Avukat Alperen Eren olarak, Kayseri Avukat ve Kayseri Hukuk Bürosu çerçevesinde Borçlar Hukuku alanında faaliyet göstermekte ve avukatlık hizmeti ile hukuki danışmanlık hizmeti verilmektedir.
Sözleşme ihlali, taraflardan birinin sözleşmede yer alan yükümlülüklerini yerine getirmemesi veya eksik olarak yerine getirmesi durumunda ortaya çıkar. İş dünyasında ve ticari ilişkilerde çok sık karşılaşılan bu durum, taraflar arasında anlaşmazlıklara yol açar. Aynı zamanda hukuki yaptırımları da beraberinde getirir.
Bu yazımızda, sözleşme ihlali nedir, ne tür ihlaller söz konusudur ve ihlalin yasal sonuçları nelerdir sorularını detaylı bir şekilde ele alacağız.
Sözleşme Nedir?
Sözleşme, iki veya daha fazla tarafın belli bir konu üzerinde anlaşmaya vardığı, tarafların hak ve yükümlülüklerini çerçeveleyen yazılı ya da sözlü bir anlaşmadır.
Türk Borçlar Kanunu’na göre, sözleşmelerin hukuki geçerliliği için tarafların iradelerini serbestçe beyan etmiş olması ve hukuka uygunluk taşıması gerekir.
Sözleşme, taraflara karşılıklı olarak hak ve sorumluluklar yükler. Ancak bu yükümlülüklerden biri veya birkaçı yerine getirilmezse, sözleşme ihlali durumu ortaya çıkar.
Sözleşme İhlali Türleri
Sözleşme ihlali farklı şekillerde olabilir. İhlalin türüne göre hukuki sonuçlar da değişkenlik gösterir.
| İhlal Türü | Tanımı | Örnek |
|---|---|---|
| Tam İfa İmkansızlığı | Taraflardan birinin sözleşmedeki yükümlülüğünü yerine getirmesi imkansız hale gelir. | Malın mücbir sebep (doğal afet, savaş vb.) nedeniyle tedarik edilememesi |
| Kısmi İfa İmkansızlığı | Yükümlülüğün bir kısmının yerine getirilmemesi | Ürünün yalnızca bir kısmının teslim edilmesi |
| Geç İfa | Yükümlülüğün sözleşmede belirtilen sürede yerine getirilmemesi | Geç yapılan ödeme veya geç teslim edilen ürün |
| Eksik veya Yanlış İfa | Sözleşmeye uygun olmayan şekilde ifa | Hasarlı veya yanlış ürün teslimi |
| Haksız Fesih | Taraflardan birinin yasal dayanak olmaksızın sözleşmeyi feshetmesi | İş sözleşmesinin keyfi olarak sona erdirilmesi |
Sözleşme İhlalinin Hukuki Sonuçları
Sözleşme ihlali oluştuğunda, zarar gören tarafın bazı hakları doğar ve ihlalin türüne göre çeşitli hukuki sonuçlar ortaya çıkar.
Tazminat Hakkı
Sözleşme ihlali durumunda zarar gören taraf maddi veya manevi tazminat talep edebilir.
- Maddi tazminat: Ekonomik zararların karşılanması
- Manevi tazminat: Psikolojik veya itibar kaybının giderilmesi
Sözleşmeden Dönme Hakkı
Sözleşme ihlali nedeniyle taraflar mevcut sözleşmeden tamamen dönme hakkına sahip olabilir. Bu durumda sözleşme hükümsüz hale gelir ve taraflar yükümlülüklerinden kurtulur. Dönme hakkı kullanıldığında ihlali gerçekleştiren taraf tazminat ödemekle yükümlü olabilir.
Sözleşmenin Feshi
Özellikle sürekli edim gerektiren sözleşmelerde (kira, hizmet sözleşmesi vb.), taraflardan biri yükümlülüklerini ihlal ederse diğer taraf fesih yoluna başvurabilir. Fesih, sözleşmenin ileriye dönük olarak sona erdirilmesidir. Haksız fesih durumunda, haksız fesheden taraf karşı tarafa maddi tazminat ödemek zorunda kalabilir.
İfa Talebi
Sözleşme ihlalinde zarar gören taraf, yükümlülüğün yerine getirilmesini talep edebilir. Örneğin, teslim edilmeyen bir malın teslimi veya hizmetin ifası talep edilebilir.
Cezai Şartın İşletilmesi
Birçok sözleşmede ihlal halinde cezai şart hükümleri yer alır. Cezai şart, ihlali yapan tarafın belirlenen bir miktar para ödemesini öngörür. Bu hüküm, tarafların sözleşmeye uymasını teşvik eder ve zarar gören tarafın hızlıca tazmin edilmesini sağlar.
Sözleşme İhlali Davası Nasıl Açılır?
Sözleşme ihlali durumunda zarar gören taraf, karşı tarafa dava açabilir. Bu sürecin aşamaları:
- İhlalin Tespiti: Hangi yükümlülüğün ihlal edildiği belirlenir.
- Uzlaşma Girişimi: Mahkemeye gitmeden önce uzlaşma yoluna başvurulabilir.
- Dava Dilekçesi: Uzlaşma olmazsa zarar gören taraf, yetkili mahkemeye dilekçe sunar. Dilekçede ihlalin şekli, zararın boyutu ve talepler yer alır.
- Mahkeme Süreci: Mahkeme deliller ve taraf beyanlarını değerlendirerek karar verir. Tazminat, ifa veya cezai şart hükümleri uygulanabilir.
Sonuç ⚖️
Sözleşme ihlali, taraflar açısından ciddi hukuki sonuçlar doğurur. Bu nedenle sözleşmelerin hazırlanması aşamasında hukuki danışmanlık alınmalı ve ihlal halinde uzman bir avukata başvurulmalıdır.
Av. Alperen Eren 
Yorum bırakın