Fatura alacağına dayalı icra takibi, ticari ilişkiler kapsamında doğan ve süresinde ödenmeyen para borçlarının tahsili amacıyla başvurulan, İcra ve İflas Kanunu’nda düzenlenen hukuki bir yoldur. Özellikle mal veya hizmet satışına dayanan faturalardan kaynaklanan alacaklarda, borcun muaccel olmasına rağmen ödenmemesi hâlinde alacaklı, yargı yoluna gitmeden doğrudan icra takibi başlatma imkânına sahiptir. Bu yöntem, alacaklının haklarını hızlı ve etkin biçimde korumasını sağlarken ticari hayatın güven ve süreklilik içinde işlemesine de katkı sunmaktadır.
Fatura Alacağına Dayalı İcra Takibi Nedir?
Fatura alacakları bakımından en sık başvurulan yol, İcra ve İflas Kanunu m. 42 ve devamı hükümleri uyarınca genel haciz yoluyla ilamsız icra takibidir.
Bu takip türünde alacaklı;
- Yetkili icra dairesine başvurur
- Borçlu aleyhine ödeme emri düzenlenmesini talep eder
Fatura, tek başına ilam niteliğinde bir belge değildir. Ancak ticari defterler, sözleşme, sevk irsaliyesi, teslim belgeleri ve yazışmalarla desteklenmesi hâlinde alacağın varlığını gösteren güçlü bir delil olarak kabul edilmektedir.
Borçlu, ödeme emrine 7 gün içinde itiraz etmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir.
Fatura Alacağında Dikkat Edilmesi Gereken Hukuki Şartlar
Fatura alacağına dayalı icra takibinde;
- Alacak ticari ilişkiye dayanmalı
- Alacak muaccel olmalı
- Alacak zamanaşımına uğramamış olmalıdır
Borçlu süresi içinde itiraz ederse takip durur. Bu durumda alacaklı;
- İtirazın iptali davası
- İtirazın kaldırılması
yollarından birine başvurmak zorundadır.
Tacirler arasında düzenlenen faturalara 8 gün içinde itiraz edilmemesi, faturanın içeriğinin kabul edildiğine dair adi karine oluşturur (TTK m.21/2).
Fatura Nedir?
Faturanın tanımı, Vergi Usul Kanunu m.229’da yapılmıştır. Fatura, ticari ilişkilerde mali yükümlülüklerin belirlenmesi ve kayıt altına alınması açısından temel bir belgedir.
Faturanın Zorunlu Unsurları (VUK m.230)
Bir faturada bulunması gereken zorunlu unsurlar şunlardır:
- Düzenlenme tarihi, seri ve sıra numarası
- Düzenleyenin adı/unvanı, adresi, vergi dairesi ve vergi numarası
- Müşterinin adı/unvanı ve adresi
- Mal veya hizmetin türü, miktarı, birim fiyatı ve toplam bedeli
- Teslim tarihi ve varsa sevk irsaliyesi numarası
Bu unsurların eksikliği, faturanın ispat gücünü zayıflatır.
Faturaya Dayalı Alacak Nedir?
Faturaya dayalı alacak; taraflar arasındaki ticari ilişki kapsamında, mal satımı veya hizmet ifası sonucu düzenlenen fatura ile belgelendirilen para alacağını ifade eder.
Fatura tek başına borcu kesin olarak ispatlamaz. Ancak süresinde itiraz edilmemesi hâlinde, alacaklı lehine ispat kolaylığı sağlar.
Faturaya Dayalı Alacak İcraya Konulabilir mi?
Fatura, ilam veya ilam niteliğinde belge sayılmadığı için ilamlı icra yoluna başvurulamaz.
Ancak;
- Alacak muaccel ise
- Zamanaşımı dolmamışsa
Genel haciz yoluyla ilamsız icra takibi başlatılabilir.
Faturanın İcra Takibine Konulabilmesi İçin Gerekli Şartlar
Bir faturanın icra takibine konu edilebilmesi için:
- Gerçek bir ticari ilişkiye dayanması
- Mal veya hizmetin fiilen ifa edilmiş olması
- Faturanın usulüne uygun düzenlenmesi
- Borcun muaccel hâle gelmiş olması
- Zamanaşımına uğramamış olması
gerekmektedir.
Faturaya Dayalı İlamsız İcra Takibi Süreci
- Alacaklı icra dairesine takip talebi sunar
- Fatura ve varsa ek belgeler dosyaya eklenir
- Borçluya ödeme emri tebliğ edilir
- 7 gün içinde itiraz edilmezse takip kesinleşir
- Haciz aşamasına geçilir
İtiraz edilmesi hâlinde alacaklı, yargı yoluna başvurmak zorundadır.
Yetkili İcra Dairesi
Faturaya dayalı icra takibinde yetkili icra dairesi:
- Borçlunun yerleşim yeri
- Borcun ifa yeri
- Geçerli bir yetki sözleşmesi varsa sözleşmede belirlenen yer
olarak belirlenir.
Fatura Bedeline Faiz Talep Edilebilir mi?
Evet. Faturaya dayalı alacaklarda faiz talep edilebilir.
- Vade varsa → Vade tarihinden itibaren
- Vade yoksa → İhtar tarihinden itibaren
ticari işlerde ticari faiz, diğer hâllerde kanuni faiz uygulanır.
Faturaya İtiraz Süresi ve Şekli
- Tacirler arasında → 8 gün
- İlamsız icrada ödeme emrine itiraz → 7 gün
İtiraz;
- Noter ihtarnamesi
- KEP
- İadeli taahhütlü mektup
- E-posta
yoluyla yapılabilir.
Faturaya Dayalı İcra Takibinde Borçlunun Hakları
Borçlu;
- Borca itiraz
- Faize itiraz
- Yetkiye itiraz
- Zamanaşımı itirazı
ileri sürebilir. Süresi içinde yapılan itiraz takibi kendiliğinden durdurur.
Sık Yapılan Hatalar
- Faturayı tek başına kesin delil sanmak
- Yanlış icra dairesinde takip başlatmak
- İtiraz süresini kaçırmak
- Faiz başlangıç tarihini hatalı belirlemek
