Adli Sicil Kaydı Nedir?
Kesinleşmiş mahkeme kararına dayanılarak kişiler hakkında ceza ve güvenlik tedbirlerine ilişkin bilgilerin kaydedildiği sisteme adli sicil denilmektedir. Halk arasında sabıka kaydı olarak da bilinen bu kayıt, kişinin devlet nezdindeki suç geçmişini gösteren resmi kayıttır.
Bir ceza veya güvenlik tedbirinin adli sicil kaydına işlenebilmesi için kararın kesinleşmiş olması gerekir. Kesinleşmeyen mahkeme kararları adli sicil kaydında yer almaz.
Kural olarak, ceza veya güvenlik tedbiri içeren her mahkûmiyet kararı adli sicile işlenir. Ancak Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararları adli sicil kaydına işlenmez. Çünkü HAGB, teknik anlamda mahkûmiyet hükmü sayılmaz ve ayrı bir sistemde tutulur.
Bu yazıda adli sicil kaydı silme, sabık kaydı ne zaman silinir, arşiv kaydı nasıl silinir ve memnu hakların iadesi gibi önemli konuları detaylı şekilde ele alıyoruz.
Hangi Bilgiler Adli Sicil Kaydına İşlenir?
1. Hapis Cezasına İlişkin Mahkûmiyet Kararları
Hapis cezaları adli sicil kaydına işlenir. Ayrıca;
- Koşullu salıverilme (tahliye) kararları,
- Denetim süresinin uzatılması,
- Koşullu salıvermenin geri alınması,
gibi kararlar da sicil kaydında yer alır.
2. Hapis Cezasının İnfazının Tamamlanması
Kişi hapis cezasını infaz etmişse, cezanın tamamlandığına dair bilgi adli sicilde yer alır.
3. Ertelenen Hapis Cezaları
Hapis cezası ertelenmişse;
- Erteleme kararı,
- Denetim süresi,
- Yükümlülüklerin yerine getirilmesi halinde cezanın infaz edilmiş sayılması,
adli sicil kaydına işlenir.
Eğer yükümlülüklere uyulmaz ve cezanın cezaevinde infazına karar verilirse bu karar da kayda geçer.
4. Adli Para Cezaları
Adli para cezalarına ilişkin;
- Ödeme yoluyla infaz,
- Tazyik hapsi ile infaz
bilgileri adli sicil kaydına işlenir.
5. Kısa Süreli Hapis Cezasına Seçenek Yaptırımlar
Kısa süreli hapis cezalarının alternatif yaptırımlara çevrilmesine dair kararlar da kayda işlenir.
6. Hak Yoksunluklarına İlişkin Kararlar
Şu kararlar adli sicilde yer alabilir:
- Belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma,
- Meslek veya sanat icrasının yasaklanması,
- Sürücü belgesinin geri alınması.
7. Yabancı Mahkeme Kararları
Türk vatandaşı hakkında yabancı mahkemelerce verilmiş ve Türk hukuku bakımından hak yoksunluğu doğuran kararlar da adli sicile kaydedilebilir.
8. Etkin Pişmanlık veya Şikâyetten Vazgeçme
Ceza mahkûmiyetini tüm sonuçlarıyla ortadan kaldıran bu kararlar da kayda işlenir.
9. Ceza Zamanaşımının Dolduğuna İlişkin Kararlar
Zamanaşımına ilişkin tespit kararları adli sicil kaydına geçer.
10. Genel veya Özel Af Kararları
Af kanunları veya Cumhurbaşkanlığı özel af kararları da kaydedilir.
11. Askeri Ceza Kanunu Kapsamındaki Fer’i Cezalar
Bu kapsamda verilen fer’i cezalar da adli sicil kaydında yer alır.
Hangi Kararlar Adli Sicil ve Arşiv Kaydında Yer Almaz?
Aşağıdaki kararlar adli sicil kaydına işlenmez:
1. Disiplin Suçları ve Sırf Askeri Suçlar
Bu suçlara ilişkin mahkûmiyet hükümleri sicilde görünmez.
2. Disiplin veya Tazyik Hapsi
Bu kararlar adli sicile kaydedilmez.
3. İdari Para Cezaları
İdari para cezaları adli sicil kaydında yer almaz.
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Adli Sicilde Görünür Mü?
HAGB kararları normal sabıka kaydında görünmez.
Kamu davasının açılmasının ertelenmesine ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararlar, adli sicil sisteminde ayrı bir bölümde tutulur.
Bu kayıtlar yalnızca;
- Mahkeme,
- Hâkim,
- Cumhuriyet Başsavcılığı,
- Soruşturma veya kovuşturma makamları
tarafından istenildiğinde görülebilir.
Adli Sicil Kaydı Ne Zaman Silinir?
En çok merak edilen sorulardan biri sabık kaydı ne zaman silinir sorusudur.
1. Cezanın İnfazı Tamamlandığında
Ceza ve güvenlik tedbirinin infazı tamamlanınca adli sicil kaydı kendiliğinden silinerek arşiv kaydına alınır.
İnfazın tamamlanması;
- Hapis cezasında bihakkın tahliye veya denetim süresinin bitmesi,
- Adli para cezasında ödemenin yapılması,
- Tazyik hapsi varsa cezaevinden çıkış,
ile gerçekleşir.
Örnek:
3 yıllık kesinleşmiş cezası nedeniyle 01.01.2016’da cezaevine giren ve 01.01.2017’de denetimli serbestlikle tahliye olan kişinin adli sicil kaydı 01.01.2019 sonrasında silinebilir hale gelir.
2. Şikâyetten Vazgeçme veya Etkin Pişmanlık
Ceza mahkûmiyetini tüm sonuçlarıyla ortadan kaldıran bu hallerde sicil kaydı silinir.
3. Zamanaşımı, Af veya Ölüm
Aşağıdaki hallerde adli sicil kaydı silinir:
- Ceza zamanaşımının dolması
- Genel af
- Özel af
- Kişinin ölümü
Adli Sicil Arşiv Kaydı Ne Zaman Silinir?
Adli sicil kaydı ile arşiv kaydı farklı kavramlardır.
Mahkûmiyet önce adli sicilde görünür, ardından şartları oluştuğunda arşive aktarılır.
Arşiv Kaydı Kural Olarak 5 Yılda Silinir
Cezanın infazından sonra kayıt arşive alınır ve 5 yıl sonra silinir.
Memnu Hakların İadesi Varsa 15 Yıl
Eğer mahkûmiyet TCK dışındaki kanunlar bakımından hak yoksunluğu doğuruyorsa ve Memnu Hakların İadesi Kararı alınmışsa;
- Arşive alınma şartlarının oluştuğu tarihten itibaren 15 yıl sonra arşiv kaydı silinir.
Memnu Hakların İadesi Yoksa 30 Yıl
Memnu hakların iadesi alınmamışsa;
- Arşive alınma koşullarının oluşmasından itibaren 30 yıl sonra arşiv kaydı silinir.
Bu nedenle birçok mahkûmiyet kaydı uzun süre arşivde kalabilmektedir.
Ölüm veya Fiilin Suç Olmaktan Çıkması
Şu hallerde de arşiv kaydı silinebilir:
- Hükümlünün ölmesi
- Fiilin suç olmaktan çıkarılması
Adli Sicil Kaydı Silme ve Arşiv Kaydı Sildirme İçin Hukuki Destek
Adli sicil kaydının silinmesi, arşiv kaydının kaldırılması ve memnu hakların iadesi başvuruları teknik ve usule bağlı işlemlerdir. Özellikle arşiv kaydının silinmesi bakımından süreler ve başvuru koşulları somut olaya göre değişebilir. Hak kaybı yaşanmaması için sürecin uzman desteğiyle yürütülmesi önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
HAGB sabıka kaydında görünür mü?
Hayır, normal adli sicil kaydında görünmez.
Arşiv kaydı kaç yılda silinir?
Duruma göre 5 yıl, 15 yıl veya 30 yıl olabilir.
Memnu hakların iadesi nedir?
Mahkûmiyet nedeniyle kaybedilen bazı hakların mahkeme kararıyla geri verilmesini sağlayan kurumdur.
