Evlilik birliğinin temelinden sarsılması durumunda eşlerin özgür iradeleriyle anlaşarak evliliği sonlandırmalarına “Anlaşmalı Boşanma” denir. Türk Medeni Kanunu madde 166/3’te düzenlenen bu boşanma türü; çekişmeli boşanma davalarının aksine yıllarca sürmez, genellikle tek celsede ve çok kısa sürede sonuçlanır. Ancak bu hızın sağlanabilmesi için kanunun aradığı şartların eksiksiz yerine getirilmesi gerekir.
Anlaşmalı Boşanma Davasının Şartları Nelerdir?
Her “anlaştık” diyen çift hemen boşanamaz. Kanun, evliliği korumak adına bazı ön şartlar koymuştur:
- 1 Yıl Şartı: Evlilik tarihinden itibaren en az 1 yıl geçmiş olmalıdır. (1 yıldan az süren evliliklerde anlaşmalı boşanma olmaz, çekişmeli açılıp tanıkla ispat gerekir.)
- Birlikte Başvuru: Eşler ya birlikte başvurmalı ya da birinin açtığı davayı diğer eş kabul etmelidir.
- Hakim Huzurunda Beyan: Taraflar duruşmaya bizzat katılmalı ve boşanma iradelerini hakimin huzurunda açıklamalıdır. “Avukatım var, ben gitmesem olur mu?” sorusunun cevabı hayırdır; hakim tarafları görmek zorundadır.
- Protokol Şartı: Eşler; mali konular ve çocukların durumu hakkında tam bir anlaşmaya varmalıdır.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nedir?
Anlaşmalı boşanma davasının en kritik belgesi **“Anlaşmalı Boşanma Protokolü”**dür. Bu belge adeta davanın “anayasasıdır” ve şu hususları açık, net ve anlaşılır şekilde içermelidir:
- Velayet: Çocukların velayeti kime verilecek?
- Nafaka:
- İştirak nafakası (çocuk için)
- Yoksulluk nafakası (eş için)
Ödenecek mi, ne kadar olacak?
- Tazminat: Tarafların birbirlerinden maddi veya manevi tazminat talebi var mı?
- Mal Paylaşımı:
Ev, araba, ev eşyaları nasıl paylaşılacak?
“Mal rejiminden kaynaklı haklarımı aldım/istemiyorum” gibi net ifadeler bulunmalıdır.
Anlaşmalı Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?
Anlaşmalı boşanma davaları mahkemenin yoğunluğuna göre değişmekle birlikte genellikle 1 hafta ile 1 ay arasında sonuçlanır. Duruşma günü verildiğinde ve taraflar hazır olduğunda boşanma kararı çoğu zaman tek celsede verilir.
Anlaşmalı Boşanma Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme Hangisidir?
- Görevli mahkeme: Aile Mahkemeleri
- Uygulamada taraflar anlaşmalı olduğu için, genellikle herhangi bir yetki itirazı olmaz ve istenilen adliyede dava açılabilmektedir.
Anlaşmalı Boşanma Davası Hakkında Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. Eşim duruşmaya gelmezse ne olur?
Anlaşmalı boşanmanın temel şartı, iki tarafın da duruşmada hazır bulunmasıdır. Eşiniz duruşmaya gelmezse dava anlaşmalı olarak bitmez, çekişmeli boşanmaya döner ve süreç uzar.
2. 1 yılı doldurmadan anlaşmalı boşanabilir miyiz?
Hayır. TMK 166/3 gereği 1 yıl dolmadan anlaşmalı boşanma kararı verilemez. Ancak dava “şiddetli geçimsizlik” (çekişmeli) olarak açılıp, tanık dinletilerek ve anlaşma protokolü delil olarak sunularak yine tek celsede sonuçlanabilmesi mümkün olabilir. Bu teknik bir süreçtir.
3. Boşandıktan sonra ne zaman tekrar evlenebilirim?
- Erkekler: Karar kesinleştiği anda evlenebilir.
- Kadınlar: 300 günlük iddet müddeti (bekleme süresi) vardır. Ancak kadın hamile olmadığını doktor raporuyla ispatlarsa bu süre mahkeme kararıyla kaldırılabilir.
4. Çocuğun velayeti konusunda anlaşsak bile hakim değiştirebilir mi?
Evet. Hakim her durumda çocuğun üstün yararını gözetir. Taraflar “Çocuk babada kalsın” şeklinde anlaşsa bile hakim çocuğun yaşı, durumu ve koşulları değerlendirerek velayeti annenin üzerine verebilir veya tam tersini yapabilir. Hakim uygun bulmazsa protokol değişikliği isteyebilir.
Sonuç
Anlaşmalı boşanma, doğru şekilde hazırlandığında hızlı ve sorunsuz biçimde sonuçlanan bir süreçtir. Ancak protokolün doğru düzenlenmesi, şartların eksiksiz sağlanması ve duruşma aşamasının dikkatle yürütülmesi büyük önem taşır.
Av. Alperen Eren 