5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13. maddesinde iş kazasının tanımı yapılmıştır. İlgili maddeye göre iş kazası;Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle, sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle, Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, Bu Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda, Sigortalıların işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır.
Hangi Durumlar İş Kazası Sayılır?
Madde içeriğinden anlaşılacağı üzere;
- İşçinin mesai saatleri içinde,
- Fazla mesai süresince,
- İşverenin iş sahasında çalışırken,
- İş ile ilgili yolculuk sırasında (işe gidiş geliş dahil),
- Emziren sigortalı kadının süt izni süresinde
meydana gelen kazalar iş kazası olarak kabul edilmektedir.
İş Kazasında Bedensel ve Ruhsal Zarar Şartı
İş kazasının kabul edilebilmesi için mutlaka bedensel bir zararın oluşması şart değildir. İşçinin sadece ruhsal durumunun etkilenmiş olması ve bu durumun süreklilik arz etmesi de yeterli kabul edilmektedir.
Ayrıca kazanın meydana geldiği anda fiziksel veya ruhsal bir zararın hemen ortaya çıkması da şart değildir. Kaza sonrası belirti bulunmasa bile, daha sonraki süreçte ortaya çıkan sağlık sorunlarının iş kazasıyla illiyet bağı doktor raporlarıyla ispatlanırsa olay iş kazası olarak değerlendirilir.
Sigortasız İşçinin İş Kazası Bildirimi Yapması
İşveren işçiyi çalıştırdığı halde sigorta girişini yapmamış olsa dahi, işçi kazadan sonra bağlı bulunduğu bölgedeki SGK’ya başvurarak İş Kazası Bildirimi yapabilir. İş yeri ile ilgili belgeler, hastane kayıtları ve doktor raporlarıyla yapılan başvuru üzerine SGK inceleme yapar ve olay iş kazası kabul edilirse işçi sigortalı işçilerle aynı haklardan yararlanabilir.
İşverenin İş Kazası Bildirim Yükümlülüğü
İşveren, iş yerinde meydana gelen kazayı:
- Derhal kolluk kuvvetlerine bildirmek,
- İşçinin tedavisini yaptırmak,
- Kazadan itibaren 3 gün içinde SGK’ya bildirim yapmak zorundadır.
İşveren bildirim yapmazsa işçi bu bildirimi kendisi gerçekleştirebilir.
İş Kazası Geçiren İşçinin Sahip Olduğu Haklar
İş kazası kurumca iş kazası olarak kabul edildiğinde işçi aşağıdaki haklardan yararlanabilir:
- Geçici iş göremezlik süresince geçici iş göremezlik ödeneği verilmesi,
- Sürekli iş göremezlik geliri bağlanması,
- İş kazası sonucu ölen sigortalının hak sahiplerine gelir bağlanması,
- Gelir bağlanan kız çocuklarına evlenme ödeneği verilmesi,
- İş kazası sonucu ölen sigortalı için cenaze ödeneği,
- Sağlık yardımları yapılması.
İş Kazasında İşverenin Sorumluluğu ve Tazminat Davası
İşçi, işverenin iş güvenliği yükümlülüğünü ihlal etmesi nedeniyle uğradığı maddi ve manevi zararlar için iş mahkemesinde tazminat davası açabilir. Eğer işçi kaza sonucu hayatını kaybederse; işçinin mirasçıları işverene karşı: Destekten yoksun kalma tazminatı, Manevi tazminat davaları açabilmektedir.
