Araç değer kaybı başvurusu yapabilmek için öncelikle belirli şartların sağlanması gerekmektedir. Araç değer kaybı, bir motorlu aracın kazadan önceki hasarsız piyasa değeri ile kaza sonrası onarıldıktan sonraki piyasa değeri arasındaki farkı ifade eder. Bu kavram, hasar görmüş bir aracın ikinci el piyasasında yaşadığı değer düşüşünü tanımlar.
Kazaya karışan ve hasar gören bir araç, en kaliteli şekilde onarılmış olsa dahi Trafik Sigortaları Bilgi Merkezi (SBM) kayıtlarında yer alan kaza kaydı nedeniyle piyasa değerinde azalma yaşar. Özellikle hasarlı parçanın değiştirilmesi, araç değer kaybına yol açarken; yalnızca boya işlemi yapılması her zaman değer kaybı oluşturmayabilir.
Araç Değer Kaybı Nedir?
Araç değer kaybı; hasar alarak onarılan, bakımı yapılan veya tadilat gören bir aracın, ikinci el piyasa değerinde meydana gelen düşüşü ifade eder. Kaza geçiren bir araç, ne kadar iyi tamir edilirse edilsin veya orijinal parçalarla onarılsa dahi, kazadan önceki piyasa değerine tam olarak geri dönemez.
Bu nedenle, kaza geçirmiş araçların değerinde kaçınılmaz bir düşüş meydana gelir.
Araç Değer Kaybı Başvurusu Nasıl Yapılır?
Araç değer kaybı, trafik kazası sonrasında araçta meydana gelen maddi zararın bir parçasıdır. Hasarlı araç, onarım sonrası görünüşte kusursuz olsa bile kazadan önceki durumuna birebir dönemez.
Yargıtay kararlarında da belirtildiği üzere; tamamen onarılmış olsa dahi kaza geçirmiş araç, hiç hasar görmemiş bir araca göre daha düşük değere sahiptir. Bu fark, araç değer kaybı olarak talep edilebilir.
Araç değer kaybı, karşı tarafın kusur oranı dikkate alınarak tazminat konusu yapılır.
Araç Değer Kaybı Davası Şartları Nelerdir?
Araç değer kaybı talep edebilmek için aşağıdaki şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir:
- Çift taraflı bir trafik kazası meydana gelmiş olmalıdır.
- Araç değer kaybı talep eden taraf kazada %100 kusurlu olmamalıdır.
- Kaza nedeniyle araçta hasar oluşmalı ve bu hasar onarılmış olmalıdır.
- Hasar gören parçalar, daha önce başka bir kazada onarılmamış olmalıdır.
⚠️ Tek taraflı kazalar (duvara çarpma, ağaca sürtme vb.) araç değer kaybı talebine konu edilemez.
Araç Değer Kaybı Hesaplaması Nasıl Yapılır?
Araç değer kaybı hesaplaması, Karayolları Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları Eki Değer Kaybı Hesaplama Esasları doğrultusunda yapılır. Bu esaslar, 14.05.2015 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış ve 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Hesaplama şu ana başlıklar altında yapılır:
- Kaynaklı ana parçalarda değişim
- Kaynaklı ana parçalarda düzeltme
- İlk iki gruba girmeyen parçalar
- Boya uygulanan aksamlar
Araç değer kaybının oluşabilmesi için kazalı bölgenin daha önce işlem görmemiş olması gerekir.
Araç Değer Kaybı Hesaplamasında Dikkate Alınan Unsurlar
Araç değer kaybı hesaplanırken şu kriterler dikkate alınır:
- Aracın markası ve modeli
- Aracın yaşı
- Aracın kilometresi
- Kaza sonrası oluşan hasarın boyutu
- Yapılan onarım işlemleri
- Aracın kazadan önceki ve sonraki rayiç değeri
Araç Değer Kaybının Ortaya Çıkmayacağı Durumlar
Kaza sonrası aracın pert olması (onarım bedelinin aracın piyasa değerini aşması) halinde araç sahibi, aracın piyasa değeri üzerinden tazminat alır. Ancak bu durumda araç değer kaybından söz edilemez.
Araç Değer Kaybında Sorumluluk
Araç değer kaybından;
- Kusurlu sürücü
- Araç işleteni
- İşletenin bağlı olduğu teşebbüs sahibi
müştereken ve müteselsilen sorumludur. Ayrıca, zorunlu mali sorumluluk sigortacısı ve aşan kısım açısından ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı da sorumluluk taşır.
Araç Değer Kaybı Davası İçin Gerekli Belgeler
Araç değer kaybı davası açılırken genellikle şu belgeler gereklidir:
- Kaza tespit tutanağı
- Kusur oranını gösteren belge
- Hasar tespit tutanağı
- Hasar fotoğrafları
- Parça ve işçilik faturaları
- Ruhsat ve ehliyet fotokopileri
- ZMMS poliçeleri
- Ekspertiz raporu
Sigorta Şirketine Araç Değer Kaybı Başvurusu
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesi gereğince, dava açmadan önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması zorunludur.
Sigorta şirketi başvuruya 15 gün içinde cevap vermez veya eksik ödeme yaparsa:
- Dava açılabilir
- Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir
Sigorta şirketine başvuru yapılmadan açılan davalar, dava şartı yokluğu nedeniyle reddedilebilir.
Sigorta Tahkim Komisyonuna Başvuru
Sigorta şirketinin 15 gün içinde cevap vermemesi veya eksik ödeme yapması halinde, araç değer kaybı talebi Sigorta Tahkim Komisyonu’na yapılabilir. Başvurular elektronik ortamda veya posta yoluyla gerçekleştirilir.
5.000 TL’ye kadar olan uyuşmazlıklarda verilen hakem kararları kesindir.
Araç Değer Kaybı Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme
- Görevli Mahkeme: Asliye Ticaret Mahkemesi
- Bulunmadığı yerlerde: Asliye Hukuk Mahkemesi
Yetkili Mahkeme:
- Kazanın meydana geldiği yer
- Davalının yerleşim yeri
- Davacının yerleşim yeri
Araç Değer Kaybı Davası Zamanaşımı Süresi
Araç değer kaybı davalarında zamanaşımı süresi:
- Zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl
- Her hâlükârda fiilin işlendiği tarihten itibaren 10 yıldır.
Araç Değer Kaybı Başvurusu ve E-Devlet
Araç değer kaybı hesaplaması için E-Devlet veya SBM üzerinden eksper ataması talep edilebilir. Ancak araç değer kaybı başvuruları doğrudan E-Devlet üzerinden yapılamaz. Başvurular sigorta şirketine yazılı dilekçe ile yapılmalıdır.
