Av. Alperen Eren

Kayseri’de ağır ceza mahkemesinde yargılanacak olan veya bir suçtan zarar gören kişiler, ağır ceza mahkemesinin görev alanı, yetkili mahkeme, görevsizlik kararı ve yargılama usulü gibi konularda hukuki destek alabilir. Avukat Alperen Eren, ağır ceza mahkemesinde görülen davalarda sürecin hukuki açıdan değerlendirilmesi ve tarafların haklarının korunmasına yönelik avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktadır.

• WhatsApp

Ceza yargılamasında davanın hangi mahkemede görüleceği, suçun niteliğine ve kanunda öngörülen ceza miktarına göre belirlenir. Türk ceza yargılamasında genel görevli ilk derece ceza mahkemeleri asliye ceza mahkemeleri ve ağır ceza mahkemeleridir.

Ağır ceza mahkemesi, kanunda daha ağır yaptırımlar öngörülen ve kanunun özel olarak görev verdiği suçlara bakan mahkemedir. Hangi davanın ağır ceza mahkemesinde görüleceği, yargılamanın usulünü, zorunlu müdafilik gibi hakları ve kanun yollarını doğrudan etkileyebilir.

Bu yazıda ağır ceza mahkemesinin yapısı, görev alanı, görülen başlıca davalar, asliye ceza mahkemesi ile arasındaki farklar ve görevsizlik kararı gibi konular ele alınmaktadır.

AĞIR CEZA MAHKEMESİ NEDİR?

Ağır ceza mahkemesi, adli yargı teşkilatı içinde yer alan ve ağır nitelikteki suçlara ilişkin davalara bakan ilk derece ceza mahkemesidir. Ağır ceza mahkemeleri, 5235 sayılı Kanun uyarınca Adalet Bakanlığının teklifi ve Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşü ile kurulur ve yargı çevreleri belirlenir.

Ağır ceza mahkemeleri her ilçede bulunmaz. Bir ağır ceza mahkemesinin yargı çevresi, bulunduğu il veya ilçe ile birlikte çevredeki başka ilçeleri de kapsayabilir.

AĞIR CEZA MAHKEMESİ KAÇ HÂKİMDEN OLUŞUR?

Ağır ceza mahkemesi, bir başkan ve iki üye hâkimden oluşan toplu bir mahkemedir. Duruşmalar heyet halinde yapılır ve kararlar heyet tarafından verilir.

Asliye ceza mahkemesi ise tek hâkimli bir mahkemedir. Heyet halinde karar verilmesi, ağır yaptırımların söz konusu olduğu davalarda daha kapsamlı bir değerlendirme yapılmasını amaçlar.

Duruşmada ayrıca Cumhuriyet savcısı ve zabıt kâtibi hazır bulunur. Sanığın müdafii ile katılanın vekili de duruşmalarda taraflar adına beyanda bulunur.

AĞIR CEZA MAHKEMESİNİN GÖREVİ KANUNDA NASIL DÜZENLENMİŞTİR?

Ağır ceza mahkemesinin görevi, 5235 sayılı Kanun’un 12. maddesinde belirlenmiştir. Bu düzenlemeye göre görev iki ölçüte göre belirlenir:

1. Ceza miktarı ölçütü: Ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlar ağır ceza mahkemesinde görülür.
2. Suç türü ölçütü: Ceza miktarına bakılmaksızın kanunda sayılan bazı suçlar da ağır ceza mahkemesinin görev alanına bırakılmıştır. Yağma, irtikap, nitelikli dolandırıcılık, hileli iflas, resmi belgede sahteciliğin kanunda belirtilen hali ve Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar bunlara örnektir.

Ceza miktarının belirlenmesinde, suçun kanunda öngörülen üst sınırı esas alınır. Somut olayda hükmedilecek ceza miktarı, görevli mahkemenin belirlenmesinde ölçüt değildir.

AĞIR CEZA MAHKEMESİNDE GÖRÜLEN BAŞLICA DAVALAR

Ağır ceza mahkemesinde görülen davalar, suçun korunan hukuki değerine göre şu başlıklar altında toplanabilir:

Hayata Karşı Suçlar

Kasten öldürme (TCK m. 81), nitelikli kasten öldürme (TCK m. 82) ve kasten öldürmeye teşebbüs suçları ağır ceza mahkemesinde görülür. Kasten yaralama suçunun neticesi sebebiyle ağırlaşmış hali olarak ölüme neden olma durumu da ağır ceza mahkemesinin görev alanına girebilir.

Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suçlar

Nitelikli cinsel saldırı ve çocukların cinsel istismarı suçları, öngörülen ceza miktarları nedeniyle ağır ceza mahkemesinde yargılanır. Cinsel saldırının basit hali ise ceza miktarına bağlı olarak asliye ceza mahkemesinde görülebilir.

Malvarlığına Karşı Ağır Suçlar

Yağma (TCK m. 148-149), nitelikli dolandırıcılık (TCK m. 158) ve hileli iflas (TCK m. 161) suçları ağır ceza mahkemesinin görev alanındadır. Buna karşılık hırsızlık, basit dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma gibi suçlar kural olarak asliye ceza mahkemesinde görülür.

Uyuşturucu İmal ve Ticareti Suçları

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu (TCK m. 188) ağır ceza mahkemesinde görülür. Kullanmak için uyuşturucu madde satın alma, kabul etme veya bulundurma suçu (TCK m. 191) ise asliye ceza mahkemesinin görev alanındadır.

Kamu İdaresine ve Kamu Güvenine Karşı Suçlar

Zimmet ve rüşvet gibi yüksek ceza öngörülen suçlar ile irtikap suçunun kanunda belirtilen halleri ağır ceza mahkemesinde görülür. Resmi belgede sahtecilik suçunun, belgeyi düzenlemeye yetkili kamu görevlisi tarafından işlenmesi hali de ağır ceza mahkemesinin görev alanındadır.

Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar ve Terör Suçları

Anayasal düzene, devletin güvenliğine ve millî savunmaya karşı suçların önemli bir kısmı ile silahlı örgüt suçları ve Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar ağır ceza mahkemelerinde yargılanır. Bu suçların bir kısmına bakmak üzere ağır ceza mahkemeleri arasından özel olarak görevlendirilen mahkemeler de bulunmaktadır.

ASLİYE CEZA İLE AĞIR CEZA MAHKEMESİ ARASINDAKİ FARKLAR

Asliye ceza mahkemesi ile ağır ceza mahkemesi arasındaki temel farklar şunlardır:

• Heyet yapısı: Asliye ceza mahkemesi tek hâkimlidir; ağır ceza mahkemesi ise bir başkan ve iki üyeden oluşur.
• Görev alanı: Ağır ceza mahkemesi kanunda sayılan suçlara ve on yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlara bakar; geri kalan suçlar kural olarak asliye ceza mahkemesinde görülür.
• Zorunlu müdafilik: Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarda müdafi görevlendirilmesi zorunludur. Bu suçların önemli bir kısmı ağır ceza mahkemesinde görülür.
• Tutukluluk süresi: Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde azami tutukluluk süresi, asliye ceza mahkemesinin görevine giren işlere göre daha uzundur.

YETKİLİ AĞIR CEZA MAHKEMESİ NASIL BELİRLENİR?

Görev, davanın hangi tür mahkemede görüleceğini; yetki ise hangi yerdeki mahkemede görüleceğini ifade eder. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 12. maddesine göre davaya bakma yetkisi, kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesine aittir.

Suçun işlendiği yer belli değilse şüpheli veya sanığın yakalandığı yer, yakalanmamışsa yerleşim yeri mahkemesi yetkili olabilir. Bu nedenle Kayseri’de işlenen ve ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren bir suça ilişkin dava, kural olarak Kayseri’deki yetkili ağır ceza mahkemesinde görülür.

AĞIR CEZA MAHKEMESİNDE GÖREVSİZLİK KARARI NEDİR?

Görev kuralları kamu düzenine ilişkindir ve mahkeme görevli olup olmadığını yargılamanın her aşamasında kendiliğinden inceler.

Asliye ceza mahkemesinde görülen bir davada suçun ağır ceza mahkemesinin görev alanına girdiği anlaşılırsa, mahkeme görevsizlik kararı vererek dosyayı ağır ceza mahkemesine gönderir. Örneğin yağma olarak değerlendirilmesi gereken bir eylem hakkında hırsızlıktan açılan bir dava bu şekilde ağır ceza mahkemesine gönderilebilir.

Buna karşılık ağır ceza mahkemesi, kovuşturma aşamasında suçun asliye ceza mahkemesinin görev alanına girdiğini tespit ederse, kural olarak görevsizlik kararı vermeden davaya bakmaya devam eder. Çünkü üst dereceli mahkeme, alt dereceli mahkemenin görevine giren davaya bakabilir.

AĞIR CEZA MAHKEMESİ HAKKINDA SIKÇA SORULAN SORULAR

Hangi Suçlar Ağır Ceza Mahkemesinde Görülür?

On yıldan fazla hapis, müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlar ile yağma, irtikap, nitelikli dolandırıcılık, hileli iflas ve terör suçları gibi kanunda sayılan suçlar ağır ceza mahkemesinde görülür.

Dolandırıcılık Suçu Ağır Cezalık mıdır?

Basit dolandırıcılık suçu asliye ceza mahkemesinde görülür. Nitelikli dolandırıcılık suçu ise kanun gereği ağır ceza mahkemesinin görev alanındadır.

Kasten Yaralama Suçu Ağır Ceza Mahkemesinde mi Görülür?

Kasten yaralama suçu kural olarak asliye ceza mahkemesinde görülür. Ancak suçun neticesi sebebiyle ağırlaşmış halleri, özellikle ölüm meydana gelmesi durumunda, ağır ceza mahkemesinin görev alanına girebilir.

Uyuşturucu Kullanma Suçu Ağır Cezalık mıdır?

Hayır. Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçu asliye ceza mahkemesinde görülür. Uyuşturucu ticareti suçu ise ağır ceza mahkemesinin görev alanındadır.

Ağır Ceza Mahkemesinde Avukat Zorunlu mudur?

Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarda sanığa müdafi görevlendirilmesi zorunludur. Bu durumda sanık avukat seçmezse baro tarafından müdafi görevlendirilir.

Ağır Ceza Mahkemesi Kararına Nereye İtiraz Edilir?

Ağır ceza mahkemesinin hükümlerine karşı bölge adliye mahkemesi nezdinde istinaf yoluna başvurulur. İstinaf incelemesi sonucunda verilen kararlara karşı ise kanunda öngörülen şartlarla Yargıtay’a temyiz başvurusu yapılabilir.

Çocuklar Ağır Ceza Mahkemesinde Yargılanır mı?

Suça sürüklenen çocuklar kural olarak çocuk mahkemelerinde veya ağır cezalık suçlarda çocuk ağır ceza mahkemelerinde yargılanır. Çocuk ile yetişkinin birlikte suç işlediği durumlarda ise kanunda öngörülen özel kurallar uygulanır.

AĞIR CEZA MAHKEMESİ DAVALARINDA AVUKAT DESTEĞİ

Ağır ceza mahkemesinde görülen davalar; görevli ve yetkili mahkemenin belirlenmesi, suç vasfının doğru tespiti, delillerin değerlendirilmesi, tutukluluk incelemeleri ve kanun yolları gibi birçok hukuki meseleyi aynı anda gündeme getirir. Suçun yanlış nitelendirilmesi bile hem cezanın miktarını hem de yargılamanın seyrini değiştirebilir.

Avukat Alperen Eren, ceza hukuku kapsamında ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren suçlarda soruşturma ve kovuşturma sürecinin değerlendirilmesi ve yürütülmesine yönelik avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktadır. Ceza dosyasının somut olayın özellikleri ve dosyadaki deliller dikkate alınarak değerlendirilmesi, hak kayıplarının önlenmesi bakımından önem taşımaktadır.

Not: Ceza hukukunda uygulanacak hükümler, görevli mahkeme ve süreler somut olayın özelliklerine ve yürürlükteki mevzuata göre değişebileceğinden, soruşturma veya kovuşturma süreci söz konusu olduğunda hukuki durumun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.