Haciz ihbarnameleri nedir, üçüncü kişi bu ihbarnameye nasıl itiraz eder, süresi içinde yanıt verilmezse ne olur? İcra ve İflas Kanunu m. 85 ve m. 89 çerçevesinde tüm detaylarıyla açıklıyoruz.
İcra ve İflas Kanunu’na Göre Üçüncü Kişideki Alacakların Haczi
İcra ve İflas Kanunu’nun 85. maddesi, borçlunun üçüncü kişilerdeki mal veya alacaklarının haczine olanak tanımaktadır. Ancak üçüncü kişilerde bulunan bu mal veya alacakların haczedilebilmesi için alacaklının mutlaka talepte bulunması gerekir.
Borçlunun üçüncü kişideki alacağının haczedilebilmesi için, bu alacağın mevcut olması şarttır. Henüz doğmamış ancak ileride doğması beklenen bir alacağın haczedilebilmesi için hukuki bir ilişkiye dayanması gerekir. Hukuki bir temele dayanmayan, gelecekte doğması muhtemel alacakların haczi mümkün değildir.
| İhbarname Türü | Dayandığı Madde (İİK) | Kimlere Gönderilir | İtiraz Süresi | İtiraz Edilmezse Sonuç | İtiraz Edilirse Ne Olur? |
|---|---|---|---|---|---|
| Birinci Haciz İhbarnamesi (89/1) | İİK m. 89/1 | Borçlunun alacaklı olduğu üçüncü kişiye | 7 Gün | Borç zimmetinde sayılır, ikinci ihbarname gönderilir. | Üçüncü kişi borçlu olmadığını veya borcu ödediğini bildirebilir. |
| İkinci Haciz İhbarnamesi (89/2) | İİK m. 89/2 | Birinci ihbarnameye itiraz etmeyen üçüncü kişiye | 7 Gün | Borç zimmetinde kesinleşir, üçüncü ihbarname gönderilir. | Üçüncü kişi itiraz ederse artık yeni ihbarname gönderilmez. |
| Üçüncü Haciz İhbarnamesi (89/3) | İİK m. 89/3 | İkinci ihbarnameye itiraz etmeyen üçüncü kişiye | 15 Gün (Ayrıca 20 gün belge sunma süresi) | Borç zimmetinde sayılır; üçüncü kişinin malı haczedilir veya cebri icra uygulanır. | Üçüncü kişi menfi tespit davası açabilir; dava süresince takip durur. |
Birinci Haciz İhbarnamesi (89/1) Nedir?
Birinci haciz ihbarnamesi, borçlunun üçüncü kişilerdeki mal ve alacaklarının haczinde ilk aşamayı oluşturur. İcra dairesi, alacaklının talebi üzerine, borçlunun üçüncü kişilerdeki mal veya alacaklarına haciz konulduğunda, “89/1 ihbarnamesi” adıyla bilinen yazıyı üçüncü kişiye gönderir.
Bu ihbarname ile üçüncü kişiye şu hususlar bildirilir:
- Takip borçlusunun kendisinde olan alacağının haczedildiği,
- Bundan böyle borcunu ancak icra dairesine ödeyebileceği,
- Borçluya borcu yoksa bunu 7 gün içinde icra dairesine bildirmesi gerektiği,
- Aksi takdirde borcun zimmetinde sayılacağı.
Haciz ihbarnamesi, borçlunun hak ve alacaklarının bulunabileceği kurum veya işletmenin ilgili şubesine ya da merkezine tebliğ edilir.
Birinci Haciz İhbarnamesine İtiraz Edilirse Ne Olur?
Birinci haciz ihbarnamesini alan üçüncü kişi, 7 gün içinde icra dairesine başvurarak yazılı veya sözlü şekilde itirazda bulunabilir. İtiraz eden üçüncü kişi; borçluya borcu olmadığını veya borcu daha önce ödediğini ileri sürebilir.
Ayrıca üçüncü kişi, borçlu ile arasındaki hukuki ilişkiyi ve kendi nezdinde bulunan alacak veya hesaplarını doğru şekilde bildirmekle yükümlüdür.
Üçüncü Kişinin Borç Miktarını Kabul Etmesi
Üçüncü kişi, birinci haciz ihbarnamesini aldıktan sonra 7 gün içinde borç miktarını veya malın kendisinde bulunduğunu açıkça beyan ederse, ikinci haciz ihbarnamesi gönderilmez.
Bu durumda üçüncü kişi, borcunu doğrudan icra dairesine ödemek zorundadır.
Birinci Haciz İhbarnamesine İtiraz Edilmezse Ne Olur?
Üçüncü kişi, birinci haciz ihbarnamesine 7 gün içinde itiraz etmezse, istenen borç miktarı zimmetinde sayılır.
Bu durumda üçüncü kişi, borçlunun borcunu kabul etmiş sayılır ve kendisine ikinci haciz ihbarnamesi (89/2) gönderilir.
İkinci Haciz İhbarnamesi Nedir? (89/2)
İkinci haciz ihbarnamesi, üçüncü kişinin birinci ihbarnameye itiraz etmemesi hâlinde gönderilir. Bu ihbarnamede üçüncü kişiye, borçlu olduğu ve 7 gün içinde itiraz etmezse zimmetinde sayılan borcu ödemesi veya malı teslim etmesi gerektiği ihtar edilir.
İkinci Haciz İhbarnamesine İtiraz Edilirse Ne Olur?
Üçüncü kişi, ikinci haciz ihbarnamesinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde itirazda bulunabilir. İtiraz edildiği takdirde artık üçüncü kişiye başka bir haciz ihbarnamesi gönderilmez.
İkinci Haciz İhbarnamesine İtiraz Edilmezse Ne Olur?
Üçüncü kişi, ikinci haciz ihbarnamesine itiraz etmezse, borcun zimmetinde sayılması kesinleşir. Bu durumda, üçüncü kişi hâlâ borcu ödemezse kendisine üçüncü haciz ihbarnamesi (89/3) gönderilir.
Üçüncü Haciz İhbarnamesi Nedir? (89/3)
Üçüncü haciz ihbarnamesinde, üçüncü kişiye şu uyarılar yapılır:
- 15 gün içinde parayı icra dairesine ödemesi veya,
- Aynı süre içinde menfi tespit davası açması gerektiği,
- Aksi halde borcu ödemeye zorlanacağı bildirilir.
Eğer üçüncü kişi menfi tespit davası açarsa, dava açıldığına ilişkin belgeyi 20 gün içinde icra dairesine sunmalıdır. Bu durumda takip işlemleri, menfi tespit davası sonuçlanıncaya kadar durur.
Üçüncü kişi süresinde menfi tespit davası açmaz ve borcu da ödemezse, borca yetecek malı haczedilir ve alacaklıya ödeme yapılır.
Üçüncü Kişi Hareketsiz Kalırsa Ne Olur?
Üçüncü haciz ihbarnamesini alan kişi, 15 gün içinde ne borcu öder, ne malı teslim eder, ne de menfi tespit davası açarsa hareketsiz kalmış olur. Bu durumda alacaklının talebi üzerine üçüncü kişinin borca yeter miktarda malına haciz uygulanabilir veya malın teslimi cebri icra yoluyla sağlanır.
Sonuç
Birinci haciz ihbarnamesi, icra takibinde borçlunun üçüncü kişilerdeki alacaklarına el konulmasının ilk adımıdır. Üçüncü kişinin bu ihbarnameye süresi içinde doğru şekilde yanıt vermemesi, borcun zimmetinde sayılması sonucunu doğurur. Bu nedenle haciz ihbarnamelerine süresinde ve usulüne uygun şekilde cevap verilmesi son derece önemlidir.
Av. Alperen Eren 