Taraflar birbirlerine karşı bir şeyi verme veya yapma borcu altına girebilirler. Ancak her zaman bu borçlar yerine getirilmez. Bir kişinin hak ettiği ancak henüz eline geçmeyen mal veya paraya alacak denir. Alacağını elde edemeyen kişilerin en çok merak ettiği sorulardan biri de şudur: “Alacağımı nasıl tahsil edebilirim?”
Hukukumuzda alacağın tahsil edilebilmesi için üç temel yol bulunmaktadır:
- İcra yoluyla alacak tahsili
- Alacak davası yoluyla alacak tahsili
- Alternatif çözüm yolları
1. İcra Yoluyla Alacak Tahsili
Alacak tahsili denildiğinde akla gelen ilk yöntem, icra takibi yoluyla alacağın tahsil edilmesidir.
İcra takibi, alacaklının alacağını devlet gücüyle tahsil etmek amacıyla başlattığı resmi bir süreçtir.
İcra Takibi Süreci
- Takip Talebi: Alacaklı, icra dairesine yapacağı yazılı talep ile borçlu aleyhine takip başlatır.
- Ödeme Emri Tebliği: İcra dairesi, takip talebini uygun bulursa borçluya ödeme emri gönderir.
- İtiraz Hakkı: Borçlu, tebliğ edilen ödeme emrine süresi içinde itiraz edebilir.
- Takibin Kesinleşmesi: Borçlu ödeme emrine itiraz etmez veya itiraz reddedilirse takip kesinleşir.
- Haciz Talebi: Alacaklı, haciz talebinde bulunur. Haczedilen mallardan elde edilen gelir alacaklıya verilir.
- Borç Ödemesi: Borç tamamen ödendiğinde icra takibi sona erer.
Not: Alacaklının hak kaybına uğramaması için sürecin bir icra avukatı aracılığıyla yürütülmesi önemlidir.
Alacaklı elinde belge olmasa bile icra takibi başlatabilir. Ancak borçlu itiraz ederse, alacaklının alacağını ispat etmesi gerekir.
2. Alacak Davası Yoluyla Alacak Tahsili
Alacaklı, alacağını mahkeme kararıyla da tahsil edebilir. Alacağın miktarı veya varlığı hakkında şüphe varsa, icra takibi yerine alacak davası açılabilir.
Alacak Davası Süreci
- Alacaklı, dava dilekçesi ile mahkemeye başvurur.
- Mahkeme dilekçeyi inceler ve şartların uygun olması hâlinde davayı kabul ederek dilekçeyi davalıya tebliğ eder.
- Davalı, süresi içinde cevap dilekçesi sunar.
- Dilekçeler aşaması tamamlandıktan sonra yargılamaya geçilir.
- Hakim, tarafların delillerini değerlendirir, gerekirse bilirkişi raporu alır.
- Sonunda mahkeme kararını verir.
- Taraflar karara karşı istinaf veya temyiz yoluna başvurabilir.
Dava alacaklı lehine sonuçlanırsa, alacaklı karşı tarafla anlaşarak veya icra takibi yoluyla alacağını tahsil edebilir.
3. Alternatif Çözüm Yolları ile Alacak Tahsili
Dava veya icra takibi dışında, alacaklı alacağını arabuluculuk veya tahkim yöntemleriyle de tahsil edebilir.
Tahkim Yolu ile Alacak Tahsili
Taraflar uyuşmazlık doğmadan önce veya doğduktan sonra tahkim yolunu seçebilirler. Tahkim süreci şu adımlardan oluşur:
- Taraflar dilekçelerini hakem heyetine sunar.
- Heyet dilekçeleri inceler ve sözlü yargılama için tarafları davet eder.
- Tahkim, dava sürecine göre daha hızlı sonuç verir.
- Verilen karar için mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alınır.
Böylece tahkim kararı, mahkeme kararı gibi icra edilebilir.
Arabuluculuk ile Alacak Tahsili
Alacaklı, zorunlu veya ihtiyari arabuluculuk yöntemine başvurarak da alacağını tahsil edebilir.
Arabuluculuk sürecinde taraflar bir araya gelerek;
- Alacağın miktarı,
- Ödeme şekli,
- Ödeme süresi
gibi konularda anlaşmaya varabilirler.
Anlaşma sağlanmasına rağmen yükümlülükler yerine getirilmezse, alacaklı icra edilebilirlik şerhi alarak icra takibi başlatabilir.
Alacak Tahsili Yöntemlerinin Karşılaştırma Tablosu
| Yöntem | Avantajı | Dezavantajı | Süre | Sonuç |
|---|---|---|---|---|
| İcra Takibi | Hızlı başlatılabilir, devlet gücüyle işlem yapılır. | Borçlu itiraz ederse süreç uzar. | Kısa-Orta | Haciz veya ödeme emriyle tahsil |
| Alacak Davası | Kesin yargı kararı sağlar. | Dava süreci uzayabilir. | Orta-Uzun | Mahkeme kararıyla tahsil |
| Tahkim | Gizlilik ve hız sağlar. | Tahkim masrafları yüksek olabilir. | Kısa | Hakem kararıyla tahsil |
| Arabuluculuk | Tarafların uzlaşması kolaylaşır. | Taraflardan biri uymayabilir. | Çok kısa | Anlaşma veya icra takibiyle tahsil |
Alacağın Tahsilinde Avukat Desteğinin Önemi
Görüldüğü üzere, hukukumuzda alacağın tahsili için birden fazla yöntem bulunmaktadır. Ancak bu süreçlerde yapılacak küçük hatalar hak kayıplarına yol açabilir.Bu nedenle alacaklıların, süreci bir avukat aracılığıyla yürütmeleri büyük önem taşır. Deneyimli bir icra ve alacak avukatı, alacağın en kısa sürede ve en etkin biçimde tahsil edilmesini sağlayabilir.
Av. Alperen Eren 