Haklı Nedenle Fesih Nedir?
Haklı nedenle fesih, iş hukuku alanında kurulan iş sözleşmesini, dürüstlük kuralları gereğince iş ilişkisini sürdürmesi kendisinden beklenemeyecek olan işçi veya işverenin, yasal bildirim sürelerine uymaksızın derhal sona erdirebilme yetkisini ifade eder. Bu durumda sözleşmeyi fesheden taraf açısından tazminat sorumlulukları da ortadan kalkabilmektedir. İşçinin haklı nedenle fesih sebepleri İş Kanunu’nun 24. maddesinde, işverenin haklı nedenle fesih sebepleri ise İş Kanunu’nun 25. maddesinde düzenlenmiştir.
İş Kanununa Göre Haklı Nedenle Fesih Sebepleri
İşçi Açısından Haklı Fesih Sebepleri (İşK. m.24)
1. Sağlık Sebepleri
- İşin niteliğinden kaynaklanan ve işçinin sağlığı veya yaşamı için tehlike oluşturan haller
- İşçinin sürekli temas hâlinde bulunduğu işveren veya başka bir işçinin bulaşıcı ve ciddi bir hastalığa yakalanması
2. Ahlak ve İyi Niyet Kurallarına Aykırı Haller
- İşverenin sözleşmenin esaslı noktalarında işçiyi yanıltması
- İşçiye veya ailesine yönelik hakaret, tehdit, sataşma veya cinsel taciz
- Psikolojik taciz (mobbing)
- Ücretin veya ücret eklerinin ödenmemesi
- İş sağlığı ve güvenliği kurallarına aykırı çalışma koşulları
3. Zorlayıcı Sebepler
- Deprem, yangın, sel gibi nedenlerle işin bir haftadan fazla süreyle durması
İşveren Açısından Haklı Fesih Sebepleri (İşK. m.25)
1. Sağlık Sebepleri
- İşçinin kendi kusuru, alkol veya uyuşturucu bağımlılığı nedeniyle devamsızlık yapması
- Tedavisi mümkün olmayan ve çalışması sakıncalı görülen hastalıklar
2. Ahlak ve İyi Niyet Kurallarına Aykırı Davranışlar
- İşçinin işvereni yanıltması
- Hakaret, tehdit, cinsel taciz
- İşyerinde hırsızlık, güveni kötüye kullanma
- İzinsiz ve bildirimsiz devamsızlık
- İşyerinin güvenliğini tehlikeye düşürme
3. Zorlayıcı Sebepler
- İşçinin gözaltına alınması veya tutuklanması nedeniyle devamsızlığın bildirim süresini aşması
Haklı Nedenle Fesih Şartları
Haklı nedenle fesih hakkının geçerli şekilde kullanılabilmesi için;
- Kanunda sayılan bir haklı sebebin bulunması
- Fesih nedeninin yazılı olarak bildirilmesi
- Ahlak ve iyi niyet sebeplerinde, fesih hakkının 6 iş günü ve en geç 1 yıl içinde kullanılması
gerekmektedir.
Haklı Nedenle Fesih ile Geçerli Fesih Arasındaki Farklar
| Kriter | Haklı Fesih | Geçerli Fesih |
|---|---|---|
| Bildirim Süresi | Yok | Var |
| Tazminat | Genellikle yok | Olabilir |
| Fesih Ağırlığı | Ağır ihlal | Daha hafif neden |
| İşe İade | Açılmaz | Açılabilir |
Ücretin Ödenmemesi Nedeniyle Haklı Fesih
Ücret, prim, ikramiye, yol ve yemek ücretlerinin hiç, eksik veya geç ödenmesi işçi açısından haklı fesih sebebidir. Ücretin ayda en geç bir kez ödenmesi zorunludur.
Sigorta Primlerinin Eksik Yatırılması
Sigorta primlerinin hiç yatırılmaması veya eksik yatırılması, Yargıtay içtihatları uyarınca haklı fesih sebebi kabul edilmektedir.
Mobbing (Psikolojik Taciz) Nedeniyle Haklı Fesih
Süreklilik arz eden psikolojik baskı, aşağılama ve dışlama gibi davranışlar, işçinin kişilik haklarını ihlal ettiğinden haklı fesih hakkı doğurur.
Haklı Nedenle Fesihte Kıdem ve İhbar Tazminatı
- İşçi tarafından haklı fesih: Kıdem tazminatı alınabilir
- İşveren tarafından haklı fesih: Kıdem ve ihbar tazminatı ödenmez
- Haklı fesihte ihbar tazminatı söz konusu değildir
Haklı Nedenle Fesih ve İşe İade Davası
Haklı nedenle fesih hâlinde işe iade davası açılamaz. İşe iade yalnızca geçerli fesihlerde mümkündür.
Arabuluculuk ve İşçilik Alacakları Davası
Kıdem, ihbar ve diğer işçilik alacakları için zorunlu arabuluculuk dava şartıdır. Arabuluculuk süreci anlaşma veya anlaşmama tutanağıyla sonuçlanır.
Haklı Fesihte İşsizlik Maaşı
Haklı nedenle fesih yapan işçi, gerekli şartları taşıması hâlinde işsizlik ödeneğinden faydalanabilir. Başvuru süresi fesih tarihinden itibaren 30 gündür.
