Kayseri’de kira, hizmet, abonelik, bayilik veya benzeri sürekli bir sözleşmeyi sona erdirmek isteyen kişi ve işletmeler, olağan fesih, haklı sebeple fesih, fesih bildirim süreleri, fesih ihtarnamesi ve fesih sonrası talepler konularında hukuki destek alabilir. Avukat Alperen Eren, borçlar hukuku kapsamında sözleşmelerin sona erdirilmesi ve bundan doğan uyuşmazlıklarda avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktadır.
📋 İçindekiler
Sözleşmenin feshi, özellikle kira, hizmet, vekalet, abonelik ve bayilik gibi sürekli sözleşmelerin, taraflardan birinin tek taraflı irade beyanıyla ileriye etkili olarak sona erdirilmesidir. Fesih, karşı tarafa ulaştığı anda hüküm doğurur ve kural olarak geri alınamaz.
Fesih iki şekilde yapılabilir: Olağan (bildirimli) fesihte kanunda veya sözleşmede belirlenen bildirim sürelerine uyularak sözleşme sona erdirilir. Olağanüstü (haklı sebeple) fesihte ise sözleşmenin devamını çekilmez kılan önemli bir sebebin varlığı halinde sözleşme bildirim süresi beklenmeden sona erdirilebilir. Haklı bir sebep olmadan yapılan erken fesih, fesheden taraf aleyhine tazminat sonucu doğurabilir.
Bu yazıda sözleşmenin feshi kavramı, fesih türleri, sık karşılaşılan sözleşmelerde fesih kuralları ve fesih bildiriminin nasıl yapılacağı ele alınmaktadır.
SÖZLEŞMENİN FESHİ NEDİR?
Fesih, geçerli olarak kurulmuş bir sözleşmenin tek taraflı irade beyanıyla sona erdirilmesidir. Fesih hakkı yenilik doğurucu bir haktır; karşı tarafın kabulüne ihtiyaç duyulmaz.
Fesihten önce ifa edilmiş edimler geçerliliğini korur. Örneğin feshedilen bir kira sözleşmesinde, fesih tarihine kadar ödenen kiralar geri istenmez.
FESİH İLE SÖZLEŞMEDEN DÖNME ARASINDAKİ FARK
- Fesih ileriye etkilidir; sözleşme fesih anından itibaren sona erer.
- Dönme geriye etkilidir; sözleşme baştan itibaren ortadan kalkar ve taraflar aldıklarını iade eder.
Türk Borçlar Kanunu’na göre sürekli edimli sözleşmelerde, ifaya başlanmışsa borçlunun temerrüdü halinde alacaklı kural olarak dönme yerine fesih hakkını kullanır.
FESİH TÜRLERİ
Olağan (Bildirimli) Fesih
Belirsiz süreli sürekli sözleşmeler, kanunda veya sözleşmede öngörülen fesih bildirim sürelerine uyularak, herhangi bir sebep gösterilmeksizin feshedilebilir. Bildirim süresi dolduğunda sözleşme sona erer. Konuyla yakından ilgili olan Sözleşme Nasıl İptal Edilir başlığı da ayrıca incelenebilir.
Belirli süreli sözleşmelerde ise kural olarak sürenin bitiminden önce olağan fesih yapılamaz; sözleşme sürenin dolmasıyla kendiliğinden sona erer veya kanun ya da sözleşme gereği uzar.
Olağanüstü (Haklı Sebeple) Fesih
Sözleşmenin devamını taraflardan biri için çekilmez hale getiren önemli bir sebep varsa, bu taraf sözleşmeyi süresinden önce ve bildirim süresi beklemeden feshedebilir. Haklı sebebin varlığı, uyuşmazlık halinde mahkemece somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir.
Haklı sebep bulunmadan yapılan fesih, fesheden tarafı sözleşmeye aykırı davranan taraf konumuna düşürebilir ve karşı tarafın tazminat taleplerine yol açabilir.
SIK KARŞILAŞILAN SÖZLEŞMELERDE FESİH
Kira Sözleşmesinin Feshi
- Kiracı, belirli süreli konut ve çatılı işyeri kiralarında, sürenin bitiminden en az on beş gün önce bildirimde bulunmazsa sözleşme bir yıl süreyle aynı koşullarla uzamış sayılır. Kiracı ayrıca belirsiz süreli sözleşmeyi kanundaki fesih dönemi ve bildirim sürelerine uyarak feshedebilir.
- Kiraya veren ise konut ve çatılı işyeri kiralarında sözleşmeyi ancak kanunda sayılan sebeplerle (ihtiyaç, yeniden inşa, iki haklı ihtar, tahliye taahhüdü gibi) ve çoğunlukla dava yoluyla sona erdirebilir. On yıllık uzama süresinin sonunda ise kiraya verenin sebep göstermeksizin fesih imkânı doğar.
- Kiracının kira bedelini ödemede temerrüde düşmesi halinde kiraya veren, kanunda öngörülen süre vererek yazılı ihtarda bulunur; süre içinde ödeme yapılmazsa sözleşmeyi feshedebilir.
Hizmet ve İş Sözleşmesinin Feshi
Belirsiz süreli hizmet sözleşmeleri kanundaki bildirim sürelerine uyularak feshedilebilir. İş Kanunu kapsamındaki işçiler bakımından ise ayrıca özel kurallar ve iş güvencesi hükümleri uygulanır.
Vekalet Sözleşmesinin Feshi
Vekalet sözleşmesi, taraflarca her zaman sona erdirilebilir. Ancak uygun olmayan zamanda yapılan fesih halinde, fesheden taraf karşı tarafın bundan doğan zararını gidermekle yükümlü olabilir.
Abonelik ve Taahhütlü Sözleşmeler
Tüketici işlemlerinde abonelik sözleşmelerinde tüketici, kural olarak herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeyi feshedebilir. Ancak taahhütlü aboneliklerde, taahhüt süresinden önce feshedilen sözleşmelerde kanunda öngörülen sınırlar içinde bazı bedellerin ödenmesi gündeme gelebilir. Bu noktada Tapu İptali ve Tescil Davası konusundaki açıklamalarımız da yol gösterici olabilir.
Bayilik, Franchise ve Distribütörlük Sözleşmeleri
Bu tür ticari sözleşmelerde fesih, genellikle sözleşmede ayrıntılı olarak düzenlenir. Sözleşmede hüküm bulunmayan hallerde genel hükümler uygulanır. Özellikle yatırım yapan tarafın haklarının korunması bakımından denkleştirme ve tazminat talepleri gündeme gelebilir.
FESİH BİLDİRİMİ NASIL YAPILIR?
Fesih bildirimi kanunda aksi öngörülmedikçe belirli bir şekle bağlı değildir. Ancak bazı sözleşmelerde, örneğin konut ve çatılı işyeri kiralarında, fesih bildiriminin yazılı yapılması zorunludur.
İspat kolaylığı bakımından fesih bildiriminin noter aracılığıyla ihtarname şeklinde yapılması önerilir. Bildirimde;
- Sözleşmenin tarafları, tarihi ve konusu,
- Feshin olağan mı yoksa haklı sebeple mi yapıldığı,
- Haklı sebeple fesihte sebebin açıkça açıklanması,
- Sözleşmenin sona ereceği tarih,
- Varsa iade, teslim ve alacak talepleri
yer almalıdır.
FESİH SONRASI HANGİ TALEPLER GÜNDEME GELİR?
- Fesih tarihine kadar doğmuş alacakların ödenmesi,
- Kiralanan veya teslim edilen malların iadesi,
- Haksız fesih halinde müspet zararın (sözleşme devam etseydi elde edilecek menfaatin) tazmini,
- Sözleşmede öngörülmüşse cezai şart talebi,
- Ticari sözleşmelerde şartları varsa denkleştirme talebi.
SÖZLEŞMENİN FESHİ HAKKINDA SIKÇA SORULAN SORULAR
Sözleşme Tek Taraflı Feshedilebilir mi?
Evet. Fesih tek taraflı bir irade beyanıdır. Ancak olağan fesihte bildirim sürelerine uyulmalı, süresinden önce fesihte ise haklı bir sebep bulunmalıdır.
Fesih Bildirimi Noterden mi Yapılmalıdır?
Kanunda zorunlu tutulmadıkça noter şart değildir; ancak ispat açısından noter ihtarnamesi önerilir. Konut ve çatılı işyeri kiralarında fesih bildiriminin yazılı olması gerekir.
Haksız Fesih Halinde Ne Olur?
Haklı sebep olmadan süresinden önce yapılan fesih, fesheden tarafı karşı tarafın zararını tazmin etmekle yükümlü hale getirebilir.
Kira Sözleşmesi Nasıl Feshedilir?
Kiracı, belirli süreli sözleşmelerde süre bitiminden en az on beş gün önce bildirimde bulunarak sözleşmeyi sona erdirebilir. Kiraya verenin fesih imkânları ise kanunda sayılan sebeplerle sınırlıdır. Aynı çerçevede Tahliye Taahhütnamesi hususu da göz önünde bulundurulmalıdır.
Fesih Bildirimi Geri Alınabilir mi?
Fesih karşı tarafa ulaştıktan sonra kural olarak geri alınamaz. Taraflar ancak yeniden anlaşarak sözleşmeyi devam ettirebilir.
Taahhütlü Abonelik Erken Feshedilirse Ceza Ödenir mi?
Tüketici, abonelik sözleşmesini feshedebilir; ancak taahhütlü aboneliklerde kanunda öngörülen sınırlar içinde bazı bedellerin ödenmesi gündeme gelebilir.
SÖZLEŞMENİN FESHİNDE AVUKAT DESTEĞİ
Fesih; bildirim sürelerinin doğru hesaplanması, haklı sebebin varlığının değerlendirilmesi ve bildirimin kanuna uygun şekilde yapılması gibi konularda dikkat gerektirir. Hatalı bir fesih, fesheden tarafı tazminat yükümlülüğüyle karşı karşıya bırakabilir.
Kayseri borçlar hukuku avukatı Avukat Alperen Eren, kira, hizmet, bayilik ve diğer sözleşmelerin feshi, fesih ihtarnamelerinin hazırlanması, haksız fesih nedeniyle tazminat ve sözleşmeden doğan alacak davaları konusunda avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktadır. Sözleşmenin somut olayın özellikleri dikkate alınarak değerlendirilmesi, hak kayıplarının önlenmesi bakımından önem taşımaktadır.
Not: Borçlar hukukunda uygulanacak hükümler ve süreler sözleşmenin türüne ve yürürlükteki mevzuata göre değişebileceğinden, hukuki durumun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.
