İşverenin haklı nedenle fesih hakkı, İş Kanunu’nun 25. maddesinde düzenlenmiştir. Aşağıda sağlık nedenlerinden ahlak kurallarına aykırılıklara kadar haklı fesih sebepleri başlıklar halinde açıklanmıştır.
| Fesih Sebebi | Açıklama |
|---|---|
| Sağlık Nedenleri | İşçinin hastalığı, kazası veya tedavi edilemez durumu nedeniyle devamsızlık yapması |
| Ahlak ve İyi Niyet Kurallarına Aykırılıklar | İşçinin doğruluk ve bağlılığa aykırı davranışları, sataşma, cinsel taciz, işvereni yanıltma vb. |
| Devamsızlık | Haklı sebep olmadan işe gelmemek, tatil sonrası işe başlamamak |
| Zorlayıcı Sebepler | İşçinin bir haftadan fazla çalışmasını engelleyen dış etkenler |
| Gözaltı / Tutukluluk | İşçinin gözaltı veya tutukluluk süresinin bildirim süresini aşması |
1. Sağlık Nedenleri
1.1. İşçinin Kusurlu Davranışı Sonucu Hastalanması veya Sakatlanması
İşçinin kendi kastından veya derli toplu olmayan yaşayışından yahut içkiye düşkünlüğünden doğacak bir hastalığa veya sakatlığa uğraması sonucunda ardı ardına üç iş günü veya bir ayda beş iş gününden fazla devamsızlık yapması durumunda iş sözleşmesi işveren tarafından bildirimsiz olarak feshedilebilir.
📌 Not: Buradaki bir aylık süre takvim ayı anlamında değil, işçinin işe gelmediği son günden geriye doğru hesap edilecek bir aylık süredir.
1.2. İşçinin Tedavi Edilemeyecek Hastalığa Tutulması
İşçinin tedavi edilemeyecek nitelikte bir hastalığa tutulduğunun ve işyerinde çalışmasında sakınca bulunduğunun sağlık kurulunca saptanması halinde işverenin iş sözleşmesini bildirimsiz feshetme hakkı vardır. Bu durumda işçiye yüklenebilecek bir kusur olup olmaması önemli değildir.
1.3. İşçinin Kusuru Bulunmaksızın Hastalık veya Kaza, Gebelik ve Doğum Nedeniyle Devamsızlık
İşçinin kusuru bulunmaksızın hastalık, kaza, doğum veya gebelik nedeniyle işe devamsızlığı durumunda işverenin bildirimsiz fesih hakkını kullanabilmesi için, işçinin kıdemine göre belirlenen ve İş Kanunu’nun 17. maddesinde düzenlenen bildirim sürelerini altı hafta aşan bir devamsızlık yapılmış olması gerekir.
Doğum ve gebelik hallerinde bu altı haftalık süre, doğumdan önceki sekiz hafta ve doğumdan sonraki sekiz haftalık toplam sürenin bitiminden itibaren hesaplanır.
2. Ahlak ve İyi Niyet Kurallarına Uymayan Haller
2.1. İşçinin İşvereni Yanıltması
İş sözleşmesi yapılırken gerekli vasıf veya şartlara sahip olmadığı halde bunlara sahipmiş gibi davranan veya gerçeğe aykırı bilgi veren işçinin sözleşmesi işveren tarafından bildirimsiz feshedilebilir.
2.2. Namus ve Şerefe Dokunacak Davranışlar
İşçinin, işveren veya ailesine şeref ve namus kırıcı sözler söylemesi, davranışlarda bulunması veya asılsız ihbar ve isnatlarda bulunması halinde işverenin bildirimsiz fesih hakkı vardır.
2.3. Cinsel Taciz
İşyerinde herhangi bir işçiye cinsel tacizde bulunan işçinin iş sözleşmesi işveren tarafından bildirimsiz olarak feshedilebilir.
2.4. Sataşma
İşçinin işverene, ailesine ya da diğer çalışanlara sataşması durumunda fesih hakkı doğar.
2.5. Doğruluk ve Bağlılığa Uymayan Davranışlar
İşverenin güvenini kötüye kullanmak, hırsızlık yapmak, iş sırlarını açıklamak, asılsız ihbarlarda bulunmak, izinsiz işi terk etmek veya işi yavaşlatmak gibi davranışlar işveren için haklı fesih sebebidir.
Örnekler:
- İşyerine gece hayat kadını getirmek
- Mesai saatinde izinsiz kendi işini yapmak
- Müşterilerden rüşvet almak
- Müşterilerin hesabından kendi adına para aktarmak
2.6. İşyerinde Suç İşlenmesi
İşyerinde, yedi günden fazla hapis cezası gerektiren ve cezası ertelenmeyen bir suç işleyen işçinin sözleşmesi bildirimsiz olarak feshedilebilir.
2.7. Devamsızlık
İşçinin haklı sebep olmaksızın ardı ardına iki iş günü, bir ay içinde iki kez tatil gününden sonraki iş günü veya bir ayda üç iş günü işe gelmemesi bildirimsiz fesih sebebidir.
2.8. Görevini Yapmamakta Israr
İşçinin kendisine hatırlatıldığı halde görevini yapmamakta ısrar etmesi durumunda fesih hakkı doğar.
2.9. İş Güvenliğini Tehlikeye Düşürmek veya Zarara Neden Olmak
İşçinin isteği veya dikkatsizliğiyle işin güvenliğini tehlikeye düşürmesi, makineleri veya eşyaları kendi ücretinin 30 günlük tutarını aşacak şekilde zarara uğratması halinde işveren fesih hakkını kullanabilir.
3. Zorlayıcı Nedenler
İşçiyi işyerinde bir haftadan fazla süreyle çalışmaktan alıkoyan zorlayıcı bir sebebin ortaya çıkması durumunda işveren iş sözleşmesini bildirimsiz feshedebilir.
Bir haftalık bekleme süresinde işçiye yarım ücret ödenir. Bu sürenin sonunda işveren sözleşmeyi feshedip feshetmemekte serbesttir. Sözleşme askıda kaldığı sürede işçinin ücret talep hakkı bulunmaz.
4. Gözaltı veya Tutukluluk Durumu
İşçinin gözaltına alınması veya tutuklanması nedeniyle işe devamsızlığının İş Kanunu’nun 17. maddesindeki bildirim süresini aşması halinde işveren sözleşmeyi bildirimsiz feshedebilir.
5. Bildirimsiz Fesih Hakkını Kullanma Süresi
İş Kanunu’nun 26. maddesine göre, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık hallerinde fesih yetkisi, olayın öğrenilmesinden itibaren altı iş günü içinde kullanılmalıdır.
Fiilin üzerinden bir yıl geçtikten sonra fesih hakkı kullanılamaz. Ancak işçinin olaydan maddi çıkar sağlaması halinde bir yıllık süre uygulanmaz.
Yargıtay uygulamasına göre, bu süre fesih konusunda karar verecek yetkili kişilerin olayı öğrendiği tarihten itibaren başlar. Olayın araştırılması makul bir süre alabilir.
Örnek: İşçinin işyerine ait makineleri ciddi zarara uğratması durumunda zararın tespiti zaman alabilir. Bu süre altı günlük fesih süresinin başlamasına engeldir.
Hukuki Destek Alın
İşverenin haklı nedenle fesih sebepleriyle ilgili daha ayrıntılı bilgi ve profesyonel hukuki destek için hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Av. Alperen Eren 