İntihara yönlendirme suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun “Kişilere Karşı Suçlar” başlığı altında, “Hayata Karşı Suçlar” bölümünde düzenlenmiştir. Uygulamada özellikle sosyal medya, psikolojik baskı ve tehdit içeren olaylarda gündeme gelen bu suç tipi, kişinin yaşam hakkını korumayı amaçlamaktadır. Bu yazımızda TCK 84 kapsamında intihara yönlendirme suçu, suçun unsurları, cezası, zamanaşımı süresi, görevli mahkeme ve yargılama usulü ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
TCK Madde 84 – İntihara Yönlendirme
İntihara yönlendirme suçu, Türk Ceza Kanunu m.84’te düzenlenmiştir.
Madde 84:
(1) Başkasını intihara azmettiren, teşvik eden, başkasının intihar kararını kuvvetlendiren ya da başkasının intiharına herhangi bir şekilde yardım eden kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) İntiharın gerçekleşmesi durumunda, kişi dört yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3) Başkalarını intihara alenen teşvik eden kişi, üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(4) İşlediği fiilin anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş olan veya ortadan kaldırılan kişileri intihara sevk edenlerle cebir veya tehdit kullanmak suretiyle kişileri intihara mecbur edenler, kasten öldürme suçundan sorumlu tutulurlar.
İntihar Kavramı
İntihar; bir kimsenin, sonucunda ölüm meydana geleceğini bilerek ve isteyerek kendi hayatına son vermesidir.
Türk hukukunda intihara teşebbüs suç değildir. Ancak dışarıdan müdahale ile bir kişinin intihara yönlendirilmesi suç olarak kabul edilmiştir.
İntihara teşebbüs eden kişinin cezalandırılması yerine korunması ve tedavi edilmesi esas alınmaktadır.
1. Korunan Hukuki Yarar
İntihara yönlendirme suçu ile korunan hukuki değer yaşam hakkıdır.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi m.2 uyarınca:
“Herkesin yaşam hakkı yasayla korunur. Yasanın ölüm cezası ile cezalandırdığı bir suçtan dolayı hakkında mahkemece hükmedilen bu cezanın infaz edilmesi dışında, hiç kimsenin yaşamına kasten son verilmez.”
Bu düzenleme ile devlet, kişilerin yaşam hakkını güvence altına almakla yükümlüdür.
2. Suçun Faili
İntihara yönlendirme suçunun faili bakımından özel bir sınırlama yoktur.
Fail herhangi bir kişi olabilir.
Suçun oluşması için mağdurun ölmesi şart değildir.
3. Suçun Mağduru
Mağdur, suç fiili nedeniyle hakkı ihlal edilen kişidir.
Bu suçta mağdur bakımından da özel bir sınırlama bulunmamaktadır. Herkes mağdur olabilir.
4. Suçun Maddi Unsuru
İntihara yönlendirme suçu seçimlik hareketli bir suçtur. Aşağıdaki fiillerden biriyle oluşur:
- Başkasını intihara azmettirmek
- İntihara teşvik etmek
- İntihar kararını kuvvetlendirmek
- İntihara herhangi bir şekilde yardım etmek
Azmettirme
Mağdurda önceden intihar düşüncesi yokken, failin etkisiyle intihar kararı almasıdır.
Teşvik
Mağdurun intiharı düşünmesi ancak kesin karar vermemiş olması halinde, failin bu kararı vermesini sağlamasıdır.
Kararı Kuvvetlendirme
İntihar etmeye karar vermiş kişiyi cesaretlendirmektir.
Yardım Etme
İntihar eylemini kolaylaştıran davranışlardır. Örneğin intihar etmeyi düşünen kişiye silah verilmesi.
Önemle belirtmek gerekir ki, bir kişinin tehdit amacıyla “borç vermezsen kendimi öldürürüm” demesi halinde, borç verilmemesi ve kişinin intihar etmesi, tek başına intihara yönlendirme suçu oluşturmaz.
5. Suçun Manevi Unsuru
İntihara yönlendirme suçu kasten işlenebilir.
Taksirle işlenmesi mümkün değildir.
6. Suçun Özel Görünüş Biçimleri
A. Teşebbüs
İntihara yönlendirme suçu teşebbüse elverişli değildir.
Bu suç bir tehlike suçudur. Suçun oluşması için mağdurun ölmesi gerekmez.
B. İştirak
TCK m.37, 38 ve 39 hükümleri uygulanır.
Fiili birlikte gerçekleştiren kişiler fail olarak sorumlu olur. Azmettiren ve yardım eden de ayrıca sorumludur.
C. İçtima (Zincirleme Suç)
TCK m.43 zincirleme suç hükümleri uygulanabilir.
Ancak m.84/4 kapsamında fail kasten öldürmeden sorumlu olacağından zincirleme suç hükümleri uygulanmaz.
7. İntihara Yönlendirme Suçunun Cezası
TCK 84 kapsamında cezalar:
- TCK 84/1: 2 yıldan 5 yıla kadar hapis
- TCK 84/2: 4 yıldan 10 yıla kadar hapis
- TCK 84/3: 3 yıldan 8 yıla kadar hapis
- TCK 84/4: Kasten öldürme suçundan sorumluluk
8. Uzlaşma
İntihara yönlendirme suçu uzlaşmaya tabi değildir.
Tarafların uzlaşması soruşturma veya kovuşturmayı etkilemez.
9. Soruşturma ve Kovuşturma Usulü
Bu suç şikâyete tabi değildir.
Cumhuriyet savcılığı suçun işlendiğini öğrendiği anda resen soruşturma başlatır.
Şikâyetin geri alınması davayı düşürmez.
10. Görevli ve Yetkili Mahkeme
- Genel olarak görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi’dir.
- TCK 84/4 kapsamında ise görevli mahkeme Ağır Ceza Mahkemesi’dir.
- Yetkili mahkeme suçun işlendiği yer mahkemesidir.
11. Dava Zamanaşımı Süresi
- TCK 84/1 için dava zamanaşımı süresi: 8 yıl
- Diğer hallerde dava zamanaşımı süresi: 15 yıl
