Taksirle adam öldürme, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı bir kusurlu davranış ile öngörülebilir özellikte bir sonucun “öngörülemeyerek” bir kimsenin yaşamına son verilmesidir. Bilinçli taksirle adam öldürme ise kusurlu davranış sonucu, bir kimsenin ölebileceğinin fail tarafından “öngörülmesine” karşın, şansına ya da kabiliyetine güvenerek davranışın gerçekleştirilmesidir.
Taksirle adam öldürme suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 85. maddesinde “Hayata Karşı Suçlar” bölümünde düzenlenmiştir.
Basit taksirle öldürme ya da bilinçli taksirle öldürme suçu olması fark etmeksizin; failin ortaya çıkan “adam öldürme” sonucunu istememesi durumunda taksirli sorumluluk ortaya çıkar. Fail, “adam öldürme” neticesini bilerek ve isteyerek gerçekleştiriyorsa taksirle öldürme değil, kasten öldürme suçu söz konusu olur.
Taksir ile işlenen fiil sonucu ölüm gerçekleşmez ve mağdur yaralanırsa taksirle yaralama suçu oluşur.
Taksirle Adam Öldürme Suçunda Tazminat Hakkı
Taksirle adam öldürme suçu işleyen fail aleyhine; anne, baba, eş, çocuk, kardeş gibi mağdur yakınlarının maddi ve manevi tazminat davası açma hakkı vardır.
- Ölüm doktor hatasından kaynaklanmışsa tıbbi malpraktis nedeniyle tazminat davası açılabilir.
- Ölüm iş kazasından kaynaklanıyorsa işverene karşı iş kazası tazminat davası açılabilir.
- Ölüm trafik kazasından kaynaklanmışsa trafik kazası nedeniyle tazminat davası açılabilir.
Taksirle Adam Öldürme Suçu Şikayet Süresi ve Zamanaşımı
Taksirle adam öldürme suçu, şikayete tabi suçlardan değildir. Savcılık, suçun işlendiğini öğrendiği anda resen soruşturma başlatır ve kamu davası açar.
Bu suç için Türk Ceza Kanunu’nda belirlenen dava zamanaşımı süresi 15 yıldır. Savcılık, ölüm tarihinden itibaren 15 yıl içinde suçu öğrenirse soruşturma başlatabilir. Zamanaşımı süresi dolduktan sonra soruşturma açılamaz.
Taksirle ve Bilinçli Taksirle Adam Öldürmede Görevli Mahkeme
Taksirle adam öldürme suçunda, fiilin genel taksir ya da bilinçli taksirle işlenmiş olması fark etmeksizin, bir kişinin ölümü halinde görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesidir (5235 sayılı Kanun md. 12).
Ancak;
- En az 1 ölüm + 1 yaralanma
- Ya da 2 ölüm
söz konusuysa görevli mahkeme Ağır Ceza Mahkemesidir.
Eğer yaralı kişiler soruşturma aşamasında şikayetten vazgeçmiş ve olayda yalnızca tek ölüm kalmışsa, yetkili mahkeme yine Asliye Ceza Mahkemesidir.
Taksirli Suç Kavramı ve Unsurları
Taksirli suç; failin dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı hareket etmesi sonucu oluşur. Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararlarına göre taksirli suçun unsurları şunlardır:
1. Fiilin Taksirle İşlenebilir Olması
Kanunda açıkça taksirli hali düzenlenmiş olmalıdır.
2. Hareketin İradiliği
Fail, hareketi özgür iradesi ile gerçekleştirmelidir.
3. Sonucun İradi Olmaması
Fail, neticenin meydana gelmesini istememiş olmalıdır.
4. Nedensellik Bağı
Hareket ile netice arasında sebep-sonuç ilişkisi bulunmalıdır.
5. Neticenin Öngörülebilir Olması
Sonuç öngörülebilir olmalı; ancak fail sonucu öngörmemiş olmalıdır.
Taksirle Adam Öldürme Suçunda Sorumluluk Rejimi
Ceza hukukunda genel ilke “Herkes kendi kusurlu fiilinden sorumludur” ilkesidir. Taksirle adam öldürme suçunda objektif sorumluluk değil, kusur sorumluluğu esastır.
Birden fazla kişi söz konusuysa herkes kendi kusuru oranında sorumlu olur. Verilecek ceza, kusur oranına göre ayrı ayrı belirlenir.
Bilinçli Taksirle Adam Öldürme Suçu
Bilinçli taksir, genel taksire göre daha ağır bir sorumluluk türüdür. Fail, sonucun gerçekleşebileceğini öngörür ancak istemez.
Fail sonucu istiyorsa artık bilinçli taksir değil, kasten öldürme suçu oluşur.
Trafik Kazası ve Taksirle Adam Öldürme
Trafik kazaları genellikle taksirle işlenen fiillerdir. Failin kusuru bilirkişi incelemesi ile belirlenir.
Asli Kusur – Tali Kusur Ayrımı
- Asli kusurlu: Önemli kural ihlali yapan kişi
- Tali kusurlu: Daha hafif ihlal yapan kişi
Bilirkişi raporları denetime elverişli olmalı ve tarafların itiraz hakkı bulunmaktadır.
İş Kazası ve Taksirle Adam Öldürme
İş kazası, işyerinde veya işin yapılması sırasında meydana gelen kazalardır. İş güvenliği ve işçi sağlığı kurallarına aykırılık bulunuyorsa işveren kusurlu sayılabilir.
İş kazası ölümle sonuçlanmışsa savcılık tarafından resen soruşturma yapılır.
Doktor Hatası (Tıbbi Malpraktis) ve Taksirle Adam Öldürme
Tıbbi malpraktis; doktorun dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranmasıdır.
Doktor, en hafif kusurundan dahi sorumludur. Adli Tıp Kurumu, uygulamanın tıp bilimine uygun olup olmadığını değerlendirir. Hatalı uygulama varsa doktor taksirle ölüme sebep olma suçundan yargılanır.
Taksirle Adam Öldürme Suçu Cezası (TCK 85)
Taksirle adam öldürme suçu cezası:
- 2 yıldan 6 yıla kadar hapis
- İki veya daha fazla ölüm ya da 1 ölüm + yaralanma halinde 2 yıldan 15 yıla kadar hapis
Asli ve tali kusur ayrımı ceza miktarını etkiler.
Taksirle Adam Öldürme ve HAGB
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB), 5 yıllık denetim süresi sonunda cezanın düşmesini sağlayan bir kurumdur.
- Bilinçli taksirde ceza miktarı nedeniyle genellikle HAGB uygulanmaz.
- Basit taksirde ceza 2 yıl veya altında ise HAGB mümkün olabilir.
- Mağdurun maddi zararının giderilmesi zorunludur.
Taksirle Adam Öldürme Cezası Adli Para Cezasına Çevrilir Mi?
Taksirle adam öldürme suçunda hükmedilen hapis cezası, süre sınırı olmaksızın adli para cezasına çevrilebilir.
Ancak bilinçli taksirle ölüme neden olma suçunda ceza adli para cezasına çevrilemez.
Sıkça Sorulan Sorular
Taksirle Adam Öldürme Cezası Nedir?
TCK 85’e göre 2 yıldan 6 yıla kadar hapis cezasıdır.
Taksirle Adam Öldürme Cezası Paraya Çevrilir Mi?
Evet, taksirli suçlarda ceza adli para cezasına çevrilebilir.
Taksirli Adam Öldürme Suçuna Hangi Mahkeme Bakar?
Bir kişinin ölümü halinde Asliye Ceza Mahkemesi görevlidir.
