Av. Alperen Eren

Kayseri’de şikâyetçi olduğu bir ceza soruşturmasından veya davasından vazgeçmek isteyen müştekiler ile hakkında şikâyet bulunan şüpheli ve sanıklar, şikâyetten vazgeçmenin şartları, zamanı, sonuçları ve tazminat haklarına etkisi konusunda hukuki destek alabilir. Avukat Alperen Eren, ceza hukuku kapsamında soruşturma ve kovuşturma süreçlerinin hukuki açıdan değerlendirilmesi ve tarafların haklarının korunmasına yönelik avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktadır.

• WhatsApp

Şikâyetten vazgeçme, yalnızca şikâyete bağlı suçlarda davayı düşürür. Hakaret, basit kasten yaralama, basit tehdit ve konut dokunulmazlığının ihlali gibi şikâyete bağlı bir suçta mağdur şikâyetinden vazgeçerse, soruşturma aşamasında kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturma aşamasında ise düşme kararı verilir. Vazgeçme, kural olarak hüküm kesinleşinceye kadar yapılabilir.

Şikâyete bağlı olmayan suçlarda ise şikâyetten vazgeçilmesi soruşturmayı veya davayı sona erdirmez; savcılık ve mahkeme yargılamaya kendiliğinden devam eder. Ayrıca vazgeçme, bunu kabul etmeyen sanığı etkilemez.

Bu yazıda şikâyetten vazgeçmenin ne olduğu, hangi suçlarda sonuç doğurduğu, nasıl ve ne zamana kadar yapılabileceği ile hukuki sonuçları ele alınmaktadır.

ŞİKÂYETTEN VAZGEÇME NEDİR?

Şikâyetten vazgeçme, suçtan zarar gören kişinin, daha önce yaptığı şikâyeti geri alması ve failin cezalandırılmasını artık istemediğini bildirmesidir. Türk Ceza Kanunu’nun 73. maddesinde düzenlenmiştir.

Şikâyetten vazgeçme ile uzlaştırma farklı kurumlardır. Uzlaştırmada taraflar bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşır ve çoğu zaman bir edim üzerinde uzlaşılır. Şikâyetten vazgeçme ise mağdurun tek taraflı beyanıyla gerçekleşir.

ŞİKÂYETTEN VAZGEÇME HANGİ SUÇLARDA DAVAYI DÜŞÜRÜR?

Şikâyetten vazgeçme yalnızca kanunda soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan suçlarda sonuç doğurur. Uygulamada sık karşılaşılan şikâyete bağlı suçlara örnekler şunlardır:

• Hakaret,
• Kasten yaralamanın basit hali,
• Taksirle yaralamanın basit hali (bilinçli taksir hali hariç),
• Tehdidin basit hali,
• Konut dokunulmazlığının ihlalinin temel hali,
• Mala zarar vermenin basit hali,
• Güveni kötüye kullanmanın basit hali,
• Cinsel taciz (kanunda belirtilen istisnalar dışında).

Bir suçun şikâyete bağlı olup olmadığı, suçun nitelikli halinin bulunup bulunmamasına göre değişebilir. Örneğin kasten yaralamanın silahla işlenmesi veya eşe karşı işlenmesi gibi nitelikli hallerde soruşturma şikâyete bağlı değildir.

Önemli: Şikâyete bağlı olmayan suçlarda şikâyetten vazgeçmek davayı düşürmez. Ancak mahkeme, somut olaya göre bu durumu cezanın belirlenmesinde takdiri bir unsur olarak değerlendirebilir.

ŞİKÂYETTEN NE ZAMANA KADAR VAZGEÇİLEBİLİR?

Şikâyetten vazgeçme, soruşturma aşamasında ve kovuşturma aşamasında yapılabilir. Kural olarak hükmün kesinleşmesine kadar vazgeçmek mümkündür. Bu nedenle istinaf veya temyiz aşamasında da şikâyetten vazgeçilebilir.

Hüküm kesinleştikten sonra yapılan vazgeçme ise kural olarak kesinleşmiş hükmü ortadan kaldırmaz.

ŞİKÂYETTEN VAZGEÇME NASIL YAPILIR?

Şikâyetten vazgeçme şu yollarla yapılabilir:

• Soruşturma aşamasında Cumhuriyet Başsavcılığına dilekçe verilerek veya savcılıkta beyanda bulunularak,
• Kovuşturma aşamasında dosyanın görüldüğü mahkemeye dilekçe verilerek veya duruşmada sözlü beyanla,
• Kolluk birimlerinde tutanağa geçirilecek beyanla,
• Noter aracılığıyla düzenlenen bir beyanla.

Vazgeçme beyanının açık ve şartsız olması gerekir. “Borcumu öderse vazgeçerim” gibi bir koşula bağlanan beyan, hukuken geçerli bir vazgeçme sayılmayabilir. Dilekçede dosya numarasının, şikâyet edilen kişinin ve hangi suç bakımından vazgeçildiğinin açıkça belirtilmesi önerilir.

ŞİKÂYETTEN VAZGEÇMENİN SONUÇLARI NELERDİR?

Soruşturma Aşamasında

Şikâyete bağlı suçlarda soruşturma aşamasında yapılan vazgeçme üzerine Cumhuriyet savcısı kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verir.

Kovuşturma Aşamasında

Dava açıldıktan sonra yapılan vazgeçme üzerine mahkeme, kamu davasının düşmesine karar verir.

Sanığın Vazgeçmeyi Kabul Etmemesi

Kanuna göre vazgeçme, kabul etmeyen sanığı etkilemez. Kendisini suçsuz gören ve beraat kararı almak isteyen sanık, vazgeçmeyi kabul etmeyerek yargılamanın devam etmesini isteyebilir.

Birden Fazla Şüpheli Veya Sanık Olması

Suça iştirak eden kişilerden biri hakkındaki şikâyetten vazgeçme, kural olarak diğerlerini de kapsar. Yani mağdur, aynı eylemi birlikte gerçekleştiren kişilerden yalnızca biri hakkında seçici olarak vazgeçemez.

Yeniden Şikâyet Edilebilir mi?

Şikâyetinden vazgeçen kişi, aynı fiil nedeniyle kural olarak yeniden şikâyette bulunamaz. Bu nedenle vazgeçme kararı verilmeden önce sonuçlarının iyi değerlendirilmesi gerekir.

ŞİKÂYETTEN VAZGEÇMEK TAZMİNAT HAKKINI ORTADAN KALDIRIR MI?

Şikâyetten vazgeçme, ceza yargılamasına ilişkin bir beyandır. Kural olarak suçtan doğan maddi ve manevi tazminat taleplerini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Ancak vazgeçme beyanında “her türlü maddi ve manevi haklarımdan vazgeçiyorum” gibi geniş ifadeler kullanılması, ileride açılacak tazminat davasında tartışmaya yol açabilir. Tazminat hakkı saklı tutulmak isteniyorsa bunun beyanda açıkça belirtilmesi önerilir.

ŞİKÂYET SÜRESİ İLE VAZGEÇME ARASINDAKİ İLİŞKİ

Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi, fiilin ve failin öğrenildiği tarihten itibaren altı aydır. Bu süre içinde şikâyette bulunmayan kişi şikâyet hakkını kaybeder. Şikâyetten vazgeçme ise süresi içinde yapılmış bir şikâyetin geri alınmasıdır. Dolayısıyla altı aylık sürenin geçmesi, daha önce yapılmış bir şikâyetten vazgeçilmesine engel değildir.

ŞİKÂYETTEN VAZGEÇME HAKKINDA SIKÇA SORULAN SORULAR

Şikâyetten Vazgeçince Dava Düşer mi?

Şikâyete bağlı suçlarda dava düşer. Şikâyete bağlı olmayan suçlarda ise yargılama devam eder.

Şikâyetten Vazgeçmek İçin Mahkemeye Gitmek Gerekir mi?

Zorunlu değildir. Vazgeçme, dilekçeyle, noter aracılığıyla veya duruşmada sözlü olarak yapılabilir. Dilekçenin ilgili savcılık veya mahkeme dosyasına ulaşması yeterlidir.

Şikâyetten Vazgeçtikten Sonra Tekrar Şikâyetçi Olunabilir mi?

Kural olarak aynı fiil nedeniyle vazgeçilen şikâyet yeniden yapılamaz.

Sanık Şikâyetten Vazgeçmeyi Kabul Etmezse Ne Olur?

Vazgeçme, kabul etmeyen sanığı etkilemez. Bu durumda yargılama devam eder ve mahkeme esas hakkında karar verir.

İstinaf Aşamasında Şikâyetten Vazgeçilebilir mi?

Evet. Hüküm kesinleşmediği sürece istinaf ve temyiz aşamalarında da şikâyetten vazgeçilebilir.

Şikâyetten Vazgeçme Tazminat Davasını Etkiler mi?

Kural olarak etkilemez. Ancak vazgeçme beyanında tüm haklardan feragat edildiği yönünde ifadeler kullanılması tartışmaya yol açabileceğinden beyanın dikkatli hazırlanması gerekir.

Şikâyetten Vazgeçme Masrafı Var mı?

Vazgeçme beyanı için harç ödenmez. Ancak noter aracılığıyla yapılan beyanlarda noter ücreti ödenir.

ŞİKÂYETTEN VAZGEÇME SÜRECİNDE AVUKAT DESTEĞİ

Şikâyetten vazgeçme geri alınamayan sonuçlar doğurabilir. Suçun şikâyete bağlı olup olmadığının doğru tespit edilmemesi, beyanın şartlı veya belirsiz yapılması ya da tazminat haklarının açıkça saklı tutulmaması hak kayıplarına yol açabilir.

Kayseri ceza avukatı Avukat Alperen Eren, şikâyet ve şikâyetten vazgeçme süreçleri, uzlaştırma, soruşturma ve kovuşturma aşamalarının takibi ile suçtan doğan tazminat talepleri konusunda avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktadır. Dosyanın somut olayın özellikleri dikkate alınarak değerlendirilmesi, hak kayıplarının önlenmesi bakımından önem taşımaktadır.

Not: Ceza hukukunda uygulanacak hükümler ve süreler somut olayın özelliklerine ve yürürlükteki mevzuata göre değişebileceğinden, hukuki durumun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.