Miras Hukukuna ilişkin Medeni Kanunumuzda mirasın atanmış ve yasal mirasçılara geçişi konusunda külli halefiyet ilkesi benimsenmiştir. Bu kapsamda miras bırakanın terekesi, aktif ve pasifleriyle birlikte herhangi bir beyana gerek olmaksızın mirasçılara geçmektedir. Aynı anlama gelen reddi miras (mirasın reddi) ise, yasal ve atanmış mirasçılara mirastan sorumlu olmak istememeleri halinde tanınmış bir yoldur. Medeni Kanunda mirası reddetme imkânı düzenlenmiştir. Zira mirasçılara yalnızca miras bırakanın hakları değil, borçları da intikal eder. Bu nedenle mirasçılar, kendi malvarlıklarıyla sorumlu tutulmamak için mirası reddedebilirler.
Mirasın Reddi Çeşitleri Nelerdir?
Medeni Kanun madde 605’te reddi mirasın iki çeşidi düzenlenmiştir:
- Mirasın Hükmen Reddi
- Mirasın Gerçek Reddi
| Türü | Açıklama | Özellikleri |
|---|---|---|
| Mirasın Hükmen Reddi | Miras bırakanın ölüm tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya tespit edilmişse. | Herhangi bir beyana gerek yoktur, miras kendiliğinden reddedilmiş sayılır. |
| Mirasın Gerçek Reddi | Mirasçının sulh hukuk mahkemesine beyanıyla yapılan reddir. | Uygulamada en çok kullanılan yöntemdir, süresi içinde yapılmalıdır. |
Mirasın Hükmen Reddi
Miras bırakanın ölüm tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resen tespit edilmiş ise miras, herhangi bir beyana gerek kalmaksızın reddedilmiş sayılır.
Bu durumda mirasçılar, şartların varlığı halinde mirasın hükmen reddine ilişkin bir tespit davası açabilir. Ayrıca kendilerine karşı miras bırakanın alacaklıları tarafından açılan davalarda da bu hususu itiraz olarak ileri sürebilirler.
Mirasın Gerçek Reddi
Uygulamada sıklıkla başvurulan yöntemdir. Miras bırakanın ölümü ile birlikte mirasın intikal ettiği kişiler, kanunda tanımlanan süre içerisinde mirası reddedebilir. Bu kişiler yasal mirasçılar veya atanmış mirasçılar olabilir.
Reddi Miras Nasıl Yapılır?
- Reddi miras, ilgili mirasçı tarafından yapılan bir irade beyanıyla gerçekleşir.
- Reddi miras davası, miras bırakanın öldüğü yerin sulh hukuk mahkemesinde açılır.
- Beyan, sulh hukuk mahkemesinin özel kütüğüne kaydedilir. Talep halinde mirasçıya belge verilir.
- Reddi miras kayıtsız şartsız olmalı ve süresi içinde yapılmalıdır.
Reddi Miras Süresi
- Yasal mirasçılar bakımından süre, miras bırakanın ölümünden itibaren 3 aydır.
- Atanmış mirasçılar bakımından süre, vasiyetnamenin kendilerine bildirildiği tarihten itibaren 3 aydır.
- Süre içerisinde reddi miras yapılmazsa, miras kabul edilmiş sayılır ve miras bırakanın hak ve borçları mirasçılara intikal eder.
| Mirasçı Türü | Sürenin Başlangıcı | Süre |
|---|---|---|
| Yasal Mirasçılar | Miras bırakanın ölüm tarihi | 3 Ay |
| Atanmış Mirasçılar | Vasiyetnamenin kendilerine bildirildiği tarih | 3 Ay |
Reddi Miras Noterden Yapılabilir mi?
Hayır. Reddi miras işlemi noterden yapılamaz. Yalnızca sulh hukuk mahkemesi nezdinde reddi miras davası açılarak yapılabilir.
Miras Bırakan Hayattayken Reddi Miras Yapılabilir mi?
Miras bırakan hayattayken mirasın reddi mümkün değildir. Zira bu hakkın doğması için öncelikle miras bırakanın ölmüş olması gerekir.
Ancak miras bırakan ile mirasçısı arasında, miras hakkından feragat etmeye yönelik mirastan feragat sözleşmesi yapılabilir.
Reddi Miras Yapılmazsa Ne Olur?
Süresi içerisinde reddi miras yapılmazsa, mirasçı mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur. Böylece miras bırakanın hak ve borçları miras payı oranında mirasçıya intikal eder. Mirasçı, miras bırakanın borçlarından da kendi malvarlığıyla sorumlu olur.
Mirasın Reddinin Hukuki Sonuçları
- Mirası reddeden yasal mirasçının mirasçılık sıfatı ortadan kalkar.
- Reddi miras halinde, reddeden kişi miras açıldığı anda sağ değilmiş gibi kabul edilir.
- Örneğin; A kişisi öldüğünde oğlu B mirası reddederse, B’nin payı kendi oğlu C’ye intikal eder.
- Sağ kalan eşle birlikte alt soyun tamamı mirası reddederse, miras sağ kalan eşe geçer.
- Tüm yasal mirasçıların reddi halinde, miras iflas hükümlerine göre tasfiye edilir.
- Atanmış mirasçının reddi halinde, aksi belirtilmedikçe miras payı en yakın yasal mirasçıya geçer.
Reddin İptali Davası (Reddi Mirasın İptali)
Medeni Kanun madde 617’de reddi mirasın iptali düzenlenmiştir. Bu dava, mirasçının alacaklılarını korumak amacıyla açılır. Şartları şunlardır:
- Mirası reddeden mirasçının malvarlığı borcuna yetmemelidir.
- Mirasçı, alacaklılara zarar vermek amacıyla mirası reddetmiş olmalıdır.
- Mirasçı tarafından alacaklılara veya iflas idaresine yeterli teminat verilmemiş olmalıdır.
Reddin iptali davası, reddi miras tarihinden itibaren 6 aylık hak düşürücü süre içerisinde açılabilir. Süre geçtikten sonra dava açılamaz.
Sonuç
Reddi miras, borçlardan korunmak için mirasçılara tanınmış önemli bir haktır. Ancak her olayın kendi koşulları farklıdır. Bu nedenle reddi miras sürecinde hak kaybı yaşanmaması adına bir avukat desteği ile hareket edilmesi tavsiye edilir.
Av. Alperen Eren 