Av. Alperen Eren

Kayseri’de hakkında savcılık soruşturması yürütülen şüpheliler ile suç duyurusunda bulunan mağdur ve müştekiler, soruşturmanın süresi, dosyanın takibi, tutukluluk süreleri ve savcılık kararlarına itiraz konularında hukuki destek alabilir. Avukat Alperen Eren, savcılık soruşturmalarında sürecin hukuki açıdan değerlendirilmesi ve tarafların haklarının korunmasına yönelik avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktadır.

• WhatsApp

Savcılığa şikâyette bulunan ya da hakkında soruşturma başlatılan kişilerin en çok merak ettiği konulardan biri, savcılık soruşturmasının ne kadar süreceğidir.

Kanunda savcılık soruşturmasının tamamlanması için belirli bir süre öngörülmemiştir. Soruşturmanın süresi; suçun niteliğine, delillerin toplanma hızına, bilirkişi incelemesi gerekip gerekmediğine, şüpheli ve tanık sayısına ve savcılığın iş yüküne göre değişebilir.

Bu yazıda savcılık soruşturmasının süresini belirleyen unsurlar, tutuklu ve tutuksuz soruşturmalar arasındaki farklar ve soruşturmanın sonucunun nasıl öğrenileceği ele alınmaktadır.

SAVCILIK SORUŞTURMASI NEDİR?

Savcılık soruşturması, Cumhuriyet savcısının bir suçun işlendiği şüphesini öğrenmesiyle başlayan ve kamu davası açılıp açılmayacağına karar verilmesiyle sona eren süreçtir.

Soruşturma, Cumhuriyet savcısı tarafından bizzat veya emrindeki kolluk görevlileri aracılığıyla yürütülür. Savcı, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplamakla yükümlüdür.

SAVCILIK SORUŞTURMASI NE KADAR SÜRER?

Ceza Muhakemesi Kanunu’nda soruşturmanın tamamlanması için bağlayıcı bir süre bulunmamaktadır. Uygulamada basit nitelikteki bazı soruşturmalar birkaç hafta veya birkaç ay içinde sonuçlanabilirken, kapsamlı inceleme gerektiren soruşturmalar yıllarca sürebilir. Uygulamada bu durum çoğu zaman Ağır Ceza Mahkemesi Hangi Davalara Bakar ile birlikte gündeme gelir.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu, soruşturmaların makul sürede tamamlanması amacıyla hedef süreler belirlemektedir. Ancak bu hedef süreler bağlayıcı değildir ve her dosya kendi özelliklerine göre değerlendirilir.

Soruşturmanın süresi bakımından dikkate alınması gereken tek yasal sınır dava zamanaşımıdır. Türk Ceza Kanunu’nun 66. maddesinde düzenlenen zamanaşımı süresi dolmuşsa, kamu davası açılamaz.

TUTUKLU SORUŞTURMALAR NE KADAR SÜRER?

Şüphelinin tutuklu olduğu soruşturmalar, savcılıklar tarafından öncelikli olarak ele alınır. Kanun, soruşturma evresinde tutukluluk süresi bakımından ayrıca üst sınırlar öngörmüştür.

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 102. maddesine göre soruşturma evresinde tutukluluk süresi;

• Asliye ceza mahkemesinin görevine giren işler bakımından altı ayı,
• Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işler bakımından bir yılı

geçemez. Kanunda sayılan terör suçları ve örgütlü suçlar gibi bazı suçlar bakımından bu süre daha uzun olarak belirlenmiştir.

Bu süreler içinde iddianame düzenlenmezse şüphelinin tahliyesi gerekir. Tahliye, soruşturmanın sona erdiği anlamına gelmez; soruşturma tutuksuz olarak devam edebilir. Benzer bir değerlendirme CEZA DAVASINDA AVUKAT TUTMAK ZORUNDA MIYIM bakımından da yapılır.

SORUŞTURMA AŞAMASINDA GÖZALTI SÜRESİ NE KADARDIR?

Yakalanan kişi, yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmek için zorunlu süre hariç, yakalama anından itibaren yirmi dört saat içinde hâkim önüne çıkarılır.

Toplu olarak işlenen suçlarda ise delillerin toplanmasındaki güçlük veya şüphelinin sayısının çokluğu nedeniyle Cumhuriyet savcısı gözaltı süresinin her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün süreyle uzatılmasına yazılı olarak emir verebilir.

SORUŞTURMANIN SÜRESİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

Savcılık soruşturmasının uzamasına yol açan başlıca durumlar şunlardır:

• Adli Tıp Kurumu veya bilirkişi raporlarının beklenmesi,
• Bankalardan, operatörlerden veya kamu kurumlarından bilgi ve belge istenmesi,
• Şüpheli veya tanıkların ifadesinin başka yerlerde talimat yoluyla alınması,
• Şüphelinin yakalanamaması veya adresinin tespit edilememesi,
• Şüpheli ve mağdur sayısının fazla olması,
• Dosyanın uzlaştırma bürosuna gönderilmesi,
• Dijital materyallerin incelenmesi,
• Savcılığın iş yükü.

SORUŞTURMANIN SONUCU NASIL ÖĞRENİLİR?

Soruşturmanın sonucunda Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyebilir, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verebilir veya kanundaki şartların varlığı halinde kamu davasının açılmasını erteleyebilir.

Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar, ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş olan şüpheliye ve suçtan zarar görene bildirilir. İddianame kabul edildikten sonra ise sanık ve mağdura tensip zaptı ve iddianame tebliğ edilir.

Dosyanın durumu, avukat aracılığıyla UYAP üzerinden takip edilebilir. Tarafların e-Devlet üzerinden de bazı dosya bilgilerine ulaşması mümkündür.

SAVCILIK SORUŞTURMASI UZARSA NE YAPILABİLİR?

Soruşturmanın uzun süre sonuçlanmaması halinde taraflar, dosyanın durumu hakkında bilgi alabilir ve eksik delillerin toplanması için dilekçe verebilir.

Yargılamanın makul sürede tamamlanmaması, Anayasa’nın 36. ve 141. maddeleri ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6. maddesi kapsamında makul sürede yargılanma hakkının ihlali iddiasını gündeme getirebilir. Bu konuda başvuru yolları ve şartları dosya özelinde değerlendirilmelidir. Konuyla yakından ilgili olan Ceza Davası Ne Kadar Sürer başlığı da ayrıca incelenebilir.

SAVCILIK SORUŞTURMASI HAKKINDA SIKÇA SORULAN SORULAR

Savcılık Soruşturması En Az Ne Kadar Sürer?

Kanunda asgari bir süre bulunmamaktadır. Delillerin kısa sürede toplandığı basit dosyalarda soruşturma birkaç hafta içinde tamamlanabilir.

Savcılık Soruşturması Yıllarca Sürebilir mi?

Evet. Kapsamlı bilirkişi incelemesi gerektiren, çok şüphelili veya örgütlü suçlara ilişkin soruşturmalar yıllarca sürebilir. Ancak dava zamanaşımı süresinin dolması halinde kamu davası açılamaz.

Şikâyet Ettikten Sonra Ne Kadar Sürede İfadeye Çağrılırım?

Bu süre dosyanın niteliğine ve savcılığın iş yüküne göre değişir. Müşteki veya şüpheli, kolluk veya savcılık tarafından telefonla ya da tebligat yoluyla ifadeye çağrılabilir.

Soruşturma Dosyası e-Devlet’te Görünür mü?

Soruşturmaların bir kısmı e-Devlet’te görüntülenebilir. Ancak gizlilik kararı bulunan veya henüz sisteme yansımamış dosyalar görüntülenemeyebilir.

Savcılık Soruşturmasında Tutukluluk Süresi Ne Kadardır?

Soruşturma evresinde tutukluluk süresi kural olarak asliye ceza mahkemesinin görevine giren işlerde altı ayı, ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde bir yılı geçemez. Bazı katalog suçlarda bu süre daha uzundur.

Takipsizlik Kararı Verildikten Sonra Dosya Yeniden Açılabilir mi?

Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildikten sonra aynı fiilden dolayı kamu davası açılabilmesi için, sulh ceza hâkimliğince kabul edilen yeni delil bulunması gerekir. Bu noktada Sanığın Hakları konusundaki açıklamalarımız da yol gösterici olabilir.

SAVCILIK SORUŞTURMASINDA AVUKAT DESTEĞİ

Savcılık soruşturması sürecinde ifade verilmesi, delillerin toplanmasının talep edilmesi, koruma tedbirlerine itiraz edilmesi ve savcılık kararlarına karşı süresinde başvuru yapılması büyük önem taşır. Soruşturmanın uzaması da tarafların haklarını takip etme ihtiyacını artırır.

Avukat Alperen Eren, ceza hukuku kapsamında savcılık soruşturmalarının takibi, ifade süreçlerinde hukuki destek, tutuklama ve adli kontrol kararlarına itiraz ile kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlara itiraz konularında avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktadır. Soruşturma dosyasının somut olayın özellikleri dikkate alınarak değerlendirilmesi, hak kayıplarının önlenmesi bakımından önem taşımaktadır.

Not: Ceza hukukunda uygulanacak hükümler ve süreler somut olayın özelliklerine ve yürürlükteki mevzuata göre değişebileceğinden, soruşturma süreci söz konusu olduğunda hukuki durumun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.