Ölümlü iş kazası tazminatı, iş kazası sonucu hayatını kaybeden çalışanın ailesinin uğradığı maddi ve manevi zararların karşılanması amacıyla ödenen tazminat türüdür. İş kazasında ölüm meydana gelmesi halinde, ölen işçinin ailesi hem Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) hem de işverene karşı çeşitli hak ve taleplerde bulunabilecektir. SGK tarafından, iş kazasında ölen işçinin geride kalan hak sahiplerine ölüm geliri ve cenaze ödeneği bağlanmaktadır. Bunun yanı sıra, iş kazasında işverenin kusuru bulunması hâlinde, ölen işçinin ailesinin işverenden maddi ve manevi tazminat talep etme hakkı da bulunmaktadır. Ayrıca, iş kazasında ölen işçinin kıdem tazminatı da yasal mirasçılarına ödenecektir. Bu tazminat ve haklar; ölen işçinin eşi, çocukları, anne ve babası gibi bakmakla yükümlü olduğu yakınlarına yöneliktir. Ailenin bu haklardan yararlanabilmesi için iş kazası raporunun düzenlenmesi, ölüm belgesinin temin edilmesi ve başvuruların süresi içinde yapılması büyük önem taşımaktadır.
1. İş Kazasında Ölen İşçinin Ailesinin Kıdem Tazminatı Hakkı
İş kazası sonucu hayatını kaybeden işçinin ailesi, ölen işçinin çalıştığı süre boyunca hak kazandığı kıdem tazminatını talep edebilir. Kıdem tazminatı; işçinin işyerindeki çalışma süresi ve son aldığı ücret esas alınarak hesaplanır.
İşveren, ölen işçinin yasal mirasçılarına (eş, çocuklar, anne-baba) kıdem tazminatını ödemekle yükümlüdür. Hesaplama yapılırken işçinin son brüt maaşı, çalışma yılı ve yasal tazminat esasları dikkate alınır.
Örnek:
Bir işçi 5 yıl çalıştıktan sonra iş kazasında hayatını kaybederse, işveren 5 yıllık kıdemi üzerinden kıdem tazminatı ödemek zorundadır.
2. İş Kazasında Ölüm Halinde Maddi Tazminat Talebi
İş kazasında ölen işçinin ailesi, kazanın işverenin kusuru veya ihmali sonucu meydana gelmesi hâlinde maddi tazminat talep edebilir. Maddi tazminat; ölen işçinin gelecekte elde edeceği kazançtan mahrum kalınması, aile bireylerinin ekonomik kayıpları ve yaşam standartlarındaki düşüş dikkate alınarak hesaplanır.
Maddi tazminatın belirlenmesinde;
- Ölen işçinin yaşı
- Mesleği
- Aldığı maaş
- Çalışma süresi
- Ailenin ekonomik durumu
gibi unsurlar göz önünde bulundurulur. Bu nedenle aile üyelerinin, ölen işçiye ait maaş bordroları ve diğer ödeme belgelerini sunması gerekmektedir.
3. İş Kazasında Ölen İşçinin Yakınlarının Manevi Tazminat Hakkı
Türk hukukunda manevi tazminat, kişinin yaşadığı elem, acı ve ıstırabın karşılığı olarak ödenmektedir. İş kazası sonucu ölüm meydana gelmesi hâlinde, ölen işçinin yakınlarının yaşadığı derin üzüntü ve psikolojik zarar manevi tazminat talebine konu olabilir. Ölen işçinin özellikle eşi, çocukları, anne ve babası, yaşanan kayıp nedeniyle manevi tazminat talep edebilir. Mahkeme, olayın ağırlığını, tarafların durumunu ve kazanın etkilerini dikkate alarak uygun bir manevi tazminat miktarına hükmedecektir.
4. SGK’dan Ölüm Geliri (Ölüm Aylığı) Talebi
İş kazasında ölen işçinin ailesi, Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan ölüm geliri talep edebilir. SGK, ölen işçinin sigortalı kazancı üzerinden belirli oranlarda aylık gelir bağlamaktadır.
Eş ve Çocuklar
Ölüm geliri, ölen işçinin eşine ve çocuklarına bağlanır.
- Çocuklar 18 yaşına kadar,
- Üniversite öğrencisi olmaları hâlinde 25 yaşına kadar
ölüm gelirinden yararlanabilir.
Anne ve Baba
Ölen işçinin çocuklarının bulunmaması veya gelir alamaması hâlinde, bakmakla yükümlü olunan anne ve baba da ölüm geliri alabilir.
5. Başvuru Süreleri ve Hukuki Yollar
İş kazası sonucu ölüm hâlinde, hak kaybı yaşanmaması için başvuruların süresinde yapılması gerekir.
SGK Başvuru Süresi
SGK’ya ölüm geliri için 5 yıl içinde başvuru yapılmalıdır. Bu süre içinde başvuru yapılmazsa SGK hakları kaybedilebilir.
İşverene Karşı Tazminat Davası
İşverenin kusurlu olduğu durumlarda, maddi ve manevi tazminat talepleri için 10 yıl içinde dava açılabilir.
6. İşverenin Sorumluluğu ve Tazminat Davası
İş kazasında ölüm meydana gelmesi hâlinde, işverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almamış olması veya ihmali bulunması durumunda işverenin hukuki sorumluluğu doğar.
Mahkeme tarafından işverenin kusurlu olduğu tespit edilirse, ölen işçinin ailesi yüksek tutarlı maddi ve manevi tazminat almaya hak kazanabilir.
Ölen İşçinin Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Kıdem tazminatı, işçinin her bir çalışma yılı için 30 günlük brüt giydirilmiş ücret esas alınarak hesaplanır. Hesaplama, işçinin son çalışma yılı dikkate alınarak yapılır.
Giydirilmiş brüt ücret, işçiye sağlanan tüm yan hakları ve ödemeleri kapsar.
İş Kazasında Ölen İşçi İçin İhbar Tazminatı Ödenir Mi?
İş kazası sonucu ölüm, iş sözleşmesinin feshi niteliğinde değildir. Bu nedenle ölen işçinin ailesine ihbar tazminatı ödenmez.
İş Kazasında Ölen İşçi İçin Cenaze Giderlerini Kim Öder?
Cenaze ödeneği şu hâllerde ödenir:
- İş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölüm
- Sürekli iş göremezlik, malullük veya yaşlılık aylığı almakta iken ölüm
- En az 360 gün prim ödenmiş sigortalının ölümü
Cenaze Ödeneği Almak İçin Gerekli Belgeler
- Muhtar onaylı cenaze yardımı başvuru formu
- Başvuru sahibinin T.C. kimlik kartı
- Ölüm belgesi veya ölüm raporu
- Gelir/Aylık/Ödenek Talep Belgesi
Ölen İşçinin Ailesi Ne Kadar Cenaze Ödeneği Alır?
Cenaze ödeneği her yıl TÜFE oranına göre artırılmaktadır.
Sonuç ve Hukuki Destek
İş kazasında ölen işçinin ailesi; kıdem tazminatı, maddi tazminat, manevi tazminat, ölüm geliri ve cenaze ödeneği gibi birçok yasal hakka sahiptir. Ancak bu hakların eksiksiz alınabilmesi için sürecin doğru ve zamanında yürütülmesi büyük önem taşır.
İş kazası sonucu ölüm hâlinde yaşanan hukuki süreçler karmaşık ve teknik olduğundan, uzman bir iş hukuku avukatından profesyonel destek alınması hak kayıplarının önüne geçecektir.
Av. Alperen Eren 