Kayseri Ceza Avukatı Alperen Eren |Şikayet Hakkı ve Şikayetten Vazgeçme Nedir?

Bir suça ilişkin soruşturma ve kovuşturma aşamalarının yürütülmesi için, suçtan zarar gören veya mağdur tarafından yetkili mercilere yöneltilerek kullanılan hakka şikayet hakkı denir. Şikayet hakkı, suçtan zarar gören veya mağdur dışındaki kişiler tarafından kullanılamayan, kişiye sıkı şekilde bağlı, kamu hukukuna ilişkin bir haktır. Gerçek kişiler veya şirket, vakıf gibi tüzel kişiler de şikayetçi olabilir. Tüzel kişilikler şikayet haklarını yetkili organları aracılığıyla kullanır.

AVUKATI ARA

Bu hakkın nasıl ve ne sürede kullanılacağına ilişkin düzenlemeler 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve 5271 sayılı Ceza Muhakemeleri Kanununda yer almaktadır.

Şikayet hakkının doğru şekilde kullanılması, soruşturma ve kovuşturma sürecinde mağduriyet yaşanmaması için önemlidir. Bu nedenle hukuki destek almak sürecin sağlıklı ilerlemesini sağlar.

Konu	Açıklama	Süre / Not
Şikayet Hakkı	Mağdurun yetkili mercilere başvurarak kullandığı hak	Kişiye bağlı, tüzel kişiler organları aracılığıyla kullanır
Şikayet Süresi	Takibi şikayete bağlı suçlarda hak kullanımı	6 ay (fiil veya failin öğrenilmesinden)
Şikayetten Vazgeçme	Mağdurun beyanıyla dava veya soruşturmanın sona ermesi	Ceza davası kesinleşene kadar, geri alınamaz
Şikayete Tabi Olmayan Suçlar	Re’sen soruşturulur, şikayetten vazgeçme etkisizdir	Yargılama devam eder
Kimler Kullanabilir?	Mağdur veya suçtan zarar gören	Mirasçılara geçmez, 15 yaş altı çocuklarda kanuni temsilci kullanır

Şikayet Hakkı Süresi

Soruşturma ve kovuşturmaya başlanabilmesi için şikayetin arandığı suçlarda, şikayet hakkının kullanılabileceği zaman aralığı hak düşürücü süre ile sınırlıdır.

Türk Ceza Kanunu Madde 73 uyarınca, takibi şikayete bağlı suçlar açısından şikayet hakkının 6 ay içinde kullanılması gerekir.
6 aylık süre, suçtan zarar görenin fiili veya faili bildiği tarihten itibaren başlar.
Suçun zamanaşımı süresi dışında şikayette bulunulmamalıdır. Örneğin, fiilin ve failin 6 ay içinde öğrenilmediği ama 8 yıllık zamanaşımına tabi bir suç söz konusu ise, fail daha geç öğrenilse bile 8 yıllık zamanaşımı süresi içinde şikayet hakkı kullanılmalıdır.

Kanun tarafından öngörülen süre içinde şikayet hakkı kullanılmazsa, hak düşer ve soruşturma veya kovuşturma yapılamaz.

Birden fazla mağdur olması halinde, bir mağdur için 6 aylık süre dolsa bile, diğer mağdurlar kendi 6 aylık hak düşürücü süresinde şikayet hakkını kullanabilir.

İhbar Nedir?

Bazı suçlar için şikayet şartı aranmaz, süreç re’sen başlatılır. Bu tür suçlara ilişkin savcılığa yapılan bildirimler hukuki olarak ihbar niteliğindedir.

Şikayet Hakkı Nasıl Kullanılır?

Ceza Muhakemeleri Kanunu Madde 158’e göre:

Şikayet hakkı, yerine getirilmesi gereken özel bir şekil şartına bağlı değildir.
Müşteki; polis, jandarma veya savcılığa sözlü beyan ile şikayette bulunabilir. Bu beyanlardan ifade tutanağı oluşturulur.
Yazılı şikayet dilekçesi ile de şikayette bulunmak mümkündür.
Valilik veya kaymakamlıklara yapılan şikayetler, ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir.
Yurt dışında işlenen suçlar için konsolosluk veya elçiliklere şikayet veya ihbarda bulunulabilir.
Kamu görevinin yürütülmesi sırasında işlenen suçlarda ilgili kamu idaresine başvurulduğunda, şikayet derhal Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilir.

Önemli: Şikayet konusu olayın somut vakıalara dayanması ve tüm ayrıntılarıyla açıklanması gerekir. Bu aşamada avukat desteği almak sürecin sağlıklı ilerlemesini sağlar.

Şikayetten Vazgeçmenin Şartları

Takibi şikayete bağlı suçlarda, mağdurun şikayetten vazgeçmesi soruşturmayı ve ceza davasını sona erdirir.
Şikayetten vazgeçme işlemi geri alınamaz ve aynı fiil için tekrar şikayette bulunulamaz.
Birden çok sanık varsa ve yalnızca biri için şikayetten vazgeçildiyse, bu diğer sanıkları da etkiler.
Takibi şikayete bağlı olmayan suçlarda, şikayetten vazgeçme ceza davasını düşürmez.

Önem: Şikayetten vazgeçme beyanı yapılırken hukuki destek alınması, ileride iftira veya yanlış beyan nedeniyle oluşabilecek riskleri önler.

Şikayetten Vazgeçme Süresi

Türk Ceza Kanunu Madde 73/4 uyarınca, şikayetten vazgeçme ceza davası hükmü kesinleşene kadar mümkündür.
Hükmün kesinleşmesinden sonra yapılan vazgeçme beyanı herhangi bir sonuç doğurmaz.
Vazgeçme, sanık ve diğer kişiler hakkında tazminat davalarını etkilemez. Ancak kişi, feragat ifadesi kullanırsa tazminat davası açılamaz.

Şikayetten Vazgeçme İşlemi ve Dilekçesi

Şikayetten vazgeçme sözlü veya yazılı olarak yapılabilir.
Dilekçe, somut olaya özgün olarak hazırlanmalıdır. Hazır şablonlar risklidir.
Avukat aracılığıyla yapılacaksa, vekaletnamede bu yetkinin bulunması gerekir.

Şikayetten Vazgeçme Halinde Verilecek Kararlar

Soruşturma aşamasında: Dosya kapatılır, iddianame düzenlenmez.
Kovuşturma aşamasında: Sanık kabul ederse dava düşer, hüküm kesinleşene kadar kullanılabilir.
Takibi şikayete bağlı olmayan suçlarda dava devam eder, ancak hakim kanaatine etki eder.

Sanığın Vazgeçmeyi Kabul Etmemesi

Şikayetten vazgeçme, tek taraflı bir işlemdir.
Sanık kabul etmezse yargılama devam eder ve beraat talep edebilir.

Şikayete Bağlı Olmayan Suçlarda Vazgeçme

Şikayete tabi olmayan suçlarda şikayetten vazgeçme ceza davasını etkilemez.
Süreç re’sen devam eder.

Şikayetten Vazgeçme Hakkının Kullanılabileceği Suçlar

Kişilerin huzur ve sükununu bozma (TCK 123/1)
Tehdit (TCK 106/1-2)
Hakaret (TCK 125)
Özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK 134)
Konut dokunulmazlığını ihlal (TCK 116)
Cinsel taciz (TCK 105)
Güveni kötüye kullanma (TCK 155)
Basit yaralama (TCK 86/2)
Haberleşmenin gizliliğini ihlal (TCK 132)
Kullanma hırsızlığı (TCK 146)
Açığa imzanın kötüye kullanılması (TCK 209)

Şikayet ve Vazgeçme Hakkı Kimler Tarafından Kullanılır?

Şikayet ve vazgeçme hakkı bizzat mağdur veya suçtan zarar gören kişi tarafından kullanılır.
Mirasçılara geçmez, istisnası sadece hakaret suçunda ikinci dereceye kadar yakınlardır.
15 yaş altı çocuklar için kanuni temsilciler kullanabilir.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Şikayette bulunma süresi nedir?
Fiil ve failin öğrenilmesinden sonraki 6 ay, suçun zamanaşımı süresi içinde.
Şikayetten vazgeçme halinde ceza davası düşer mi?
Takibi şikayete bağlı suçlarda evet, bağlı olmayanlarda hayır.
Mağdurun ölmesi halinde şikayet hakkı mirasçılara geçer mi?
Geçmez, tek istisna hakaret suçudur.
Şikayetten vazgeçme ne zamana kadar kullanılabilir?
Soruşturma ve kovuşturma aşamasında, hüküm kesinleşene kadar.
Şikayetten vazgeçme beyanından dönmek mümkün müdür?
Takibi şikayete tabi suçlarda hayır.
Sanık vazgeçme beyanını kabul etmek zorunda mıdır?
Hayır, yargılama devam edebilir.
Hüküm kesinleştikten sonra vazgeçilebilir mi?
Evet, ama etkisi yoktur; ceza infaz edilir.

Avukatın Önemi

Şikayet ve şikayetten vazgeçme hakkı hukuki teknik ayrıntılar içerir. Sürecin doğru takip edilmesi ve beyanların sağlıklı yapılması için ceza avukatı desteği almak kritik öneme sahiptir.

Av. Alperen Eren