Avukat Alperen Eren olarak, Kayseri Avukat ve Kayseri Hukuk Bürosu çerçevesinde Ticaret ve Şirketler hukuku alanında faaliyet göstermekte ve avukatlık hizmeti ile hukuki danışmanlık hizmeti verilmektedir.
Şirket Esas Sözleşmesi Nedir?
Şirket ana sözleşmesi yeni TTK’daki ifade biçimiyle esas sözleşme, en net ifadesiyle kurulan ortaklığın anayasası olarak belirtilmektedir. Diğer bir deyişle şirket esas sözleşmesi kuruluş aşamasında ortaklarca imzalanan şirketin kuruluşunun resmi bir ifadesi anlamına gelen belgedir. Şirketlerin kuruluşu ile ortaklığın tüzel kişilik kazanması için şirket ana sözleşmesi zorunlu bir unsurdur. Ortaklığın kurulması için gerekli olan bazı bilgilerin bu belgede gösterilmesi zorunludur. Aynı şekilde bazı hususların geçerlilik kazanması için de şirket ana sözleşmesine yazılmış olmaları şarttır. Şirket esas sözleşmesinde ortaklığı adı ve faaliyet konusu, kurucuları gibi temel hususlar belirtilecektir. Bunlarla birlikte şirket esas sözleşmesinde Genel Kurulun nasıl toplanacağı, kar dağıtım şekilleri gibi işleyişe ilişkin hususlar hakkında da hükümler bulunur.6102 s. Türk Ticaret Kanunu esas sözleşme hakkında şirket türlerine göre hükümler getirmiştir. Makalemizde bu hükümler uyarınca şirket esas sözleşmelerini şirket türlerine göre ayrı ayrı ele aldık. Her şirketin belirli sermayesi, hak sahipleri, kuralları, işleyişi, politikası, faaliyet gösterdiği sektörleri gibi özellikleri bulunmaktadır. Bu özelliklerin hem şirket çalışanları hem de diğer çevre faktörleri tarafından kabul görebilmesi için sözleşmeyle sabit olması gerekmektedir. Esas sözleşme olarak adlandırılan sözleşmeler şirkete bütün yönleriyle resmiyet kazandırmaktadır.
Şirket Türlerine Göre Şirket Esas Sözleşmesi
Şirket türlerine göre şirket esas sözleşmesi değişiklik göstermektedir. Bu değişiklikler köklü değişiklikler olmayıp sözleşmede bulunması gereken temel unsurlardan bazıları hepsinde aynıdır. Aynı şekilde sözleşmelerin hepsi her şirket türünde yazılı şekil şartına bağlı kılınmıştır. Bunun sebebi ortaklığın anayasası niteliğindeki bu esas sözleşmelerde şirketi kurucu unsurların düzenlenmesidir.
Şirket Türleri
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK), ülkemizdeki ticari şirket türlerini açıkça düzenlemiştir. Her bir şirket türü, kuruluş şekli, ortaklık yapısı ve sorumluluk düzeyi bakımından farklı özellikler taşır. TTK’da belirtilen başlıca şirket türleri şunlardır:
Anonim Şirket
Anonim şirket, sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan şirket türüdür. Anonim şirketin borçlarından dolayı sorumluluğu sadece şirket malvarlığı ile sınırlıdır. Ortakların ise sorumluluğu, yalnızca taahhüt ettikleri sermaye miktarıyla ve sadece şirkete karşıdır. Bu yönüyle anonim şirketler, sermaye şirketleri arasında en çok tercih edilen yapılardandır.
Limited Şirket
Limited şirket, en az bir, en fazla elli gerçek veya tüzel kişi tarafından kurulabilir. Uygulamada oldukça yaygın olan bu şirket türü, kanunen yasak olmayan her türlü ekonomik amaç ve konuda faaliyet göstermek üzere kurulabilir. Şirketin borçlarından dolayı ortaklık malvarlığı sorumludur; ortakların sorumluluğu ise yalnızca taahhüt ettikleri esas sermaye payları ile sınırlıdır. Limited şirket esas sermayesi, payların toplamından oluşur ve şirket esas sözleşmesi ile belirlenir.
Kollektif Şirket
Kollektif şirket, bir ticari işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla yalnızca gerçek kişiler arasında kurulan bir ortaklıktır. Bu şirket türünde ortakların şirket borçlarından doğan sorumlulukları sınırsızdır ve şahsi malvarlıkları ile de sorumludurlar. Kollektif şirket, daha çok güven ilişkisine dayalı ortaklık yapılarında tercih edilmektedir.
Komandit Şirket
Komandit şirketler, iki alt türe ayrılır: Adi komandit ve paylı komandit.
- Adi komandit şirket, kollektif şirket yapısına benzer şekilde bir ticari işletmeyi ticaret unvanı altında işletmek üzere kurulur. Ortaklardan bazıları sınırsız, bazıları ise sınırlı sorumludur.
- Paylı komandit şirket ise sermayesi paylara bölünmüş olup ortaklardan bazıları kollektif şirket ortağı gibi, diğerleri ise anonim şirket ortağı gibi sorumludur.
Kooperatifler
Kooperatifler, ortaklarının ekonomik çıkarlarını, meslek ve geçimlerine ilişkin ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kurulan ortaklıklardır. Değişir ortaklı ve değişir sermayeli yapılarıyla esneklik sağlarlar. Kooperatifler, birlikte üretim, tüketim veya hizmet temelli birliktelikleri hukuki zemine oturtur.
Limited Ortaklıklarda Esas (Ana) Sözleşme
Limited şirket esas sözleşmesi, şirketin kuruluş sürecinin temelini oluşturur. Türk Ticaret Kanunu’na göre, limited ortaklıklarda esas sözleşme mutlaka yazılı olarak düzenlenmeli ve ticaret sicili müdürlüğünce yetkilendirilmiş personelin huzurunda imzalanmalıdır.
Limited şirketin esas sözleşmesinde yer alması zorunlu olan unsurlar şunlardır:
- Şirketin ticaret unvanı ve merkez adresi,
- Şirketin işletme konusu,
- Esas sermayenin itibari tutarı,
- Esas sermaye paylarının sayısı ve itibari değerleri,
- Varsa tanınan imtiyazlar,
- Esas sermaye paylarının grupları,
- Müdürlerin ad, soyad, unvan ve vatandaşlık bilgileri,
- Şirketçe yapılacak ilanların şekli.
Bu unsurlar, şirketin hem kuruluş aşamasında hem de faaliyet süresi boyunca hukuki güvenliğini sağlar. Özellikle Kayseri’de limited şirket kurmak isteyen girişimciler için bu sözleşmenin eksiksiz hazırlanması büyük önem taşır. Sözleşme hazırlanırken, ticaret hukuku alanında deneyimli bir avukattan destek almak ileride doğabilecek hukuki sorunların önüne geçmek açısından faydalı olacaktır.
Kollektif Şirket Esas Sözleşmesi
Kollektif şirket ana sözleşmesi, tıpkı limited şirketlerde olduğu gibi yazılı şekilde yapılmalıdır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na (TTK) göre sözleşme üzerindeki imzaların noter onayından geçmesi gerekir. Ancak bu işlem yerine, imzaların ticaret sicili müdürü veya yardımcısı huzurunda atılması da hukuken geçerli kabul edilmektedir.
Kollektif şirket esas sözleşmesi aşağıdaki bilgileri mutlaka içermelidir:
- Ortakların ad ve soyadları, yerleşim yerleri ve vatandaşlıkları,
- Şirketin kollektif nitelikli olduğu,
- Şirketin ticaret unvanı ve merkez adresi,
- Şirketin faaliyet konusu,
- Ortakların sermaye olarak taahhüt ettikleri para tutarları,
- Para dışı sermaye varsa bu sermayenin değeri ve değerleme yöntemi,
- Emek sermayesi varsa bu emeğin niteliği, kapsamı ve değeri,
- Şirketi temsil yetkisine sahip kişilerin ad ve soyadları,
- Temsile yetkili kişilerin birlikte mi yoksa ayrı ayrı mı imza yetkisine sahip oldukları.
Bunların yanında, ortaklar kollektif şirket esas sözleşmesine diledikleri diğer hükümleri de ekleyebilirler. Ancak bu düzenlemelerin emredici hükümlere aykırı olmaması gerekmektedir.
Komandit Ortaklık Ana Sözleşmesi
Komandit şirket ana sözleşmesi, TTK m.305 uyarınca kollektif ortaklığa ilişkin hükümlere göre düzenlenir. Dolayısıyla komandit ortaklık sözleşmesi de yazılı şekle tabidir ve geçerli sayılabilmesi için ya noter onaylı olarak ya da ticaret sicili müdürü veya yardımcısı huzurunda imzalanmalıdır.
Sözleşmede yer alması gereken hususlar bakımından kollektif şirket esas sözleşmesi başlığı altında belirtilen hükümler komandit şirketler için de geçerlidir.
Anonim Ortaklıklarda Esas (Ana) Sözleşme
Anonim şirket ana sözleşmesi, yazılı şekilde hazırlanmalı ve bütün kurucularca imzalanmalıdır. Bu imzaların noter tarafından onaylanması gerekir. Ancak kollektif ve komandit şirketlerde olduğu gibi, imzaların ticaret sicili müdürü veya yardımcısı huzurunda atılması da mümkündür.
TTK uyarınca, anonim şirket sözleşmesi, diğer şirket türlerine kıyasla daha fazla ayrıntı içermek zorundadır. Ayrıca anonim şirketin ilk yönetim kurulu üyeleri, esas sözleşme ile belirlenir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 339. maddesi (TTK m.339) uyarınca anonim şirket esas sözleşmesi şu hususları içermelidir:
- Şirketin ticaret unvanı ve merkez adresi,
- Faaliyet konusu,
- Sermaye miktarı ve her payın itibari değeri,
- Sermayenin ödeme şekli ve şartları,
- Pay senetlerinin nama mı yoksa hamiline mi yazılı olacağı,
- Belirli paylara tanınan imtiyazlar,
- Pay devrine ilişkin sınırlamalar,
- Paradan başka hak ve mallar sermaye olarak konulmuşsa bunların cinsi ve değeri,
- Bu varlıklara karşılık verilecek pay miktarı,
- Bir işletme veya ayın devir alınacaksa bunların bedeli,
- Kurucular tarafından şirket adına alınan mal ve hakların bedelleri,
- Şirketin kuruluşunda hizmet sunanlara verilecek ücret, ödenek veya ödül,
- Kuruculara, yönetim kurulu üyelerine veya diğer kişilere şirket kârından sağlanacak menfaatler,
- Yönetim kurulu üyelerinin sayısı,
- Şirket adına imzaya yetkili yönetim kurulu üyeleri,
- Genel kurul toplantı usulleri ve oy kullanma esasları,
- Süreyle kurulan anonim şirketlerde bu sürenin belirtilmesi,
- Şirket ilanlarının hangi usulle yapılacağı,
- Ortakların taahhüt ettiği sermaye paylarının tür ve miktarları,
- Şirketin hesap dönemi.
Şirket kurmayı planlayan kişiler veya ortaklık yapısını değiştirmek isteyen girişimciler için esas sözleşme hazırlanması sürecinde ticaret hukuku alanında uzman bir avukattan destek alınması büyük önem taşır. Kayseri’de ticaret hukuku avukatı arayanlar, esas sözleşme hazırlama, şirket kuruluşu, ortaklık sözleşmeleri ve ticaret sicili işlemleri konusunda profesyonel destek almak için Avukat Alperen Eren ile iletişime geçebilirler.
Şirket Esas Sözleşmesinin Kapsamı ve Unsurları
Bir şirketin sağlıklı biçimde kurulabilmesi ve işleyebilmesi için, şirket ana sözleşmesinde hem kanuni zorunlulukları karşılayan unsurların hem de ortaklar arası düzeni sağlayan hükümlerin yer alması gerekmektedir. Şirket esas sözleşmesi, yalnızca şirketin kuruluş belgelerinden biri değil, aynı zamanda sermayedarların hak ve yükümlülüklerini düzenleyen, bağlayıcı bir metindir.
Her şirket türü için Türk Ticaret Kanunu (TTK) tarafından belirlenmiş asgari bir sermaye tutarı bulunur. Esas sözleşmede bu sermayenin kimler tarafından, ne oranda taahhüt edildiği açıkça belirtilmelidir. Aynı zamanda şirketin faaliyet konusu, faaliyette bulunacağı alan ve resmi mercilerden alınması gereken izin veya onaylar da sözleşmede yer almalıdır. Çünkü her şirketin belirli bir amacı, faaliyet alanı ve resmi statüsü bulunur.
Şirketin tescil edildiği kamu sicil kurumları ve bu kurumlarla ilgili bilgiler de sözleşmede açıkça belirtilmelidir. Ayrıca ileride yaşanabilecek ihtilaflar ya da değişiklikler durumunda hangi mahkemelerin yetkili olacağı, nasıl bir yol izleneceği gibi hukuki usuller de esas sözleşmeye dâhil edilmelidir.
Bunun dışında;
- Şirketin ticaret unvanı ve merkez adresi,
- Şirket sermayesi ile birlikte şirket demirbaşları,
- Yönetim kadroları,
- Kar dağıtım şekli,
- İmza yetkisi olan kişiler
gibi temel bilgiler de şirket ana sözleşmesinin olmazsa olmazları arasındadır.
Esas sözleşmenin eksiksiz hazırlanması, şirketin içinden veya dış çevresinden kaynaklı doğabilecek hukuki sorunları önlemek açısından kritik öneme sahiptir. Şirketin yapısı, organizasyonu ve yetki dağılımı net bir biçimde tanımlanmalı; bu sınırlar sözleşme ile güvence altına alınmalıdır.
Ayrıca, sözleşmeye yerleştirilen düzenlemeler, ortakların yükümlülüklerini yerine getirmeleri açısından da bağlayıcı bir etki yaratır. Sermaye taahhütleri, kar paylaşımı taahhütleri gibi hususların açıkça düzenlenmemesi, ortakların sürece dair belirsizlik yaşamasına ve şirketin sağlıklı bir şekilde yapılandırılamamasına sebep olabilir. Bu nedenle şirketin hem güvenliği hem de sürdürülebilirliği açısından esas sözleşme büyük önem arz etmektedir.
Şirket Esas Sözleşmesi Nasıl Hazırlanır?
Şirket ana sözleşmesi hazırlama süreci, özenli ve dikkatli bir şekilde yürütülmesi gereken hukuki bir süreçtir. Çünkü esas sözleşme, şirketin kuruluş belgesi olmasının yanı sıra organizasyon yapısının ve faaliyet alanının temelini oluşturur.
Her şirket türü için TTK tarafından belirlenen asgari unsurlar daha önce detaylı şekilde açıklanmıştır. Şirketin ticaret unvanı, merkezi, faaliyet konusu, sermaye yapısı, ortakların kimlikleri ve sorumlulukları, yönetim ve temsil usulleri gibi bilgiler sözleşmede eksiksiz biçimde yer almalıdır.
Ayrıca bu sözleşmenin yazılı şekilde hazırlanması da kanuni zorunluluktur. Bu nedenle sözleşmenin hazırlanma sürecinde mutlaka alanında uzman bir ticaret hukuku avukatından destek alınması önerilir.
Kayseri ticaret avukatı olarak faaliyet gösteren uzmanlar, şirket esas sözleşmesinin türüne göre hazırlanmasında, sözleşme değişikliklerinin yürütülmesinde ve gerekli hukuki prosedürlerin eksiksiz yerine getirilmesinde müvekkillere kapsamlı destek sunmaktadır.
Şirket Ana Sözleşmesi Değişikliği Nasıl Yapılır?
Şirketlerin zaman içerisinde ihtiyaçlarına, faaliyet alanlarındaki gelişmelere veya ortaklık yapısına bağlı olarak esas sözleşmede değişiklik yapma ihtiyacı doğabilir. Ancak bu durum, sözleşmenin baştan sona yeniden hazırlanması anlamına gelmez. Esas sözleşmede kısmi değişiklikler belirli şartlara bağlı olarak mümkündür.
Değişiklik talebi, şirketin yetkili organları tarafından kararlaştırılmalı ve bu karar, yönetim kurulunun teklifiyle şekillenmelidir. Ayrıca değişiklik yapılabilmesi için Ticaret Bakanlığı’ndan izin alınması zorunludur. Bu izin olmadan herhangi bir esas sözleşme değişikliğinin yürürlüğe girmesi mümkün değildir.
Ancak şirket kuruluşunda zorunlu olarak yer alması gereken unsurlar üzerinde değişiklik yapılamaz. Aynı şekilde esas sözleşmede hakları güvence altına alınmış kişi veya pay sahiplerinin hakları da korunmalı ve bu kişilerin rızası olmadan değiştirilmemelidir.
Uygulamada şirket esas sözleşmesinde yapılan değişikliklerin büyük çoğunluğu sermaye yapısında düzenleme ile ilgilidir. Örneğin, sermaye artırımına gidilerek şirketin daha güçlü bir mali yapıya kavuşturulması ya da küçülmeye gidilerek sermayenin azaltılması gibi kararlar alınabilir.
Bu tür değişikliklerin geçerli olabilmesi için:
- Alınan kararların resmî şekilde tescil edilmesi,
- Değişikliklerin Ticaret Sicil Gazetesi veya benzeri yöntemlerle kamuoyuna duyurulması gerekir.
Sonuç ve Hukuki Değerlendirme
Şirket esas sözleşmesi, yalnızca bir formalite değil, şirketin tüm işleyişinin temelini oluşturan anayasal bir belgedir. Bu sözleşmenin hazırlanması, uygulanması ve gerektiğinde değiştirilmesi süreci, ticaret hukukunun merkezinde yer alır. Tüm bu süreçlerin hukuki hata içermeden yürütülmesi için uzman desteği büyük önem taşır.
Şirket kuruluşu, esas sözleşme hazırlanması, değişiklik yapılması veya sözleşme revizyonları konusunda profesyonel destek almak isteyen şirketler, Kayseri’de faaliyet gösteren ticaret hukuku avukatı Av. Alperen Eren ile iletişime geçebilirler.
Av. Alperen Eren 
Yorum bırakın