Vasiyetname, miras bırakanın vefatından sonra malvarlığına veya diğer kişisel hususlara ilişkin iradesini açıkladığı, ölüme bağlı ve tek taraflı bir hukuki işlemdir. Türk Medeni Kanunu’nda vasiyetnamenin geçerliliği için sıkı şekil şartları öngörülmüş olup, bu şartlara uyulmaması hâlinde vasiyetname sakat hâle gelir.
Türk hukukunda üç tür vasiyetname bulunmaktadır:
- Resmi vasiyetname
- El yazılı vasiyetname
- Sözlü vasiyetname
Vasiyetname Nedir?
Vasiyetname; kişinin ölümünden sonra malvarlığının nasıl paylaştırılacağını, mirasçıların durumunu, belirli malların kimlere bırakılacağını ve diğer ölüme bağlı tasarrufları içeren yazılı veya sözlü irade beyanıdır.
Geçerli bir vasiyetname için, irade beyanının karşı tarafa ulaşması veya kabul edilmesi gerekmez. Vasiyetname, kanuni mirasçıların haklarını etkileyen sonuçlar doğurur ve çoğunlukla noter, sulh hâkimi veya yetkili resmi memur huzurunda düzenlenir.
Vasiyetname Türleri Nelerdir?
1. Resmi Vasiyetname
Noter, sulh hâkimi veya kanunla yetkilendirilmiş resmi memur tarafından, iki tanık huzurunda düzenlenen vasiyetname türüdür.
2. El Yazılı Vasiyetname
Vasiyetçinin tamamını kendi el yazısıyla yazdığı, tarih attığı ve imzaladığı vasiyetnamedir. Yapılan her ekleme ayrıca tarih atılarak imzalanmalıdır.
3. Sözlü Vasiyetname
Olağanüstü hâllerde, yazılı vasiyetname düzenleme imkânı bulunmadığında sözlü olarak yapılan vasiyetnamedir. Geçerliliği sıkı şartlara bağlıdır.
Vasiyetname Nasıl Düzenlenir?
Resmi vasiyetname;
- Noter,
- Konsolosluk,
- Sulh hâkimi,
- Yetkili diğer resmi memurlar
tarafından iki tanığın katılımıyla düzenlenir.
Vasiyetnamede imza zorunludur; imza yerine parmak basılması vasiyetnameyi geçersiz kılar.
Vasiyetname Düzenlenirken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Ehliyet ve Yaş Şartı
Vasiyetname düzenleyebilmek için kişinin:
- 15 yaşını doldurmuş olması
- Ayırt etme gücüne sahip olması gerekir.
Vasiyetnamenin düzenlendiği anda ayırt etme gücü yoksa, sonradan kazanılması vasiyetnameyi geçerli hâle getirmez.
Açıklık ve Netlik
Muğlak veya belirsiz ifadeler, ileride ciddi uyuşmazlıklara yol açabilir.
Tanık Şartı
Resmi vasiyetnamelerde en az iki tanık bulunmalı, kimlik bilgileri ve imzaları yer almalıdır.
Hukuka Uygunluk
Türk Medeni Kanunu’na ve kamu düzenine aykırı hükümler vasiyetnameyi geçersiz kılabilir.
Vasiyetname Şarta Bağlı Düzenlenebilir Mi?
Evet. Vasiyetname, belirli şartlara bağlanabilir. Ancak bu şartlar:
- Hukuka,
- Ahlaka,
- Kamu düzenine
aykırı olmamalıdır. Aksi hâlde şart hükümsüz sayılır.
Vasiyetnamede Kazandırma Yasağı Var Mıdır?
Evet. Türk Medeni Kanunu’nun 536/2. maddesi uyarınca:
“Resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine katılan memura ve tanıklara, bunların üstsoy ve altsoy kan hısımlarına, kardeşlerine ve bu kişilerin eşlerine o vasiyetname ile kazandırmada bulunulamaz.”
Bu yasağa aykırı düzenlemeler hükümsüzdür.
Vasiyetname Düzenlenmesine Katılma Yasağı
Aşağıdaki kişiler resmi vasiyetname düzenlenmesine katılamaz:
- Fiil ehliyeti olmayanlar
- Okuryazar olmayanlar
- Kamu hizmetinden yasaklılar
- Vasiyetçinin altsoyu, üstsoyu, eşi, kardeşleri ve bunların eşleri
Vasiyetname ile Yapılabilecek İşlemler
- Belirli mal bırakılması
- Mirasçı atanması
- Miras paylaşımının düzenlenmesi
- Vasiyeti yerine getirme görevlisi atanması
- Yedek ve art mirasçı atanması
- Mirasçılıktan çıkarma
- Vakıf kurulması
Vasiyetname ile Yapılamayacak İşlemler
- Saklı payların ihlali
- Hukuka ve ahlaka aykırı düzenlemeler
- Yasal mirasçıların keyfi biçimde mirastan tamamen mahrum bırakılması
Vasiyetnameden Dönülebilir Mi?
Vasiyetçi her zaman vasiyetinden dönebilir. Dönme yolları:
- Yeni vasiyetname düzenlenmesi (TMK m. 542)
- Vasiyetnamenin yok edilmesi (TMK m. 543)
- Sonraki tasarruflarla (TMK m. 544)
Vasiyetname İptal Edilebilir Mi?
TMK m. 557 uyarınca iptal sebepleri sınırlıdır:
- Ehliyetsizlik
- Yanılma, hile, korkutma veya zor kullanma
- Hukuka veya ahlaka aykırı şartlar
- Şekil şartlarına aykırılık
Vasiyetnamenin İptali Davası
- Görevli mahkeme: Asliye Hukuk Mahkemesi
- Yetkili mahkeme: Miras bırakanın son yerleşim yeri
- Süre:
- Öğrenmeden itibaren 1 yıl
- Her hâlde açılmadan itibaren 10 yıl
Vasiyetnamenin Teslimi ve Açılması
Vasiyetname, miras bırakanın ölümünden sonra derhal sulh hâkimine teslim edilir ve 1 ay içinde açılarak ilgililere okunur.
Mirasçılık Belgesi
Yasal mirasçılara, sulh hukuk mahkemesi veya noter tarafından mirasçılık belgesi verilir. Bu belge her zaman ileri sürülebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Noterde Yapılan Vasiyetname Geçerli Mi?
Evet. Noterde yapılan vasiyetname resmi vasiyetnamedir ve geçerlidir.
Vasiyetname İçin Sağlık Raporu Şart Mı?
Kanunen zorunlu değildir. Ancak uygulamada 65 yaş üstü kişilerden aynı gün alınmış heyet raporu talep edilmektedir.
Vasiyetnamenin Geçerlilik Süresi Var Mı?
Hayır. Vasiyetname, iptal edilmedikçe geçerlidir.
