanma davası
Çekişmeli Boşanma Davasında Diğer Hususlar
Çekişmeli boşanma davasında yalnızca boşanma sebepleri değil;
- Hangi tarafın daha kusurlu olduğu,
- Maddi ve manevi tazminat,
- Nafaka,
- Velayet,
- Ev eşyalarının paylaşımı gibi konular da çekişmelidir.
Mal paylaşımından kaynaklanan katılma alacağı veya katkı payı alacağı davaları ise ayrı bir mal paylaşımı davası şeklinde açılmalıdır.
Çekişmeli Boşanma Davasında Kusur Oranı Önemlidir
Çekişmeli boşanma davası açan davacı, davalıdan daha fazla kusurlu ise boşanma davası reddedilir. Az kusurlu eş, boşanmaya karşı çıkarsa mahkeme boşanma kararı veremez.
Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır?
Anlaşmalı boşanma davası, herhangi bir adliyedeki Aile Mahkemesi’nde açılabilir. Yetkili mahkemenin belirlenmesi açısından tarafların ikametgahının bir önemi yoktur. Taraflar uygun gördükleri bir adliyenin Aile Mahkemesi’nde anlaşmalı boşanma davası açabilirler.
Anlaşmalı boşanma davasının en önemli unsuru, anlaşmalı boşanma protokolü olarak kabul edilir. Aile mahkemesi, tarafların hazırladığı anlaşmalı boşanma protokolünü esas alarak boşanma kararı verir.
Çekişmeli boşanma davasında uygulanan usuller, anlaşmalı boşanma davasında uygulanmaz; yani karşı tarafa tebligat gönderme, cevap dilekçesi veya ön inceleme aşaması gibi aşamalar geçilerek doğrudan duruşma günü verilir. Tarafların hazırlayarak imzaladığı protokol, Aile Mahkemesi hakimi tarafından duruşmada onaylanarak boşanma kararı verilir.
Boşanma Davası Nerede Açılır? | Görevli ve Yetkili Mahkeme
Boşanma davası, görevli mahkeme olan Aile Mahkemesi‘nde açılır. Aile Mahkemesi, TMK m.184’teki özel usul kurallarını da dikkate alarak genel hükümlere göre yargılama yapar.
Anlaşmalı Boşanma Davası İçin Yetkili Mahkeme
Yukarıda açıklandığı gibi, anlaşmalı boşanma davası herhangi bir adliyenin Aile Mahkemesi’nde açılabilir. Örneğin, taraflar İstanbul-Bakırköy’de ikamet etse bile İstanbul Anadolu Adliyesi’nde anlaşmalı boşanma davası açabilirler.
Çekişmeli Boşanma Davası İçin Yetkili Mahkeme
Çekişmeli boşanma davasında yetki kuralları vardır. Yetkili mahkeme:
- Davalı tarafın yerleşim yeri Aile Mahkemesi
- Davacı tarafın yerleşim yeri Aile Mahkemesi
- Boşanmak isteyen eşlerin son 6 aydan beri birlikte ikamet ettikleri yer Aile Mahkemesi
Çekişmeli Boşanma Davasında Yargılama Usulü
Aile Mahkemesi’ne dava dilekçesi verilerek çekişmeli boşanma davası açılır. Dava dilekçesinin tebliğinden sonra:
- Davalı, 2 hafta içinde cevap dilekçesi verir.
- Davacı, cevap dilekçesinden sonra 2 hafta içinde ikinci dilekçesini verir.
- Davalı da buna son cevap dilekçesi ile karşılık verebilir.
Bu süreçte taraflar tanık listesi sunabilir. Delillerin tamamı dilekçelerde açıkça belirtilmelidir.
Duruşma Süreci
- Ön inceleme duruşması: İlk duruşmadır. Gerekirse ikinci kez yapılabilir.
- Tahkikat duruşması: Tanıkların dinlendiği ve delillerin tartışıldığı aşamadır.
- Sözlü yargılama duruşması: Son aşamadır. Tarafların beyanları alınır ve hüküm verilir.
📌 Çekişmeli boşanma davası süreci ortalama 1–3 yıl arasında sürebilir.
MK 184’e Göre Özel Yargılama Kuralları
Boşanma davasında, Türk Medeni Kanunu m.184’te düzenlenen özel hükümler uygulanır:
- Hâkim, dayanak olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe boşanma kararı veremez.
- Bu olgular için taraflara yemin teklif edilemez.
- Tarafların ikrarı hâkimi bağlamaz.
- Hâkim, delilleri serbestçe takdir eder.
- Boşanmanın fer’i sonuçlarına ilişkin anlaşmalar, hâkim onayı olmadıkça geçerli sayılmaz.
- Tarafların istemi üzerine duruşma gizli yapılabilir.
Çekişmeli Boşanma Davasında Delillerle İspat
Boşanma sebebi olarak gösterilen olaylar aşağıdaki delillerle ispatlanabilir:
- Tanık ifadeleri
- Mesajlar, WhatsApp içerikleri
- Ses veya video kayıtları
- Sosyal medya paylaşımları
- Uçak/otel kayıtları, kamera görüntüleri
- Banka/kredi kartı kayıtları
- Açılmış ceza davaları
Zina (Aldatma) Delilleri
Yargıtay’a göre;
- Karşı cinsten birinin ortak konutta kalması
- Telefon görüşmelerinin sürekliliği
- Evlilik dışı ilişkiden çocuk doğması
→ Zina varlığına işaret eder.
Boşanma Davasında Gerekçe Göstermek Zorunlu mudur?
Evet. Dava dilekçesinde somut bir boşanma nedeni gösterilmelidir. Bu neden:
- Genel olabilir (şiddetli geçimsizlik)
- Özel olabilir (aldatma, terk vs.)
Dava sırasında gösterilen nedenin delillerle ispatlanması şarttır. İspatlanamazsa dava reddedilir.
Boşanma Davası Masrafları Nelerdir?
- Boşanma davası açılırken harç ve giderler mahkeme veznesine yatırılmalıdır.
- Eksik yatırılırsa hakim süre verir. Süre sonunda yatırılmazsa dava açılmamış sayılır.
- Ortalama maliyet: 500 TL – 700 TL arasında değişir.
Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?
- Anlaşmalı boşanma davası: Tek celsede biter. Ortalama süresi 1–4 ay
- Çekişmeli boşanma davası: Ortalama süresi 1–3 yıl (tanık, belge, mahkemeler arası yazışma sürecine göre değişir)
Tarafların Duruşmaya Katılması Gerekli midir?
- Avukatla temsil edilen taraflar duruşmaya gelmek zorunda değildir.
- Ancak anlaşmalı boşanma için her iki taraf da duruşmada hazır olmalıdır.
- Çekişmeli boşanmalarda avukat varsa tarafın bizzat katılmasına gerek yoktur.
Taraflar Duruşmaya Katılmazsa Ne Olur?
- Davacı gelmezse dava müracaata bırakılır ve 3 ay içinde yenilenmezse açılmamış sayılır.
- Davalı gelmezse, dava yokluğunda devam eder ve itiraz hakkı kaybolur.
Eşlerden Biri Boşanmak İstemezse Ne Olur?
Boşanmak istemeyen eşin kusuru kanıtlanamazsa, boşanma davası reddedilir.
Ancak boşanmak isteyen taraf, tanık ve belgeyle karşı tarafın kusurunu ispatlarsa, tek taraflı boşanma mümkündür.
Çekişmeli Boşanma Davasının Genel ve Özel Sebepleri
A. Genel Sebeplere Dayalı Çekişmeli Boşanma Davası
Genel sebeplere dayalı olarak açılan çekişmeli boşanma davasında, evlilik birliğinin temelinden sarsılıp sarsılmadığı incelenir. Bu tarz davalarda sınırsız sayıda genel boşanma sebebi söz konusu olabilir. Kayseri boşanma avukatı desteğiyle yürütülen davalarda, genel sebepler şunlar olabilir:
- Güven sarsıcı davranışlar (örneğin, karşı cinsten biriyle gece yarısı yapılan gizli telefon görüşmeleri)
- Cinsel ilişkiden kaçınma
- Eşi doğal olmayan cinsel birleşmeye zorlama
- Aile bireylerine hakaret veya kötü davranma
- Aşırı borçlanma nedeniyle icra takibi
- Evlilik sırlarını ifşa etme
- Eşi sevmediğini beyan etme
- Eşin çocukların eğitimiyle ilgilenmemesi
- Ev işlerinden kaçınma
- Bağımsız konut talebine duyarsız kalma
Evlilik birliğinin bu ve benzeri nedenlerle temelinden sarsılması durumunda, eşlerden her biri çekişmeli boşanma davası açma hakkına sahiptir. Davacının kusuru daha ağır ise, davalı bu davaya itiraz edebilir. Ancak evlilik birliği tamamen zedelenmişse, itiraz hakkının kötüye kullanılması sayılabilir ve boşanmaya karar verilebilir.
Anlaşmalı Boşanmanın Genel Sınırları
Evlilik bir yılı aşmışsa, eşlerin birlikte başvurması veya birinin davayı kabul etmesi halinde, anlaşmalı boşanma yoluna gidilebilir. Hâkimin tarafları bizzat dinlemesi ve çocuk ile mali konularda yapılan anlaşmaları uygun bulması gerekir.
3 Yıl İçinde Ortak Hayat Kurulmamışsa
Boşanma davasının reddi sonrası 3 yıl içinde ortak hayat yeniden kurulamazsa, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır ve talep üzerine boşanmaya karar verilir.
B. Özel Sebeplere Dayalı Çekişmeli Boşanma Davası
Türk Medeni Kanunu’na göre özel boşanma sebepleri sınırlı sayıdadır ve yalnızca bu nedenlere dayanarak dava açılabilir. Bu sebeplerin ispatı yeterlidir, ayrıca karşı tarafın kusuru aranmaz.
- Zina (Aldatma)
Zina sebebiyle boşanma davası, olaydan itibaren 6 ay ve her hâlde 5 yıl içinde açılmalıdır. Zina affedilmişse dava hakkı düşer. - Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış
Eşlerden biri bu tür davranışlara maruz kalmışsa, aynı süre şartları içinde boşanma davası açabilir. - Suç İşleme ve Haysiyetsiz Yaşam
Küçük düşürücü bir suç işleyen veya haysiyetsiz bir hayat süren eşe karşı, her zaman boşanma davası açılabilir. - Terk Nedeniyle Boşanma
Eş, haklı sebep olmaksızın en az 6 ay boyunca ortak konuta dönmemişse ve ihtar sonuçsuz kalmışsa, terk nedeniyle boşanma davası açılabilir. - Akıl Hastalığı
Resmî sağlık kurulu raporuyla iyileşemeyeceği belirlenen akıl hastalığı, boşanma nedeni sayılır.
Çekişmeli Boşanma Davasının Hukuki Sonuçları
1. Kadının Kişisel Durumu
Boşanma sonrası kadın, evlenmeden önceki soyadını yeniden alır. Dilerse, kocasının soyadını kullanmaya devam edebilir.
2. Maddi ve Manevi Tazminat
Kusursuz ya da az kusurlu taraf, maddi ve manevi tazminat talep edebilir. Bu talepler, boşanma davası sırasında veya karar kesinleştikten sonra 1 yıl içinde ayrı dava olarak açılabilir.
3. Velayet
Çocuğun velayeti, “üstün yarar” ilkesine göre belirlenir. 8 yaş ve üzeri çocukların görüşü alınmadan velayet kararı verilemez.
4. Nafaka Türleri
- Yoksulluk nafakası: Daha az kusurlu eş lehine hükmedilir.
- İştirak nafakası: Ergin olmayan çocuk için, talep olmasa da hükmedilir.
5. Tazminat ve Nafakanın Ödenme Biçimi
Maddi tazminat ve nafaka irat (düzenli ödeme) veya toptan ödeme şeklinde olabilir. Manevi tazminat sadece toptan ödenir.
6. Mal Paylaşımı
Çekişmeli boşanma durumunda, mal paylaşımı ayrı bir dava ile yürütülür. Evliliğe özgü mal rejimi geçerli olur (genelde edinilmiş mallara katılma rejimi).
7. Miras Hakları
Boşanma ile eşler birbirlerinin mirasçısı olmaktan çıkar. Davanın devamı sırasında bir eş ölürse ve sağ eş kusurlu bulunursa miras hakkı kaybolur.
8. Çocuklar Açısından Haklar
Mahkeme, çocukların bakım ve korunması için gerekli düzenlemeleri yapar. Velayet kendisine verilmeyen eşin kişisel ilişki kurması sağlanır.
Ayrılık Davası Nedir?
Evliliğin bitmesini değil, geçici olarak durdurulmasını amaçlayan dava türüdür. Barışma ihtimali varsa, hâkim 1-3 yıl arası süreyle ayrılık kararı verebilir.
Yetkili Mahkeme
Boşanma ve ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerin yerleşim yerinde veya birlikte son altı aydır oturdukları yerdeki Aile Mahkemesidir.
Geçici Önlemler ve Boşanma Kararı
Dava süresince, hâkim barınma, geçim, çocukların korunması gibi geçici önlemleri re’sen alır. Boşanma kararı kesinleşince, evlilik nüfus kayıtlarında sona erer.
⚖️ Sonuç
Çekişmeli boşanma davaları, evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle tarafların hak ve yükümlülüklerinin detaylıca tartışıldığı kapsamlı süreçlerdir. Bu süreçte, boşanma sebepleri, kusur durumu, nafaka, tazminat, velayet ve mal paylaşımı gibi konular mahkeme önünde incelenir. Hukuki sürecin doğru yürütülmesi ve hak kayıplarının önlenmesi için deneyimli bir aile hukuku avukatından destek alınması son derece önemlidir. Böylece, taraflar haklarına en uygun şekilde kavuşabilir ve süreci en az mağduriyetle atlatabilir.
Av. Alperen Eren 