Günlük hayatımızda istenmeden karşılaşılan sorunlardan biri trafik kazalarıdır. Günümüzde trafiğe çıkan araç sayısının her geçen gün artmasıyla birlikte maddi hasarlı trafik kazaları da artış göstermektedir. Trafik kazası sonucu meydana gelen maddi zararların başında araç değer kaybı gelmektedir.
Araç değer kaybı; bir trafik kazası sonrasında aracın kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa değeri ile onarım yapıldıktan sonraki ikinci el piyasa değeri arasındaki farktır. Araç, orijinal parçalarla ve usulüne uygun şekilde tamir edilse dahi, hasar kaydı sicile işlendiğinden ikinci el piyasasındaki değeri düşmektedir.
Bu nedenle, meydana gelen kazada kusursuz veya daha az kusurlu olan taraf, kusurlu veya tam kusurlu olan taraftan ya da onun sigorta şirketinden araç değer kaybı tazminatı talep edebilir.
Araç Değer Kaybı Şartları Nelerdir?
Araç değer kaybı tazminatı talep edilebilmesi için bazı şartların birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir. Bu şartlar aşağıda sıralanmıştır:
- Kaza tarihinden itibaren en fazla 2 yıl geçmiş olmalıdır.
- Araçta meydana gelen hasar, daha önce hasar görmemiş bir bölgede oluşmalıdır.
- Hasar, mini onarım ile giderilebilecek basit nitelikte olmamalıdır.
- Araç ağır hasar kayıtlı olmamalıdır.
- Kısa süreli kiralık araçlar, taksi, dolmuş, test aracı, koleksiyon ve antika araçlar için yapılan değer kaybı talepleri teminat kapsamı dışındadır.
- Tekerlekli veya paletli zırhlı toplumsal müdahale araçları, belediye otobüsleri, yol süpürme ve itfaiye araçları için değer kaybı talep edilemez.
- Motorlu bisikletlerin kullanımından doğan zararlar teminat dışında kalmaktadır.
- Kazada tamamen kusurlu olan veya karşı tarafa göre daha fazla kusurlu olan kişi değer kaybı talep edemez.
Görüldüğü üzere araç değer kaybı başvuruları belirli şartlara bağlıdır.
Araç Değer Kaybında Zamanaşımı Süresi
Araç değer kaybı tazminatı, kaza tarihinden itibaren 2 yıl içinde talep edilmelidir. Bu süre içerisinde başvuru yapılmaması hâlinde alacak zamanaşımına uğrar ve hak kaybı meydana gelir. Bu nedenle, sürenin dolmasını beklemeden sigorta şirketine veya kusurlu tarafa başvuru yapılması büyük önem taşır.
Hangi Hasarlar Değer Kaybı Kapsamı Dışındadır?
Aşağıda belirtilen hasarlar değer kaybı teminatı kapsamı dışında tutulmaktadır:
- Mini onarım ile giderilebilen basit kaporta işlemleri
- Plastik tampon veya parça onarımları
- Cam, radyo, teyp, lastik, jant ve hava yastığı hasarları
- Mekanik, elektrik, elektronik ve döşeme aksamına ilişkin hasarlar
Ayrıca çekme veya hurda belgeli, ağır hasar kayıtlı araçlarda meydana gelen hasarlar nedeniyle değer kaybı talep edilemez.
Araç Değer Kaybı Hesaplama Nasıl Yapılır?
Araç değer kaybı hesaplaması, 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ve eklerinde yer alan kriterlere göre yapılmaktadır.
Hesaplamada dikkate alınan başlıca unsurlar şunlardır:
- Aracın kilometresi
- Marka ve model bilgisi
- Üretim yılı ve trafiğe çıkış tarihi
- Aracın pazar (rayiç) değeri
- Hasarın niteliği ve büyüklüğü
- Hasar geçmişi
- Kusur durumu
Bu kriterler doğrultusunda aracın ikinci el piyasasında uğradığı gerçek değer kaybı belirlenmektedir.
Araç Değer Kaybı İçin Bilirkişi Raporu Nasıl Hazırlanır?
Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından yayımlanan ve 4 Aralık 2021 tarihli Resmî Gazete’de ilan edilen tebliğ ile araç değer kaybı hesaplamasında formül ve katsayı esasları belirlenmiştir.
Ancak uygulamada, gerek Sigorta Tahkim Komisyonu gerekse adli yargı mercileri önünde görülen davalarda; uzman sigorta eksperi bilirkişiler tarafından aşağıdaki hususlar dikkate alınarak hesaplama yapılmaktadır:
- Aracın marka ve modeli
- Yaşı ve kilometresi
- Piyasa rayiç bedeli
- Hasarın kapsamı ve hasar gören parçalar
- Aracın daha önce hasar kaydının bulunup bulunmadığı
Borçlar Kanunu’nun genel hükümleri ve haksız fiil sorumluluğu ilkeleri çerçevesinde gerçek zarar ilkesi esas alınarak araçta meydana gelen reel değer kaybı tespit edilmektedir.
Araç Değer Kaybı Davası İçin Gerekli Şartlar
Araç değer kaybı davası açılabilmesi için aşağıdaki şartların sağlanması gerekmektedir:
- Değer kaybı talebi, kaza tarihinden itibaren 2 yıl içinde yapılmalıdır.
- Hasar gören bölüm daha önce onarım veya yenileme görmemiş olmalıdır.
- Mini onarım kapsamındaki hasarlar değer kaybına konu edilemez.
- Ağır hasar kayıtlı araçlar için değer kaybı talep edilemez.
- Kiralık araçlar, ticari araçlar ve kamu hizmet araçları teminat dışındadır.
- Motorlu bisikletler teminat kapsamı dışında kalmaktadır.
- Aracın kilometresi 165.000 km üzerinde ise değer kaybı tazminatı alınamaz.
- Kazada tamamen kusurlu olan taraf değer kaybı talep edemez.
Sigorta Şirketine Başvuru ve Hukuki Destek
Aracınız trafik kazasına karıştıysa, hak kaybına uğramamak adına en kısa sürede sigorta şirketine başvuruda bulunmanız gerekmektedir. Sigorta şirketleri, araç sahipleri tarafından talep edilmediği sürece değer kaybı tazminatını kendiliğinden ödemez.
Bu nedenle, değer kaybı alanında uzman bir avukat desteğiyle sürecin takip edilmesi; güçlü sigorta şirketleri karşısında hak kaybı yaşanmaması açısından büyük önem taşımaktadır.
