Konut dokunulmazlığını ihlal suçu, bireyin özel yaşam alanının korunmasını amaçlayan ve Türk Ceza Kanunu’nda düzenlenen önemli suç tiplerinden biridir. Kişilerin yaşadığı konutun güvenliği, huzuru ve mahremiyeti hukuk düzeni tarafından korunmaktadır. Bir kişinin konutuna rızası dışında girilmesi veya rıza ile girildikten sonra çıkılmaması durumunda konut dokunulmazlığının ihlali suçu oluşur. Bu suç 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 116. maddesinde düzenlenmiştir.
Konut Dokunulmazlığını İhlal Suçu Hangi Kanunda Düzenlenmiştir?
Konut dokunulmazlığını ihlal suçu Türk Ceza Kanunu’nun 116. maddesinde düzenlenmiştir. İlgili madde şu şekildedir:
Madde 116 – Konut Dokunulmazlığının İhlali
Bir kimsenin konutuna veya konutunun eklentilerine rızasına aykırı olarak giren ya da rıza ile girdikten sonra buradan çıkmayan kişi, mağdurun şikayeti üzerine altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Açık bir rızaya gerek duyulmaksızın girilmesi mutat olan yerler dışında kalan işyerleri ve eklentilerine rızaya aykırı olarak girilmesi halinde ise altı aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası uygulanabilir.
Suçun cebir veya tehdit kullanılarak ya da gece vakti işlenmesi halinde ise fail hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.
Konut Dokunulmazlığını İhlal Suçunun Maddi ve Manevi Unsurları
Maddi Unsur
Konut dokunulmazlığını ihlal suçunun maddi unsuru, bir kimsenin konutuna veya konutun eklentilerine rızaya aykırı şekilde girilmesi ya da rıza ile girildikten sonra konut sahibinin isteğine rağmen çıkılmamasıdır.
Bu suç iki şekilde işlenebilir:
- Konuta rızaya aykırı olarak girmek (icrai davranış)
- Konuta rıza ile girdikten sonra çıkmamak (ihmali davranış)
Aynı şekilde işyerleri ve eklentileri açısından da rıza olmadan girilmesi durumunda suç oluşabilir.
Manevi Unsur
Suçun manevi unsuru kasttır. Failin;
- Konutun başkasına ait olduğunu bilmesi
- Konuta girme konusunda rıza bulunmadığını bilmesi
- Buna rağmen kendi iradesi ile konuta girmesi
kastın varlığı için yeterlidir.
Kanunda açık bir düzenleme bulunmadığından bu suçun taksirle işlenmesi mümkün değildir.
Konut Dokunulmazlığını İhlal Suçunun Faili ve Mağduru
Fail
Bu suçun faili herkes olabilir. Fail olmak için özel bir nitelik aranmaz. Ancak bazı durumlarda kişiler arasındaki ilişki nedeniyle suç oluşmayabilir.
Örneğin:
- Eşler aile konutunu birlikte kullandıkları için normal şartlarda birbirlerine karşı bu suçu işlemiş sayılmazlar.
- Aynı konutu birlikte paylaşan kişiler (öğrenciler gibi) birbirlerine karşı bu suçu işlemezler.
Ancak ev sahibi, kiracının rızası olmadan kiraya verilen konuta girerse konut dokunulmazlığını ihlal suçu oluşabilir.
Mağdur
Bu suçun mağduru konutu veya işyeri bulunan herkes olabilir. Mağdur olmak için özel bir nitelik aranmaz.
Konut Dokunulmazlığını İhlal Suçunda Rıza Unsuru
Konut dokunulmazlığını ihlal suçunun oluşabilmesi için konuta girmenin veya konutta kalmanın rıza dışında olması gerekir.
Konuta girilmesine rıza açıklamaya yetkili kişiler:
- Konutu fiilen kullanan kişiler
- İş yeri bakımından işyeri sahibi veya çalışanlarıdır.
Rızanın Geçerli Olması İçin
Rızanın meşru bir amaca yönelik olması gerekir.
Örneğin:
- Konuttaki teknik bir arızayı gidermek için tamircinin çağrılması halinde rıza geçerlidir.
- Ancak zina amacıyla konuta alınan kişinin konuta girmesine verilen rıza geçerli sayılmaz.
Çocukların Rızası
- Çocuk reşit ise konuta bir kişiyi davet edebilir.
- Çocuk reşit değilse verdiği rıza hukuken geçerli sayılmaz.
Konut Dokunulmazlığını İhlal Suçu Şikayete Bağlı Mıdır?
Türk Ceza Kanunu’na göre:
- TCK 116/1 ve 116/2 kapsamındaki suçlar şikayete bağlıdır.
- Şikayet süresi 6 aydır.
Ancak suç;
- cebir kullanılarak
- tehdit edilerek
- gece vakti
işlenmişse şikayete bağlı değildir ve savcılık tarafından resen soruşturulur.
Konut Dokunulmazlığını İhlal Suçunda Görevli Mahkeme
Konut dokunulmazlığını ihlal suçunda görevli mahkemeler şunlardır:
TCK 116/1 ve 116/2 için:
Sulh Ceza Mahkemesi
TCK 116/4 (nitelikli hal) için:
Asliye Ceza Mahkemesi
Konut Dokunulmazlığını İhlal Suçunun Cezası
Temel Hali (TCK 116/1)
Bir kimsenin konutuna rızasına aykırı olarak girilmesi veya rıza ile girildikten sonra çıkılmaması halinde:
6 ay – 2 yıl arası hapis cezası
İşyerleri Bakımından (TCK 116/2)
İşyeri veya eklentilerine rızaya aykırı girilmesi halinde:
6 ay – 1 yıl hapis veya adli para cezası
Konut Dokunulmazlığını İhlal Suçunun Nitelikli Halleri
Aşağıdaki durumlarda suç nitelikli hale dönüşür:
- Cebir kullanılması
- Tehdit edilmesi
- Gece vakti işlenmesi
Bu durumda verilecek ceza:
1 yıl – 3 yıl arası hapis cezasıdır.
Cebir; mağdurun direncini kırmak amacıyla fiziksel zor kullanılması anlamına gelir. Örneğin:
- Kollarını tutmak
- Ağzını kapatmak
- Zorla içeri girmek
Cezayı Ağırlaştıran Haller (TCK 119)
Konut dokunulmazlığını ihlal suçu aşağıdaki şekillerde işlenirse verilecek ceza bir kat artırılır:
- Silahla işlenmesi
- Birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi
- Suç örgütünün oluşturduğu korkutucu güçten yararlanılması
- Kamu görevinin sağladığı nüfuzun kötüye kullanılması
Ayrıca suç sırasında kasten yaralama suçu meydana gelirse ayrıca yaralama suçundan da ceza verilir.
Konut Dokunulmazlığını İhlal Suçunda Zamanaşımı
Konut dokunulmazlığını ihlal suçunda dava zamanaşımı süresi 8 yıldır.
