Av. Alperen Eren

Kayseri’de yıkım kararı, ruhsat iptali, işyeri kapatma, disiplin cezası, atama veya benzeri bir idari işlemin uygulanmasını durdurmak isteyen kişi ve kurumlar, yürütmenin durdurulması talebinin şartları, talep dilekçesi, teminat, karara itiraz ve kararın uygulanması konularında hukuki destek alabilir. Avukat Alperen Eren, idare hukuku kapsamında iptal davaları ve yürütmenin durdurulması talepleri konusunda avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktadır.

• WhatsApp

Yürütmenin durdurulması, idari yargıda dava sonuçlanıncaya kadar idari işlemin uygulanmasının geçici olarak durdurulmasını sağlayan bir tedbirdir. İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 27. maddesine göre yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için iki şartın birlikte bulunması gerekir: İdari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması.

Talep, genellikle dava dilekçesiyle birlikte yapılır. Mahkeme, idarenin savunmasını aldıktan sonra veya zorunlu hallerde savunma almadan karar verebilir. Yürütmenin durdurulması talebi hakkında verilen karara karşı, tebliğden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus olarak itiraz edilebilir.

Bu yazıda yürütmenin durdurulması kararının şartları, nasıl talep edileceği, teminat, itiraz yolu ve kararın uygulanması ele alınmaktadır.

YÜRÜTMENİN DURDURULMASI NEDİR?

İdari işlemler, kural olarak dava açılmasına rağmen uygulanmaya devam eder. Dava açılması, işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz. Bu nedenle dava süresince işlemin uygulanması telafisi güç sonuçlar doğuracaksa, davacı yürütmenin durdurulması (YD) talep eder.

Yürütmenin durdurulması kararı, davanın esası hakkında nihai karar niteliği taşımaz; dava sonuçlanıncaya kadar geçerli olan geçici bir hukuki korumadır.

YÜRÜTMENİN DURDURULMASININ ŞARTLARI

Kanun, yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için iki şartın birlikte bulunmasını aramaktadır:

1. Telafisi Güç veya İmkânsız Zarar

İşlemin uygulanması halinde, dava sonunda işlem iptal edilse bile giderilmesi zor veya imkânsız olacak zararların doğması gerekir. Örneğin;

• Bir binanın yıkılması,
• Bir işyerinin uzun süre kapatılması,
• Bir öğrencinin okuldan uzaklaştırılması,
• Bir kişinin sınır dışı edilmesi

gibi durumlar telafisi güç zarar kapsamında değerlendirilebilir.

2. İdari İşlemin Açıkça Hukuka Aykırı Olması

İşlemin hukuka aykırılığının, dosyadaki bilgi ve belgelerden ilk bakışta açıkça anlaşılabilir olması gerekir. Hukuka aykırılığın ancak ayrıntılı bir inceleme veya bilirkişi raporu sonucunda anlaşılabileceği durumlarda mahkeme, gerekli incelemeyi yaptıktan sonra karar verebilir. Benzer bir değerlendirme İdari İşlem Kesinleşmeden Dava Açılabilir Mi bakımından da yapılır.

Bu iki şarttan biri eksikse yürütmenin durdurulması talebi reddedilir.

YÜRÜTMENİN DURDURULMASI NASIL TALEP EDİLİR?

• Talep, kural olarak dava dilekçesinde ayrıca ve açıkça belirtilir,
• Dava açıldıktan sonra da ayrı bir dilekçeyle talep edilebilir,
• Talepte, telafisi güç zararın somut olarak ne olduğu ve işlemin neden açıkça hukuka aykırı olduğu gerekçelendirilmelidir,
• Zararı gösteren belgeler (fotoğraflar, sözleşmeler, gelir belgeleri, yıkım tarihine ilişkin yazılar) dilekçeye eklenmelidir.

İşlemin uygulanması yakın bir tarihte gerçekleşecekse (örneğin yıkım tarihi belirlenmişse), bu durumun dilekçede belirtilmesi ve mahkemeden savunma alınmaksızın karar verilmesinin istenmesi önemlidir.

MAHKEME NASIL KARAR VERİR?

Mahkeme kural olarak idarenin savunmasını aldıktan veya savunma süresi geçtikten sonra yürütmenin durdurulması talebi hakkında karar verir. Ancak işlemin uygulanması halinde zararın hemen gerçekleşeceği durumlarda mahkeme;

• Savunma alınmadan yürütmenin durdurulmasına karar verebilir,
• Ya da idarenin savunması alınıncaya kadar geçici olarak yürütmenin durdurulmasına karar verebilir.

Yürütmenin durdurulması kararlarında, kanunda öngörülen şartların neden oluştuğu gerekçesiyle gösterilmelidir.

YÜRÜTMENİN DURDURULMASINDA TEMİNAT

Kanuna göre yürütmenin durdurulması kararı verilmesi halinde kural olarak teminat alınır. Ancak kanunda öngörülen hallerde ve mahkemenin takdiriyle teminat alınmayabilir; örneğin adli yardımdan yararlanan kişiler bakımından veya mahkemenin uygun gördüğü diğer hallerde teminat aranmayabilir. Teminatın türü ve miktarı mahkemece belirlenir.

YÜRÜTMENİN DURDURULMASI KARARINA İTİRAZ

Yürütmenin durdurulması talebinin kabulü veya reddi hakkındaki karara karşı, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde, bir defaya mahsus olmak üzere itiraz edilebilir. Konuyla yakından ilgili olan İdari İşleme İtiraz başlığı da ayrıca incelenebilir.

• İdare ve vergi mahkemesi kararlarına karşı itiraz, bölge idare mahkemesine yapılır,
• Danıştay dairelerinin kararlarına karşı itiraz, Danıştay İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna yapılır.

İtiraz üzerine verilen karar kesindir.

VERGİ DAVALARINDA ÖZEL DURUM

Vergi davalarında, tarh edilen vergi ve kesilen cezalara karşı dava açılması, kanun gereği dava konusu tutarların tahsilini durdurur. Bu nedenle bu tür davalarda ayrıca yürütmenin durdurulması talep edilmesine genellikle gerek kalmaz. Ancak vergi ve benzeri mali yükümlülüklere ilişkin diğer bazı işlemlerde, örneğin ödeme emirlerinde, farklı kurallar uygulanabilir.

İVEDİ YARGILAMA USULÜNDE DURUM

İhale işlemleri, acele kamulaştırma, özelleştirme ve kanunda sayılan bazı çevre ve imar işlemlerine karşı açılan davalarda ivedi yargılama usulü uygulanır. Bu davalarda dava açma süresi daha kısadır ve yürütmenin durdurulması talebi hakkında verilen kararlara karşı itiraz yolu kapalıdır.

YÜRÜTMENİN DURDURULMASI KARARI UYGULANMAZSA NE OLUR?

İdare, yürütmenin durdurulması kararını gecikmeksizin uygulamak zorundadır. Kanuna göre idare, bu kararların gereğini otuz günü geçmemek üzere yerine getirmekle yükümlüdür. Kararı uygulamayan kamu görevlileri hakkında hem tazminat davası açılabilir hem de ceza hukuku açısından sorumluluk gündeme gelebilir.

YÜRÜTMENİN DURDURULMASI HAKKINDA SIKÇA SORULAN SORULAR

Yürütmenin Durdurulması Ne Demek?

Dava sonuçlanıncaya kadar idari işlemin uygulanmasının mahkeme kararıyla geçici olarak durdurulmasıdır.

Yürütmenin Durdurulması Kararı Ne Kadar Sürede Çıkar?

Mahkeme kural olarak idarenin savunmasını aldıktan sonra karar verir. Acil durumlarda savunma alınmadan da karar verilebilir. Süre, dosyanın niteliğine göre değişir. Bu noktada Tam Yargı Davası konusundaki açıklamalarımız da yol gösterici olabilir.

Yürütmenin Durdurulması Kararına İtiraz Süresi Nedir?

Kararın tebliğinden itibaren yedi gündür ve bir defaya mahsus olarak itiraz edilebilir.

Yürütmenin Durdurulması İçin Teminat Gerekir mi?

Kural olarak teminat alınır; ancak kanunda öngörülen hallerde ve mahkemenin takdiriyle teminat alınmayabilir.

Dava Açınca İşlem Kendiliğinden Durur mu?

Hayır. Dava açılması kural olarak işlemin uygulanmasını durdurmaz. Vergi davalarında ise dava konusu vergi ve cezaların tahsili kanun gereği durur.

Yıkım Kararına Karşı Yürütmenin Durdurulması İstenebilir mi?

Evet. Yıkım, telafisi güç zarar niteliğinde olduğundan, işlemin açıkça hukuka aykırı olması halinde yürütmenin durdurulması talep edilebilir.

YÜRÜTMENİN DURDURULMASINDA AVUKAT DESTEĞİ

Yürütmenin durdurulması talebi, çoğu zaman idari işlemin geri dönüşü olmayan sonuçlar doğurmadan önce durdurulabilmesi için tek imkândır. Talebin gerekçesinin zayıf olması veya zararın belgelenmemesi, talebin reddine ve işlemin uygulanmasına yol açabilir.

Kayseri idare hukuku avukatı Avukat Alperen Eren, iptal davaları ve yürütmenin durdurulması talepleri, yıkım ve ruhsat işlemleri, disiplin cezaları, işyeri kapatma kararları ve itiraz süreçleri konusunda avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktadır. İşlemin somut özellikleri dikkate alınarak yapılacak değerlendirme önem taşımaktadır.

Not: İdare hukukunda uygulanacak hükümler ve süreler işlemin türüne ve özel kanunlara göre değişebileceğinden, hukuki durumun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.