Avukat Alperen Eren olarak, Kayseri Avukat ve Kayseri Hukuk Bürosu çerçevesinde İcra ve İflas Hukuku alanında faaliyet göstermekte ve avukatlık hizmeti ile hukuki danışmanlık hizmeti verilmektedir.
İcra takibi, bir takip talebi ile başlayan ve en son borçlunun menkul kıymet yahut gayrimenkullerinin satılmasına, elde edilen paranın alacaklılar arasında paylaştırılmasına kadar uzayan bir süreçtir.
İcra ve İflas Hukuku’nun sıkı şekilci bir yapısı olması nedeniyle icra takibi nasıl başlatıldığından nasıl bitirildiğine kadar her adımı kanun koyucu tarafından adım adım planlanmıştır. Bu kapsamda, kanun koyucunun koyduğu kuralların dışında yapılan eksik ve hatalı işlemler icra takibinin iptaline bile sebep olabilir. İcra takibi sürecini iyi bilen bir borçlu, hem zaman kazanabilir hem de haklı olduğu durumlarda borcundan kurtulabilir.
Ülkemizde yapılan araştırmalarda, borçlara ait icra dosyalarının %8’i hukuka aykırı olarak tahsil edilmektedir. Bu oran, sürecin ne kadar dikkatli yürütülmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Genel Haciz Yolu ile İcra Takibi Süreci
İlamsız icra takibinin bir türü olan genel haciz yolu ile icra takibi; fatura vb. belgelere dayanarak başlatılabilen bir icra takibi yoludur. Bankaların müşterilerine verdiği krediyi geri ödememesi yahut bir kişinin telefon, elektrik, doğalgaz borcunu ödememesi halinde alacaklılar, genel haciz yolu ile icra takibi başlatabilir.
Takibin Başlaması
Genel haciz yolu ile icra takibinde, alacaklı icra dairesine takip talebinde bulunur. Bu şartları sağlayan bir talep, icra müdürü tarafından onaylanarak takibi başlatır.
Takibin başlamasıyla birlikte borçluya bir ödeme emri gönderilir. Borçlu, borcunu ödememesi veya icra takibine itirazı varsa bunu 7 gün içinde bildirmek zorundadır. Aksi takdirde takip kesinleşir.
Borçlu bu süre içinde bulunduğu şehirden veya farklı şehirden muhabere yoluyla da itiraz edebilir. İtiraz olmaz ve ödeme yapılmazsa haciz aşamasına geçilir.
Borçlu itiraz ederse alacaklı, 6 ay içinde icra mahkemesine başvurarak itirazın kaldırılmasını, 1 yıl içinde ise genel mahkemede itirazın iptalini talep edebilir. Mahkeme kararıyla birlikte haciz işlemleri başlatılır.
Haciz Süreci
İtiraz edilmeyen ödeme emri sonrası icra takibi kesinleşir ve alacaklı, borçlunun mallarının haczini talep edebilir. Borçlunun maaşı veya üçüncü kişilerdeki alacakları da haczedilebilir.
Haciz sürecinde, borçluya ait mal bulunamaz veya bulunan mallar alacağı karşılamazsa, borçlunun ikametgah adresine gidilerek fiili haciz yapılabilir. Haciz işlemlerinde alacaklının talebi zorunludur.
Haczedilen Malların Satışı
Haczedilen menkul malların satışı için alacaklı, 6 ay içinde satış talep etmelidir. Gayrimenkuller için bu süre 1 yıldır. Aksi halde haciz düşer.
Mallar, icra dairesince ihale usulü ile satılarak alacak tahsil edilir.
Paraların Paylaştırılması Aşaması
Satıştan elde edilen gelir, alacaklılar arasında sıraya göre paylaştırılır. Alacağını tam veya kısmen alamayanlara aciz vesikası verilir. Bu evrakla ileride yeniden takip yapılabilir ve icra dosyası infaz olur.
Kambiyo Senetlerine Mahsus Haciz Yolu ile Takip Süreci
Bono, çek veya poliçe gibi kambiyo senetleri için ayrı bir icra yolu mevcuttur. Bu takip türü alacaklıya önemli avantajlar sağlasa da şekil şartları daha sıkıdır.
İcra müdürü, senedin niteliğini, vadesini ve taraf bilgilerini denetler. Eksiklik varsa takip reddedilir. Uygun görülürse borçluya ödeme emri gönderilir. Borçlu 7 gün içinde borca, 5 gün içinde senet ve imzaya itiraz edebilir.
Bu takip yolunda borçlu basit itirazla takibi durduramaz. Sadece kesin belgeler sunularak icra mahkemesine başvurulabilir. İcra mahkemeleri bu belgeleri İİK kapsamında değerlendirir. Belge eksikliği nedeniyle borçlular sıklıkla icra inkar tazminatı ile karşı karşıya kalabilir. Bu nedenle sürecin bir avukat rehberliğinde yürütülmesi önemlidir.
Rehnin Paraya Çevrilmesi Yolu ile İcra Takibi Süreci
Rehinle teminat altına alınmış alacaklar için doğrudan genel haciz yoluna gidilemez. Öncelikle rehnin paraya çevrilmesi yoluna başvurmak zorunludur. Rehin belgesine dayalı takip talebi, icra müdürlüğü tarafından incelenerek uygun görülürse ödeme emri gönderilir.
Borç ödenmezse haciz aşaması atlanarak rehinli mal doğrudan satılır. Satıştan elde edilen gelirle önce rehinli alacak ödenir, artan kısım borçluya veya diğer alacaklılara ödenir.
⚖️ Sonuç
İcra takip türleri prosedür, süre ve itiraz usulleri bakımından birçok farklılık barındırır. Bu sürecin hatasız yürütülmesi, hak kaybı yaşanmaması açısından büyük önem taşır. İcra takibi sürecinde, borçlu veya alacaklı konumunda bulunan kişilerin bu alanda tecrübeli bir icra avukatından hukuki destek alması, sürecin sağlıklı ilerlemesi açısından büyük önem taşır. İcra takibine muhatap olan kişilerin, bulunduğu şehirde bu alanda tecrübeli hukukçulardan bilgi alması faydalı olacaktır. Uygulamada edinilen deneyim, çoğu zaman yazılı kurallardan çok daha belirleyici olabilmektedir.
Av. Alperen Eren 