İsim değiştirme davası; alay konusu olan bir isme sahip olunması, ismin benimsenmemesi, aynı isim ve soyadını taşıyan başka kişilerin bulunması gibi nedenlerle başvurulan hukuki bir yoldur. İsim ve soyad değişikliği, dava yoluyla ya da belirli şartların varlığı halinde e-Devlet üzerinden nüfus müdürlüğüne başvurularak gerçekleştirilebilir. Ad değişikliği davası ile hem isim hem de soyad değiştirilebilmektedir. İsim ve soyisim değiştirme davasının şartları ve usulü aşağıda ayrıntılı şekilde incelenmiştir.
İsim Değiştirme Nasıl Olur?
İsim değiştirme, Türk Medeni Kanunu’nun 27. maddesi uyarınca ancak haklı sebeplere dayanılarak hâkimden talep edilebilir. Dava ehliyetine sahip kişiler, haklı nedenlerinin bulunması halinde isim değiştirme davası açabilir. Kanunda hangi durumların “haklı sebep” sayılacağı açıkça belirtilmemiştir. Bu husus, her somut olayın özelliklerine göre mahkeme tarafından değerlendirilir.
Yargıtay Kararı (8. HD – 2017/6911 E., 2018/1819 K.)
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin 08.02.2018 tarihli kararında;
- Adın değiştirilmesinin ancak haklı sebeplere dayanılarak hâkimden istenebileceği,
- Değişikliğin nüfus siciline tescil ve ilan edileceği,
- Adın değişmesiyle kişisel durumun değişmeyeceği,
- Değişiklikten zarar görenlerin bir yıl içinde iptal davası açabileceği
açıkça vurgulanmıştır.
Haklı sebep değerlendirilirken, objektif koşullardan ziyade kişiye özgü nedenler, kişinin kişiliği, sosyal statüsü ve aile ilişkileri dikkate alınmalıdır.
Ad Soyad Değişikliği Nasıl Yapılır?
İsim ve soyadı değişikliği kural olarak dava yoluyla yapılır. Ancak belirli koşulların varlığı halinde mahkeme kararına gerek olmaksızın e-Devlet üzerinden de değişiklik yapılabilmektedir. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nün uygulamasına göre bir defaya mahsus olmak üzere şu hallerde dava açılmadan isim değişikliği mümkündür:
- Ad veya soyadda yazım ve imla hatası bulunması
- Düzeltme işaretinden kaynaklanan anlam değişiklikleri
- Genel ahlaka aykırı isimler
- Toplumca gülünç bulunan ad ve soyadlar
Başvuru Mercileri
- İlçe Nüfus Müdürlüğü
- Yurt dışı temsilcilikler
- e-Devlet Kapısı
Bu başvurular, il veya ilçe idare kurulu kararı ile sonuçlandırılır.
Bu düzenleme sonradan Türk vatandaşlığı kazanan kişileri kapsamaz. Bu kişiler için isim değişikliği ancak mahkeme kararıyla mümkündür.
İsim Değiştirme Davası (Ad Soyad Değişikliği Davası)
İsim değiştirme davası, çekişmesiz yargı işi niteliğindedir ve Asliye Hukuk Mahkemesi görev alanına girer.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
- Görevli Mahkeme: Asliye Hukuk Mahkemesi
- Yetkili Mahkeme: Davacının yerleşim yeri mahkemesi
Taraflar
- Davacı: İsim veya soyadını değiştirmek isteyen kişi
- Davalı: Nüfus Müdürlüğü
- İlgili Kişi: Cumhuriyet Savcısı
Bu davalarda tanık beyanları ve haklı sebebin ispatı büyük önem taşır.
İsim Değişikliği Şartları (Haklı Sebepler)
İsim ve soyad değişikliği için kabul edilen başlıca haklı sebepler şunlardır:
- İsmin alay konusu olması
- Komik veya küçük düşürücü çağrışım yapması
- Genel ahlaka aykırı olması
- Toplumca bilinen suçlularla aynı isimde olunması
- Telaffuzu zor veya anlaşılması güç olması
- Kişinin toplumda farklı bir isimle tanınması
- Meslek veya sosyal statüyle bağdaşmaması
- Travma yaratan olaylarla özdeşleşmiş olması
Yargıtay uygulamalarında, kişinin toplum içinde bilindiği isimle nüfus kaydının uyumlu hale getirilmesi haklı sebep olarak kabul edilmektedir.
Dava Yolu ile İsim Değiştirme – Bilinmesi Gerekenler
| Başlık | Açıklama |
|---|---|
| Yasal Dayanak | TMK m.27 |
| Görevli Mahkeme | Asliye Hukuk Mahkemesi |
| Davalı | Nüfus Müdürlüğü |
| Yargılama Usulü | Basit yargılama (çekişmesiz) |
| Dava Süresi | Avukatsız 6–9 ay / Avukatla 1–3 ay |
| Ortalama Masraf | Yaklaşık 1.000 TL |
| İstinaf | 2 hafta |
| Temyiz | Kapalı |
e-Devlet Üzerinden İsim Değiştirme (2025)
e-Devlet üzerinden isim ve soyadı değişikliği mahkeme kararı olmaksızın, sınırlı hallerde ve bir defaya mahsus yapılabilmiştir. Ancak 24.12.2022 tarihinden sonra bu yöntemle yeni başvuru alınmamaktadır. Güncel durumda isim ve soyad değişikliği için dava yolu zorunludur.
Sonuç
İsim ve soyad, kişinin kimliğinin ayrılmaz bir parçasıdır. Türk Medeni Kanunu uyarınca bu değişiklikler ancak haklı sebeplerle ve hukuki usule uygun şekilde yapılabilir. e-Devlet uygulaması sınırlı ve sürelidir. Güncel uygulamada isim değiştirmek isteyen kişilerin Asliye Hukuk Mahkemesi’nde dava açması gerekmektedir.
Av. Alperen Eren 