Vekaletname, bir kimsenin başka bir kişiye temsil yetkisi vermesini sağlayan, noter tarafından düzenlenen resmî belgedir. Başka bir ifadeyle, yapılacak belirli işlemler için bir kimsenin başka bir kişiye verdiği yazılı ve resmî belgeye vekaletname denir. Davaya vekalet ise, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 71–83. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Dava ehliyetine sahip olan herkes, davasını kendisi açabileceği gibi, tayin ettiği vekil (avukat) aracılığıyla da açabilir ve takip edebilir.
Davaya Vekaletin Kanuni Kapsamı
Davaya vekalet, kanunda özel yetki verilmesini gerektiren durumlar hariç olmak üzere, hüküm kesinleşinceye kadar vekilin davanın takibi için gerekli tüm işlemleri yapmasına olanak tanır.
Bu kapsam, hükmün yerine getirilmesi, yargılama giderlerinin tahsili, makbuz verilmesi ve bu işlemlerin tamamının vekil adına yapılabilmesini içerir. Vekil, bu yetkiler çerçevesinde müvekkilini temsil eder.
Vekaletname Düzenlemeye Yetkili Makamlar
Türkiye’de yaşayan kişiler, herhangi bir noter aracılığıyla vekaletname çıkarabilirler.
Yurt dışında ikamet eden kişiler ise bulundukları ülkedeki Türk Konsolosluğu aracılığıyla vekaletname düzenleyebilirler. Konsolosluk yerine bulundukları ülkenin yetkili makamlarından vekaletname çıkarılması halinde, belgeye Apostil şerhi alınması gerekir. Ayrıca hem vekaletnamenin hem de Apostil şerhinin Türkçe tercümesi yaptırılmalıdır.
Avukat Vekaletnamesi Türleri Nelerdir?
Avukata dava vekaleti iki şekilde verilebilir:
- Özel dava vekaletnamesi
- Genel dava vekaletnamesi
Özel Dava Vekaletnamesi
Yalnızca bir veya birkaç dava veya icra takibi için düzenlenen vekaletnamelerdir. Bu durumda avukat, sadece vekaletnamede belirtilen iş ve işlemleri yürütme yetkisine sahiptir. Başka davalar veya işlemler için bu vekalet geçerli değildir.
Genel Dava Vekaletnamesi
Avukatın müvekkilinin açtığı, açacağı veya müvekkiline karşı açılmış tüm davaları takip etmesini sağlar. Ancak genel vekaletname verilmiş olsa dahi, özel yetki gerektiren işlemler (örneğin alım-satım veya bağış gibi tasarruflar) vekaletnamede açıkça belirtilmedikçe yapılamaz.
Davaya Vekalette Özel Yetki Verilmesini Gerektiren Haller
Açıkça yetki verilmemişse, vekil şu işlemleri yapamaz:
- Sulh olma, hâkimi reddetme, davayı tamamen ıslah etme,
- Yemin teklif etme veya kabul/ret işlemleri,
- Başkasını tevkil etme, haczi kaldırma, müvekkilinin iflasını isteme,
- Tahkim veya hakem sözleşmesi yapma, konkordato veya uzlaşma teklifi sunma,
- Alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvurma,
- Davadan veya kanun yollarından feragat etme, karşı tarafı ibra etme,
- Yargılamanın iadesi talebinde bulunma, hâkimlerin fiilleri nedeniyle Devlet aleyhine tazminat davası açma.
Ayrıca kişiye sıkı sıkıya bağlı haklara ilişkin davalar (örneğin boşanma davaları) ancak açıkça yetki verilmişse açılabilir ve takip edilebilir. Boşanma davalarında fotoğraflı vekaletname zorunludur. Bu nedenle vekalet verecek kişi, notere gitmeden önce iki adet vesikalık fotoğraf bulundurmalıdır.
Vekalet İlişkisinin Sona Ermesi
Türk Borçlar Kanunu’nun 512. ve 513. maddelerine göre vekalet ilişkisi şu hallerde sona erer:
- Taraflardan biri sözleşmeyi tek taraflı olarak sona erdirebilir. Ancak uygun olmayan zamanda fesih halinde, zarar gören tarafın zararını karşılamak gerekir.
- Taraflardan birinin ölümü, ehliyetini kaybetmesi veya iflası halinde vekalet kendiliğinden sona erer.
- Taraf tüzel kişiyse, tüzel kişiliğin sona ermesi de vekaleti ortadan kaldırır.
- Ancak vekaletin sona ermesi, vekalet verenin menfaatlerini tehlikeye düşürüyorsa; vekil, vekalet veren veya mirasçısı işleri yürütebilecek duruma gelene kadar vekaleti ifaya devam etmekle yükümlüdür.
Davaların Avukat ile Takibi Zorunlu mu?
Türk hukuk sistemine göre kişiler, açacakları veya kendilerine karşı açılan davalarda avukat tutmak zorunda değildir. Ancak davaların usulüne uygun yürütülmesi ve hak kaybı yaşanmaması için bir avukattan profesyonel hukuki destek alınması son derece önemlidir.
Avukata nasıl vekalet verileceği veya vekaletname düzenleme süreci hakkında daha fazla bilgi almak için Kayseri avukat ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.
Av. Alperen Eren 