Boşanma süreci, duygusal olduğu kadar ekonomik açıdan da oldukça yıpratıcı olabilir. Boşanmalarda en çok tartışılan konulardan biri de mal paylaşımıdır. Kayseri boşanma avukatı desteğiyle yürütülecek bir süreç, hem maddi haklarınızın korunmasını hem de sürecin hızlı ilerlemesini sağlar. Türk Medeni Kanunu’na göre mal paylaşımı, evlilik süresince edinilen malların hangi rejime tabi olduğuna bağlı olarak belirlenir. Evlilik sözleşmesi yapılmamışsa yasal mal rejimi olan “edinilmiş mallara katılma rejimi” uygulanır.
Boşanmada Mal Paylaşımı Nedir?
Boşanmada mal paylaşımı, eşlerin evlilik süresince edindiği malların, evlilik birliği sona erdikten sonra nasıl bölüştürüleceğini belirleyen hukuki süreçtir. Bu süreç Türk Medeni Kanunu (TMK) ve Borçlar Kanunu hükümlerine göre yürütülür.
Mal paylaşımı, boşanma davasından farklı olarak “mal rejiminin tasfiyesi” davası ile yapılır. Boşanma davası kesinleştikten sonra açılan bu davada, eşlerin edinilmiş malları ve katkı payları dikkate alınır.
Mal Paylaşımında Uygulanan Rejimler
1. 01.01.2002 Öncesi Mallar
Bu tarihten önce alınan mallar, kimin üzerine kayıtlıysa o eşin kişisel malı sayılır.
2. 01.01.2002 Sonrası Edinilen Mallar
Bu tarihten itibaren evlilik birliği içinde edinilen mallarda, edinilmiş mallara katılma rejimi geçerlidir. Mallar kimin üzerine olursa olsun, eşit paylaşım esası uygulanır.
Paylaşım sırası şu şekildedir:
- Önce kişisel mallar ayrılır.
- Edinilmiş mallar eşit oranda paylaşılır.
- Katılma alacağı, katkı payı ve değer artış payı talepleri değerlendirilir.
Anlaşmalı Boşanmada Mal Paylaşımı
Kayseri’de anlaşmalı boşanma davalarında mal paylaşımı, tarafların boşanma protokolünde yapacakları düzenlemelere göre belirlenir. Hâkim, tarafların yaptığı protokolü adil olup olmadığı açısından değerlendirir. Eğer paylaşım adil değilse taraflardan yeniden düzenleme yapmaları istenebilir.
Bu nedenle, anlaşmalı boşanma sürecinde bir Kayseri boşanma avukatından destek almak, protokolün geçerli ve eksiksiz hazırlanması açısından büyük önem taşır.
Mal Rejimi Sözleşmesi
Eşler, evlenmeden önce veya evlilik sırasında mal rejimi sözleşmesi yaparak mal paylaşımının sınırlarını belirleyebilirler.
- Edinilmiş mallara katılma rejimi (yasal rejim)
- Mal ayrılığı rejimi
- Paylaşmalı mal ayrılığı rejimi
Bu sözleşmeler boşanma sırasında uygulanacak rejimi netleştirir ve olası anlaşmazlıkları önler.
Mal Ayrılığı Rejimi
Mal ayrılığı rejiminde her eş, kendi malvarlığı üzerinde tam hak sahibidir. Evlilik süresince edinilen mallar dahi kişisel mal sayılır. Ancak katkı payı talepleri gündeme gelebilir.
Örneğin, bir eş diğer eşin evine maddi katkıda bulunduysa, bu katkı boşanma sırasında talep edilebilir.
Çekişmeli Boşanmada Mal Paylaşımı
Çekişmeli boşanmalarda mal paylaşımı en karmaşık aşamalardan biridir. Taraflar anlaşamazsa mahkeme, TMK m.202 vd. hükümleri doğrultusunda karar verir. Mal paylaşımı, evlilik süresince seçilen veya yasal olarak geçerli olan rejime göre yapılır.
Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi Kapsamında Paylaşılan Mallar
- Evlilik süresince edinilen taşınmazlar (ev, arsa, işyeri vb.)
- Taşınabilir mallar (araba, mobilya, takı, elektronik eşyalar vb.)
- Evlilik süresince kazanılan gelirler (maaş, şirket payı, yatırım vb.)
Kişisel Mallar Paylaşıma Girmez
Kişisel mallar TMK m.220–221’e göre belirlenir.
- Evlilik öncesi mallar
- Miras veya bağış yoluyla edinilen mallar
- Kişisel kullanım eşyaları
- Manevi tazminat alacakları
Ancak kişisel malların değer artışı edinilmiş mal sayılarak paylaşılabilir.
Paylaşıma Tabi Mallar
- Taşınmazlar: Evin veya işyerinin değeri, borç durumu ve değer artışı dikkate alınarak paylaşılır.
- Araçlar ve taşınabilir eşyalar: Evlilik sürecinde alınan araçlar ve değerli eşyalar paylaşılır.
- Banka hesapları ve yatırımlar: Evlilik süresince biriken paralar paylaşılır, evlilik öncesi varlıklar paylaşılmaz.
| Mal Rejimi Türü | Uygulama Dönemi | Malların Paylaşımı | Kimin Üzerine Kayıtlı Olduğu Önemli mi? | Kişisel Mallar Paylaşılır mı? |
|---|---|---|---|---|
| Edinilmiş Mallara Katılma | 01.01.2002 sonrası (yasal rejim) | Evlilik süresince edinilen mallar eşit olarak paylaşılır | ❌ Hayır, önemli değildir | ❌ Hayır |
| Mal Ayrılığı | Sözleşme ile seçilebilir | Her eş kendi malvarlığına sahip olur | ✅ Evet | ❌ Hayır |
| Paylaşmalı Mal Ayrılığı | Sözleşme ile seçilebilir | Mal ayrılığı uygulanır ama belirli mallar paylaşılabilir | ✅ Evet | ❌ Hayır |
| Mal Ortaklığı | Sözleşme ile seçilebilir | Mallar ortaklık hükümlerine göre paylaşılır | ❌ Hayır | ❌ Hayır |
Mal Paylaşımında Sık Yapılan Hatalar
- Kişisel malları da paylaşma hatası
- Malların tam envanterinin çıkarılmaması
- Eksik veya yanlış değer tespiti yapılması
- Mal rejimi sözleşmesinin göz ardı edilmesi
Bu tür hatalar, boşanma sürecini uzatır ve maddi kayıplara yol açabilir.
Sık Sorulan Sorular
1. Boşanmada mal paylaşımı sırasında miras kalan mallar paylaşılır mı?
Hayır, miras yoluyla edinilen mallar kişisel mal olarak kabul edilir ve boşanma sırasında paylaşılmaz. Ancak, bu malların değeri arttıysa, artışın paylaşımı yapılabilir.
2. Evlilik öncesi sahip olduğum mallar paylaşılır mı?
Evlilik öncesi edinilen mallar, kişisel mal olarak kabul edilir ve boşanma sırasında paylaşılmaz. Ancak, evlilik süresince bu mallar üzerinde yapılan değer artışı paylaşılabilir.
3. Boşanmada mal paylaşımı sürecinde banka hesaplarındaki birikimler nasıl paylaşılır?
Boşanmada mal paylaşımı yapılırken, banka hesaplarındaki birikimler, edinilmiş mallara katılma rejimi çerçevesinde paylaşılır. Ancak, evlilik öncesinde açılmış ve sadece bir eşin adına olan hesaplar kişisel mal olarak kabul edilir.
4. Boşanma sırasında mal paylaşımında hangi mallar paylaşılmaz?
Boşanma sırasında, evlilik öncesi edinilen mallar, miras yoluyla elde edilen mallar ve kişisel kullanıma ait eşyalar paylaşım dışıdır. Ayrıca, üçüncü kişilerden alınan manevi tazminatlar da mal paylaşımına dahil edilmez.
5. Katılma alacağı nedir?
Katılma alacağı, boşanma sırasında edinilmiş malların paylaştırılmasında, eşlerin evlilik süresince elde ettiği ortak mallar üzerinden talep edebileceği paydır. Genellikle bu pay, edinilmiş malların yarısıdır ve eşlerden birinin diğerine ödediği alacağı ifade eder.
6. Katkı payı alacağı nedir?
Katkı payı alacağı, bir eşin, evlilik birliği içinde yaptığı katkı (maddi veya manevi) üzerinden alacağı paydır. Örneğin, evin bakımına, çocukların eğitimine veya iş hayatına katkı sağlamak gibi durumlar bu kategoriye girer. Bu pay, mal paylaşımında dikkate alınır.
7. Boşanmada mal paylaşımı davası için ne kadar süre geçmesi gerekir?
Mal paylaşımı davası, boşanma kararının kesinleşmesinden sonra açılabilir. Boşanma kararının kesinleşmesinin ardından 10 yıl içinde mal paylaşımı davası açılabilir. Bu süreyi geçiren taraf, mal paylaşımı talep edemez.
8. Boşanma sonrası değer artışı payı nasıl hesaplanır?
Değer artışı payı, eşlerden birinin kişisel malının evlilik süresince değer kazanması sonucu oluşan artışın paylaşımıdır. Örneğin, bir eşin evlilik süresince değer kazanan bir taşınmazı varsa, bu artış, edinilmiş mal olarak kabul edilir ve boşanmada mal paylaşımı esnasında paylaşılır.
9. Bir eşin kişisel malı olduğunu nasıl ispatlarım?
Bir eş, sahip olduğu malın kişisel mal olduğunu iddia ediyorsa, bu iddiasını kanıtlamak zorundadır. Bu nedenle kişisel mal olduğunu ispatlamak için, malın evlilik öncesi edinildiğini, miras yoluyla alındığını veya tamamen kişisel kullanım amaçlı olduğunu gösteren belgeler sunulmalıdır. Eğer hukuka uygun kanıtlama yapılmazsa boşanmada mal paylaşımı süreci zarar görebilir.
10. Boşanma sırasında mal rejimi değiştirilmişse, nasıl bir işlem yapılır?
Mal rejimi sözleşmesi yapılmışsa, bu sözleşmeye göre işlem yapılır. Türk Medeni Kanunu’na göre, eşler evlenmeden önce veya evlilik sırasında mal rejimini değiştirebilirler. Bu durumda, değiştirilen rejime göre mal paylaşımı yapılır.
Kayseri Boşanma Avukatı Desteği
Boşanma ve mal paylaşımı davaları teknik bilgi gerektirir. Bu süreçte Kayseri boşanma avukatı desteği almanız, haklarınızı tam olarak korumanızı sağlar. Avukatlar, mal rejiminin tespiti, delil toplama, değer tespiti ve dava stratejisinde size rehberlik eder. Böylece hem hak kaybı yaşanmaz hem de dava süreci hızlanır.
Av. Alperen Eren 