Baba ölmeden mirasını istediği evladına verebilir mi sorusu miras hukuku kapsamında sıkça merak edilen konular arasında yer alır. Sağlar arası kazandırma işlemi olarak bilinen anne veya babanın sağlığında evlatlarına mal vermesi, hukuki koşulların sağlanması halinde mümkündür. Türk Borçlar Kanunu bu kapsamda gerekli düzenlemeleri yapmaktadır. Baba, çocuğuna irade beyanı esas alınarak devir işlemi gerçekleştirebilir.
Kişi, mülkiyeti üzerindeki mallar üzerinde tam tasarruf yetkisine sahip olduğundan bu tür bir işlem yapılabilmektedir.
Miras hukuku uyarınca miras bırakan muris olarak adlandırılırken, murisin tüm malvarlığı tereke olarak ifade edilir. Muris sağlığında terekesinde yer alan mallar üzerindeki mülkiyet hakkını kanun çerçevesinde tasarruf özgürlüğü kapsamında kullanabilir. Ancak yapılacak devir işlemlerinin mirastan mal kaçırma niteliği taşımamasına dikkat edilmelidir. Murisin tereke üzerindeki tasarruf hakkı kanunda öngörülen sınırlara uyularak kullanılabilir.
Baba Miras Dağıtımında İstediği Gibi Hareket Edebilir mi?
Tereke, miras bırakanın tüm malvarlığıdır ve murisin terekesi üzerinde kanun tarafından belirlenen sınırlar çerçevesinde tasarrufta bulunma hakkı bulunmaktadır.
Tasarruf edilebilir kısım olarak adlandırılan ve murisin tasarruf özgürlüğü kapsamında yer alan mallar üzerinde miras bırakan dilediği gibi hareket edebilir.
Saklı paylı mirasçıların saklı payları dışında kalan kısım tasarruf edilebilir alan olarak kabul edilmektedir. Muris malvarlığı üzerinde tasarrufta bulunurken saklı paylı mirasçıların haklarını korumak şartıyla malvarlığını istediği kişiye bırakabilir. Saklı paylı mirasçıların payları korunmak kaydıyla baba mirası üzerinde dilediği gibi hareket edebilir.
Baba Mirasını Tek Çocuğuna Bırakabilir mi?
Baba, mirasını hukuki kurallara uymak şartıyla dilediği kişiye bırakabilir. Miras hukuku kapsamında hareket edildiği sürece murisin mirası üzerinde istediği tasarrufu yapmasında kanun açısından bir sakınca bulunmamaktadır.
Muris yaşarken hukuka uygun şekilde mirasını dilediği kişiye bırakmışsa bu işlemin geçersizliği ileri sürülemez. Ancak murisin ölümünden sonra mirasçılar saklı paylarının ihlal edildiğini ileri sürerek tenkis davası açabilir.
Miras bırakan saklı paylı mirasçıların haklarını ihlal etmediği sürece malvarlığını yaşarken istediği kişiye verebilir. Murisin vasiyetname düzenleyerek veya mirasçı atayarak mirasını bırakma özgürlüğü bulunmaktadır. Bu noktadaki en önemli hukuki sınır saklı paylı mirasçıların haklarının korunmasıdır.
Miras hukukuna göre saklı paylı mirasçılar şunlardır:
- Murisin sağ kalan eşi
- Murisin ana ve babası
- Murisin alt soyu (çocukları ve torunları)
- Kan hısımları
- Devlet
Muris Sağken Miras Paylaşımı Yaparsa Diğer Mirasçıların Hakları
Muris yaşarken miras paylaşımı yaptığında Miras Hukuku’na uygun hareket ederse bu işlem geçerlidir. Vasiyetname düzenlenmesi veya miras sözleşmesi yapılması yoluyla mirasçılar arasında paylaşım yapılabilir. Bu işlemlerde kanunun öngördüğü şekil şartlarına uyulması zorunludur.
Muris hayatta iken yapılan bu işlemlere mirasçılar itiraz edemez. Ancak murisin ölümünden sonra mirasçıların bazı hukuki hakları bulunmaktadır.
Bunlar:
- Tenkis davası açılması
- Muris muvazaası (mirastan mal kaçırma) davası açılması
- Ölüme bağlı tasarrufun iptali davası açılması
Bu davalar aracılığıyla terekenin yeniden paylaşılması talep edilebilir.
Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır?
Türk Medeni Kanunu uyarınca miras paylaşımı yapılırken kanunda belirtilen kurallara uyulması zorunludur. Miras Hukuku zümre sistemi esasına göre düzenlenmiştir.
Zümre sistemi derecelendirme esasına dayanır. Murisin birinci derece mirasçıları alt soyudur. Çocuklar ve torunlar miras üzerinde eşit haklara sahiptir.
Yasal mirasçı sıfatını taşıyan evlatlar murisin saklı paylı mirasçılarıdır. Alt soyun saklı payı miras payının yarısını oluşturur. Murisin mirası üzerinde evlatlarının bu saklı payını koruması zorunludur.
Miras Hukuku ve Miras Kavramı
Bir kişinin ölümüyle birlikte geride bıraktığı tüm malvarlığı, borçları ve alacakları miras olarak adlandırılır. Miras bırakan kişi muris, malvarlığı ise tereke olarak ifade edilir.
Murisin ölümünden sonra tereke üzerinde hak sahibi olan kişiler mirasçılar olarak adlandırılır.
Türk Medeni Kanunu’na göre yasal mirasçılar şunlardır:
- Alt soy
- Ana ve baba
- Sağ kalan eş
- Evlatlık
- Devlet
Murisin alt soyu çocukları, torunları ve onların devamı olan nesilleri kapsar.
Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Nedir?
Murisin ölümü ile malvarlığı mirasçılara geçer. Mirasçılar tereke üzerindeki haklarını kullanabilmek için mirasçılık belgesi, diğer adıyla veraset ilamı almak zorundadır.
Bu belge:
- Noterlerden alınabilir
- Gerekli durumlarda Sulh Hukuk Mahkemesi’nden çıkarılabilir
Bir mirasçı tarafından alınan veraset ilamı tüm mirasçılar için geçerli kabul edilir.
Miras Hukukunda Zümre Sistemi
Miras hukuku zümre sistemi üzerine kuruludur. Bu sistemde mirasçılar öncelik sırasına göre gruplara ayrılır.
Zümreler şu şekildedir:
- Birinci zümre mirasçılar
- İkinci zümre mirasçılar
- Üçüncü zümre mirasçılar
Bir zümrede mirasçı bulunduğu sürece sonraki zümrede yer alan kişiler miras hakkından yararlanamaz.
Birinci Zümre Mirasçıları
Birinci zümrede murisin alt soyu yer alır. Çocuklar, torunlar ve onların devamı olan nesiller bu gruptadır.
Çocukların miras payı eşittir. Çocuklardan biri muristen önce vefat etmişse onun payı kendi alt soyuna geçer.
İkinci Zümre Mirasçıları
Murisin ana ve babası ikinci zümre mirasçılardır.
Ana ve babanın muristen önce vefat etmesi durumunda miras hakkı onların alt soyuna yani kardeşlere ve kardeşlerin çocuklarına geçer.
Üçüncü Zümre Mirasçıları
Üçüncü zümrede büyük anne ve büyük baba yer alır.
Eğer birinci ve ikinci zümrede mirasçı yoksa miras hakkı büyük anne, büyük baba ve onların alt soyuna geçer. Bu kapsamda amca, hala, dayı ve teyze gibi akrabalar mirasçı olabilir.
Saklı Paylı Mirasçılar
Saklı pay, Miras Hukuku tarafından korunan ve miras bırakanın serbestçe ortadan kaldıramayacağı miras payıdır. Bu düzenleme ile yasal mirasçıların hakları korunmaktadır.
Miras bırakan saklı paylı mirasçıların haklarını ihlal edecek şekilde tasarrufta bulunursa mirasçılar tenkis davası açabilir.
Ölüme Bağlı Tasarruf Nedir?
Ölüme bağlı tasarruf, kişinin ölümünden sonra hüküm doğurmak üzere yaptığı hukuki işlemlerdir. Bu işlemler sayesinde kişi malvarlığının ölümünden sonra nasıl paylaşılacağını belirleyebilir.
Başlıca ölüme bağlı tasarruflar şunlardır:
- Vasiyetname
- Miras sözleşmesi
Vasiyetname Nedir?
Vasiyetname, miras bırakanın ölümünden sonra yerine getirilmesini istediği son arzularını içeren yazılı bir belgedir.
Vasiyetname türleri şunlardır:
- Resmi vasiyetname
- El yazılı vasiyetname
- Sözlü vasiyetname
Bu belgelerin geçerli olabilmesi için kanunda belirtilen şekil şartlarına uygun olarak düzenlenmesi gerekir.
Miras Sözleşmesi Nedir?
Miras sözleşmesi, miras bırakan ile diğer kişiler arasında yapılan ve ölümden sonra mirasın nasıl paylaşılacağını belirleyen iki taraflı bir sözleşmedir.
Vasiyetnameden farklı olarak:
- İki tarafın iradesi gerekir
- Tek taraflı olarak geri alınamaz
Muris Muvazaası Nedir?
Muris muvazaası, miras bırakanın mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla yaptığı görünüşteki işlemlerdir.
Genellikle şu şekilde ortaya çıkar:
- Taşınmaz satış gibi gösterilir
- Gerçekte bağış yapılır
Bu durumda mirasçıların tapu iptali ve tescil davası açma hakkı bulunmaktadır.
Tenkis Davası Nedir?
Tenkis davası, miras bırakanın yaptığı tasarrufların saklı payları ihlal etmesi durumunda açılan davadır.
Bu dava ile:
- Saklı paylı mirasçının hakkı korunur
- Fazla tasarruf edilen kısım geri alınır
Tenkis davası belirli zamanaşımı sürelerine tabidir.
Reddi Miras Nedir?
Reddi miras, mirasçının mirası kabul etmeyerek miras payından vazgeçmesidir. Bu durumda mirasçı hem alacaklardan hem de borçlardan sorumlu olmaz.
Mirasçı, mirasçı olduğunu öğrendiği tarihten itibaren 3 ay içinde Sulh Hukuk Mahkemesi’ne başvurarak reddi miras yapabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Baba Ölmeden Mirasını İstediği Evladına Verebilir mi?
Evet. Miras hukuku kapsamında kanunun öngördüğü şartlara uyulması ve saklı paylı mirasçıların haklarının ihlal edilmemesi şartıyla baba sağlığında istediği kişiye mal devri yapabilir.
Miras Hukukunda Derecelendirme Sistemi Nedir?
Derecelendirme sistemi diğer adıyla zümre sistemi, mirasçıların öncelik sırasına göre belirlenmesini sağlayan sistemdir.
Reddi Miras Ne Demektir?
Mirasçının miras bırakanın malvarlığı üzerindeki haklarından ve borçlarından vazgeçmesidir.
Miras Bırakan Ölüme Bağlı Tasarrufla Hangi İşlemleri Yapabilir?
Miras bırakan ölüme bağlı tasarruf kapsamında:
- Vasiyetname düzenleyebilir
- Miras sözleşmesi yapabilir
Ancak bu işlemler yapılırken saklı paylı mirasçıların hakları korunmalıdır.
