Velayet davası, boşanmış ebeveynlerin ortak çocuğunun bakım, eğitim ve gözetim hakkının hangi ebeveynde olacağının belirlendiği hukuki süreçtir. Velayet, çocuğun temel ihtiyaçlarını karşılayarak onun sağlıklı gelişimini sağlamayı ifade eder. Boşanma veya ayrılık durumlarında, çocuğun üstün yararını korumak amacıyla velayet hakkı mahkeme tarafından anneye veya babaya verilir.
Velayet Davası Nedir?
Velayet, çocuğun bakımının, sağlığının, eğitiminin ve genel ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla anne ve babaya yüklenen yasal sorumluluktur. Ebeveynler, çocuğun fiziksel ve zihinsel gelişimini en iyi şekilde sağlamakla yükümlüdür. Boşanma halinde mahkeme, çocuğun üstün yararını gözeterek velayeti anneye veya babaya verir. Velayet hakkı, çocuğun 18 yaşını doldurmasına kadar devam eder.
Velayet davası, ebeveynlerin boşanması halinde çocuğun velayetinin hangi ebeveynde kalacağına karar verilen hukuki süreçtir. Boşanma sonrası mevcut velayet düzeninin çocuğun menfaatine uygun olmadığı düşünüldüğünde de velayet davası açılabilir. Mahkeme; ebeveynlerin gelir durumları, yaşam koşulları, çocuğa sundukları imkanlar ve çocuğun tercihleri gibi unsurları değerlendirir.
Velayet Davasını Kimler Açabilir?
Velayet davası genellikle boşanmış veya ayrı yaşayan ebeveynlerden biri tarafından açılır. Bunun yanında;
- Gerekli hallerde yakın akrabalar (büyükanne, büyükbaba, amca, hala vb.),
- Çocuğun üstün yararı gerektiriyorsa devlet ve sosyal hizmetler birimleri
de davaya müdahil olabilir.
Velayet davası açılabilmesi için çocuğun bakım, eğitim veya yaşam koşullarında önemli bir problem ya da değişiklik olması gerekir.
Velayet Davası Açma Şartları Nelerdir?
Velayet davası açılabilmesi için bazı şartlar bulunmaktadır:
- Çocuğun ergin olmaması: Çocuk 18 yaşına kadar velayet düzenlemesi yapılabilir.
- Boşanma veya ayrılık durumu
- Yetkili mahkemede başvuru: Çocuğun bulunduğu yer Aile Mahkemesi.
- Dava dilekçesi ve belgeler: Talep ve gerekçelerin açık olması gerekir.
Bu süreçte bir avukattan destek alınması önemlidir.
Velayetin Değiştirilmesi Nedenleri
Mahkeme velayet değişikliğinde çocuğun üstün yararını esas alır. Değişikliğe neden olabilecek başlıca durumlar:
- Ebeveynin yaşam şartlarının olumsuzlaşması
- Ekonomik sorunlar, bağımlılık, kötü yaşam koşulları
- Fiziksel veya psikolojik sağlık sorunları
- Çocuğun isteği
- Yeni evlilik veya aile düzeni
- Çocuğa yeterli zaman ayrılmaması
Mahkeme tüm koşulları ayrıntılı değerlendirerek karar verir.
Velayet Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme
Velayet davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Aile Mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi, Aile Mahkemesi sıfatıyla davaya bakar. Yetkili mahkeme ise çocuğun ikametgahının bulunduğu yer mahkemesidir.
Velayet Davası İçin Gerekli Belgeler
- Dava dilekçesi
- Nüfus kayıt örneği
- Kimlik fotokopileri
- Vekaletname (avukat varsa)
- Mahkeme harcı dekontu
- Çocuğun eğitimi, sağlığı ve ebeveynlerin maddi durumuna ilişkin belgeler
Duruma göre ek belgeler talep edilebilir.
Velayet Davası Ne Kadar Sürer?
Velayet davaları genellikle 6 ay ile 1 yıl arasında sürer. Anlaşmazlık, bilirkişi raporu ve sosyal inceleme gerektiren durumlarda süre uzayabilir.
Geçici Velayet Kararı
Boşanma davası süresince çocuğun yanında kalacağı ebeveyn geçici olarak belirlenir. Taraflar bu karara itiraz edebilir.
Velayet Davasında Çocuğun Görüşü Alınır mı?
Türk Medeni Kanunu’na göre 12 yaşını dolduran çocukların görüşü dikkate alınır. Ancak bu görüş tek başına belirleyici değildir.
Velayet Kararı Neye Göre Verilir?
Mahkeme şu kriterleri değerlendirir:
- Çocuğun üstün yararı
- Ebeveynlerin maddi ve manevi durumu
- Çocuğun yaşı, eğitimi ve psikolojik durumu
- Sosyal çevre
- Mevcut yaşam düzeni
- Uygun ise çocuğun görüşü
Psikolojik Değerlendirme Raporu
Gerek görüldüğünde çocuk psikolog veya pedagog tarafından değerlendirilir ve rapor hazırlanır. Mahkeme karar verirken bu rapor önemli rol oynar.
Velayetin Değiştirilmesinde Çocuğun Üstün Yararı
Mahkeme her durumda çocuğun fiziksel ve ruhsal gelişimini koruyacak koşulları esas alır.
Velayet Kararı Nasıl Uygulanır?
Karar taraflara tebliğ edilir. Tebliğden itibaren 2 hafta içinde istinaf mümkündür. Kesinleşen karar uygulanır ve ebeveynlerin iş birliği yapması beklenir.
Av. Alperen Eren 