Avukat Alperen Eren olarak, Kayseri Boşanma Avukatı ve Kayseri Hukuk Bürosu çerçevesinde Aile Hukuku alanında faaliyet göstermekte ve avukatlık hizmeti ile hukuki danışmanlık hizmeti verilmektedir. Kayseri Boşanma Avukatı, Kayseri En İyi Boşanma Avukatı, Kayseri Mal Paylaşımı Avukatı, Kayseri Velayet Avukatı, Kayseri Nafaka Avukatı için iletişime geçebilirsiniz.
Nafakanın Tanımı
Nafaka, Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenen ve mahkeme kararıyla ödenmesine hükmedilen, bir kişinin diğer eşine veya yardıma muhtaç yakınına sağladığı maddi destektir.
Türk Dil Kurumu’na göre nafaka:
- “Geçinmek için gerekli olan şeylerin bütünü, geçimlik”
- “Birinin geçindirmekle yükümlü bulunduğu kimselere, mahkeme kararıyla bağlanan aylık”
şeklinde tanımlanmıştır.
Sanılanın aksine nafaka yalnızca boşanan eşler arasında uygulanmaz. Kişi, yardıma muhtaç olan yakınına da yardım nafakası adıyla ödeme yapabilir.
Türk Medeni Kanunu’na Göre Nafaka Türleri
Türk Medeni Kanunu’nda nafaka dört ana başlıkta düzenlenmiştir:
- Tedbir Nafakası
- Yoksulluk Nafakası
- İştirak Nafakası
- Yardım Nafakası
Bunlardan tedbir, yoksulluk ve iştirak nafakaları boşanma davaları ile ilgilidir. Yardım nafakası ise kural olarak boşanma davasından bağımsızdır. Ancak, reşit olup eğitimine devam eden çocukların yardım nafakası talebi bu kuralın istisnasıdır.
1. Tedbir Nafakası
Tedbir nafakası, boşanma davası açılmadan önce veya dava sürecinde, ekonomik olarak zor durumda olan eşe diğer eş tarafından ödenir.
- Bu nafakaya hükmedilebilmesi için kusur şartı aranmaz.
- Örneğin, aldatan eş dahi tedbir nafakası alabilir.
2. Yoksulluk Nafakası
Yoksulluk nafakası, boşanma kararının ardından, ekonomik olarak yoksulluğa düşecek olan ve boşanmada daha ağır kusurlu olmayan eşe ödenir.
- Amaç, boşanma sonrası ekonomik mağduriyetin önlenmesidir.
- Tarafların ekonomik durumları ve kusur oranları dikkate alınarak belirlenir.
3. İştirak Nafakası
İştirak nafakası, velayeti almayan eşin, ergin olmayan çocuğun giderlerine katılması amacıyla ödenir.
- Bu nafaka, velayet hakkı verilen eşe ödenir.
- Ödenen tutar çocuğun ihtiyaçlarında kullanılır.
- Çocuğun üstün yararı ilkesi gözetilerek belirlenir.
4. Yardım Nafakası
Yardım nafakası, Türk Medeni Kanunu’nun 364/1. maddesine göre, yardım edilmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoy, altsoy ve kardeşlere ödenir.
- Yardım yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişiler aleyhine mahkemece bu nafakaya hükmedilebilir.
- Ergin olmuş çocuklar için iştirak nafakası verilmez, ancak TMK 328/2 ve 364. maddelerindeki şartlar sağlanıyorsa yardım nafakası talep edilebilir.
- Bu durumda nafaka doğrudan çocuğun kendisine ödenir.
Boşanma Davasında Nafaka Talebi ve Nafaka Davaları
Boşanma Davasında Nafaka Talebinde Bulunma
Nafakaya ihtiyacı olan veya olacağını düşünen taraf, boşanma davası açıldıktan sonra ayrıca nafaka davası açmak yerine, boşanma davası sırasında nafaka talebinde bulunabilir.
Nafaka, boşanma davasının ferilerinden biridir. Boşanma davası ile birlikte talep edilmesinde herhangi bir sakınca yoktur. Hatta usul ekonomisi açısından boşanma davası ile birlikte talep edilmesi daha uygundur.
Nafaka talebi hem anlaşmalı boşanma hem de çekişmeli boşanma davalarında ileri sürülebilir.
Anlaşmalı Boşanma Davasında Nafaka
Anlaşmalı boşanma; tarafların boşanma, nafaka, tazminat, velayet, ziynet eşyaları ve mal paylaşımı gibi tüm konularda anlaşarak imzaladıkları anlaşmalı boşanma protokolünü mahkemeye sunmalarıyla gerçekleşir. Uygun şartlar sağlanırsa tek celsede sonuçlanır.
- Protokolde nafaka talep edilmemişse, sonradan yoksulluk nafakası veya maddi-manevi tazminat istenemez.
- Bunun nedeni, yoksulluk nafakasında kusur şartının bulunması ve anlaşmalı boşanmada kusur tespitinin yapılamamasıdır.
- Ancak ergin olmayan çocuk için bağlanacak iştirak nafakası kamu düzenine ilişkin olduğundan, protokolde yer almasa bile sonradan dava açılabilir.
Taraflar iştirak nafakasından vazgeçse bile bu nafaka çocuk lehine olduğundan feragat geçerli olmaz. Hatta bazı durumlarda, hakim taraflar talep etmemiş olsa dahi çocuğun giderleri için kendiliğinden (resen) iştirak nafakasına hükmedebilir.
Çekişmeli Boşanma Davasında Nafaka
Çekişmeli boşanma davalarında, tarafların iradeleri tek başına hüküm kurmaya yetmez. İleri sürülen tüm iddialar hukuka uygun delillerle ispatlanmalıdır.
- Dava süresince tedbir nafakası,
- Dava sonrasında ise yoksulluk nafakası ve iştirak nafakası verilebilir.
Tedbir nafakası genellikle SED (Sosyal ve Ekonomik Durum) Raporu sonrası belirlenir. Ancak acil durumlarda rapor beklenmeden de hükmedilebilir.
Tedbir nafakasına itiraz edilebilir. Bunun için:
- Gelirin yeterli olmadığını,
- Ara kararda belirtilen miktarın ödenemeyeceğini gösteren kira sözleşmesi, faturalar, kredi dekontları gibi deliller sunulmalıdır.
Yoksulluk ve iştirak nafakasına ilişkin nihai karara karşı istinaf yoluna gidilebilir.
- Tedbir nafakası ilamsız icra yoluyla,
- Yoksulluk ve iştirak nafakaları ise ilamlı icra yoluyla takip edilir.
Nafaka Davası
Nafaka davası, boşanma sırasında nafaka talebinde bulunmayan tarafın, boşanma kararının kesinleşmesinden sonra nafaka talebiyle açtığı davadır.
- Kural olarak, boşanma sonrası da nafaka talep edilebilir.
- Ancak zamanaşımı ve kusur tespiti gibi durumlar istisna oluşturur.
📌 Önemli: Anlaşmalı boşanmada yoksulluk nafakasından feragat edilmişse veya hiç talep edilmemişse sonradan yoksulluk nafakası istenemez. Çünkü kusur tespiti yapılmamıştır.
📌 İştirak nafakası ise çocuğun üstün yararı kapsamında olduğundan her zaman talep edilebilir.
Nafaka Davasında Taraflar
- Davacı: Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşen veya çocuğun giderlerini karşılamada yardıma ihtiyaç duyan eş.
- Davalı: Eski eş.
- Yardım nafakası davalarında ise anne, baba, kardeş veya çocuklar da taraf olabilir (bu yazıda boşanma kaynaklı nafaka davaları ele alınmaktadır).
İspat ve Deliller
Yoksulluk Nafakası İçin:
- Boşanmada tam kusurlu olmadığını gösteren kesinleşmiş mahkeme kararı,
- Yoksulluğu ispat eden banka kayıtları, tanık beyanları, sigorta ve tapu kayıtları, SED raporu vb. deliller.
İştirak Nafakası İçin:
- Çocuğun giderlerini gösteren fatura, makbuz, banka dekontları, mesaj kayıtları,
- Diğer ebeveynin gelir durumunu ortaya koyan SED raporu, kolluk araştırması vb. deliller.
Zamanaşımı
Türk Medeni Kanunu 178. maddeye göre:
“Evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.”
- Bu süre zamanaşımı süresidir, hak düşürücü süre değildir.
- Mahkeme resen dikkate almaz, ancak davalı tarafın zamanaşımı itirazı üzerine dava reddedilebilir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
- Görevli Mahkeme: Aile Mahkemesi, yoksa Asliye Hukuk Mahkemesi (Aile Mahkemesi sıfatıyla).
- Yetkili Mahkeme:
- Nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi (TMK m.177)
- Davalının yerleşim yeri mahkemesi (HMK m.6)
Nafaka Artırım Davası: Şartlar, Süreç ve Mahkeme Yetkisi
Nafaka Artırım Davası Nedir?
Nafaka artırım davası, mahkeme tarafından daha önce hükmedilmiş olan nafaka miktarının, güncel ekonomik koşullar karşısında yetersiz kalması halinde açılan dava türüdür. Bu dava, nafaka yükümlülüğü devam ettiği sürece nafaka alacaklısı tarafından açılabilir.
Devam eden bir boşanma davasında, ara karar ile belirlenmiş tedbir nafakasının artırılması için ayrıca nafaka artırım davası açmaya gerek yoktur. Bu durumda, nafakanın yetersiz kaldığını gösteren deliller eklenerek mahkemeye talep dilekçesi sunulabilir.
Boşanma davası kesinleşmişse, nafaka artırım talebi için ayrı bir dava açılması gerekir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta vardır: Boşanma sonrası daha önce talep edilmemiş nafaka için 1 yıllık hak düşürücü süre söz konusudur. Nafaka daha önce talep edilmişse, yalnızca artırıma ilişkin dava, nafaka yükümlülüğü sona erene kadar açılabilir.
Taraflar
- Davacı: Nafaka bedelinin artırılmasını isteyen nafaka alacaklısı
- Davalı: Hâlihazırda nafaka ödemekle yükümlü olan nafaka borçlusu
İspat ve Deliller
Nafaka artırım davasında davacı, mevcut nafaka miktarının ekonomik koşullar karşısında yetersiz olduğunu ve davalının daha fazla ödeme gücüne sahip olduğunu ispatlamalıdır.
- Yoksulluk Nafakası: Davacı, yoksulluk durumunu ve geçim sıkıntısını kanıtlamalı, ayrıca davalının gelir durumunun uygun olduğunu göstermelidir.
- İştirak Nafakası: Yukarıdaki unsurlara ek olarak, çocuğun artan giderleri ve bu giderlerin tek başına karşılanmasında yaşanan zorluk ispatlanmalıdır.
Delil Olarak Kullanılabilecek Belgeler:
Makbuz, dekont, fatura, banka kayıtları, tanık beyanları, mesaj ve e-posta ekran görüntüleri, sigorta kayıtları, sosyal ve ekonomik durum araştırma raporları vb.
Davalı taraf ise nafaka artışına gerek olmadığını, mevcut nafakanın yeterli olduğunu veya kendi gelir durumunun kısıtlı olduğunu belgelerle ortaya koyabilir.
Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler
- Devam eden boşanma davasında ara karar ile verilen tedbir nafakası, dava bitene kadar artırılabilir.
- Boşanma davasında nafaka talep edilmemişse, kararın kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içinde nafaka davası açılabilir.
- İştirak nafakasında ise çocuk 18 yaşına gelene kadar dava açılabilir.
- Daha önce hükmedilmiş nafakanın artırılması talebi, nafaka yükümlülüğü bitene kadar yapılabilir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
- Görevli Mahkeme: Aile Mahkemeleri (bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemeleri, Aile Mahkemesi sıfatıyla)
- Yetkili Mahkeme: Türk Medeni Kanunu’nun 177. maddesine göre nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.
Ayrıca Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 6. maddesi gereğince davalının yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir. Davacı, bu iki mahkemeden birinde dava açabilir.
Nafakanın Ödenmemesi Halinde Haklar
Nafaka borcu ödenmezse nafaka alacaklısı, İcra Müdürlüğü aracılığıyla icra takibi başlatabilir. Bu kapsamda haciz, maaş haczi gibi işlemler uygulanabilir.
İcra ve İflas Kanunu 344. Madde uyarınca, nafaka kararını yerine getirmeyen borçlu hakkında 3 aya kadar tazyik hapsi uygulanabilir. Borç ödendiğinde hapis sona erer. Tazyik hapsi yalnızca son üç aylık nafaka borcu için uygulanabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Nafaka Nedir?
Türk Medeni Kanunu’nda belirtilen hallerde, mahkeme kararıyla bir kişinin eşine veya yardıma muhtaç yakınlarına ödediği aylıktır. TDK’ya göre:
- “Geçinmek için gerekli olan şeylerin bütünü, geçimlik.”
- “Birinin geçindirmekle yükümlü bulunduğu kimselere, mahkeme kararıyla bağlanan aylık.”
Nafaka Türleri Nelerdir?
- Tedbir Nafakası
- İştirak Nafakası
- Yoksulluk Nafakası
- Yardım Nafakası
Nafaka Ne Kadar Süre Ödenir?
- Tedbir nafakası: Dava bitene kadar
- Yoksulluk nafakası: Taraflardan biri ölünce, nafaka alacaklısı evlenince veya yoksulluk hali bitince
- İştirak nafakası: Çocuk 18 yaşına gelince
- Yardım nafakası: Muhtaçlık hali bitince
Süresiz Nafaka Devam Ediyor mu?
Evet. Yoksulluk nafakası için süresiz uygulama devam ediyor. Evlilik süresi kısa olsa bile, mevcut yasalar değişmediği sürece ömür boyu ödeme yükümlülüğü olabilir.
Nafaka Ödememenin Cezası Nedir?
Nafaka ödenmezse icra takibi yapılır. Tahsil edilemezse, ödenmeyen son üç aylık nafaka borcu için 90 güne kadar tazyik hapsi uygulanabilir.
Bizimle İletişime Geçin
Aile hukuku alanında karşılaştığınız tüm hukuki süreçlerde, haklarınızı korumak ve en doğru çözüme ulaşmak için uzman desteği almak büyük önem taşır. Kayseri merkezli olarak faaliyet gösteren Avukat Alperen Eren, aile hukuku davalarında titiz, güvenilir ve çözüm odaklı yaklaşımıyla yalnızca Kayseri’de değil, Türkiye genelinde de müvekkillerine hukuki hizmet sunmaktadır. Sorularınız ve ihtiyaçlarınız için bizimle her zaman iletişime geçebilirsiniz.
Av. Alperen Eren 
Yorum bırakın